Кызыл деген лакап ат менен белгилүү болгон Оттон IIнин тарыхы — бул өтө тез бийиктикке көтөрүлүүнүн, тайманбас аскердик жортуулдардын жана монархтын амбициялары эң жогорку чегине жеткен учурда анын өмүрүн үзгөн трагедиялуу финалдын тарыхы.
973-жылы анын улуу атасы Оттон I дүйнөдөн кайтканда, жаш мураскор болгону он сегиз жашта эле. Ал император наамын он үч жашынан тартып эле номиналдуу түрдө алып жүргөнүнө карабастан, бийликтин чыныгы оор жүгү күтүүсүздөн анын мойнуна түшкөн.
Жылнаамачылар аны бою анча бийик эмес, бирок өзгөчө шамдагай, күчтүү жана эр жүрөк адам катары сүрөттөшкөн. Бул сапаттарын ал өзүнүн бүткүл башкаруу жылдарында далилдөөгө аргасыз болгон.
Оттон IIнин башкаруусунун башталышы жерлерди кайра бөлүштүрүү аркылуу мамлекеттин ички түзүлүшүн бекемдөө аракеттери менен белгиленген.
Швабия герцогу Бурхарддын өлүмү императорго бул маанилүү аймакты бала кездеги досу жана тууганы — Людольфтун уулу Оттонго берүүгө мүмкүнчүлүк түзгөн. Ошол эле учурда Чыгыш маркасын башкаруу Леопольд Бабенбергге тапшырылып, бул кийин атактуу Бабенбергдер үйүнүн күч алышына негиз салган.
Бирок мындай кадр саясаты Бавария герцогу Генрих IIнин катуу нааразылыгын жараткан. Ал кийин «Өжөр» деген лакап атка ээ болгон.
Генрих Чехия жана Польша княздары менен союз түзүп, ачык көтөрүлүш чыгарган.
Оттон II чечкиндүүлүк көрсөтүп, 976-жылга карата Бавария герцогун багынтып, анын бардык ээликтеринен ажыраткан. Козголоңчу аймактын таасирин алсыратуу үчүн император Каринтияны Бавариядан бөлүп, аны Верона маркасы менен бириктирип, Генрих Кичүүнүн башкаруусунда жаңы герцогдук түзгөн.
Ошентсе да 977-жылы басаңдагандай көрүнгөн жаңжал кайрадан күчөп, тарыхка «Үч Генрихтин согушу» деген ат менен кирген.
Императорго каршы сүргүндөгү Генрих Өжөр, Каринтиялык Генрих жана Аугсбург епискобу Генрих чыгышкан.
Оттон II дагы бир жолу өзүнүн аскердик талантын көрсөткөн. 978-жылга карата көтөрүлүш биротоло басылган. Герцогдор сүргүнгө айдалып, епископ болсо кыска мөөнөттүү камактан кийин таажынын үстөмдүгүн таанып, өз епархиясына кайтып келген.
Өлкөнүн ичинде саясий кагылышуулар уланып жаткан учурда, империянын чек аралары да коргоону талап кылган.
974-жылы Оттон II Данияга каршы ири жортуул уюштурган. Даневирке чебинин жанындагы кандуу салгылаш императордун жеңиши менен аяктаган.
Дания падышасы Харальд I Көк Тиш багынууга аргасыз болгон. Көп өтпөй анын артынан чех князы Болеслав II Такыбаа да Оттондун бийлигин тааныган.
Бирок эң тайманбас чакырык батыштан келген.
978-жылдын күзүндө Батыш Франк мамлекетинин падышасы Лотарь Ахенге күтүүсүздөн кол салган. Франк аскерлери согуш жарыялабай туруп императордун резиденциясына чабуул коюп, Оттонду туткунга алууга аракет кылышкан.
Оттон II жубайы Феофано менен араң качып, Кёльн шаарына жеткен.
Лотарь душманын басынтуу үчүн императордук сарайдын чатырындагы жез бүркүттү чыгыш тараптан батышты көздөй бурууга буйрук бергенден кийин артка чегинген.
Оттондун жообу кыйратуучу болгон.
Ал ошол доор үчүн өтө чоң деп эсептелген, болжол менен 60 миң адамдан турган армия чогултуп, Лотардын ээликтерине басып кирген жана Парижге чейин жеткен.
Монмартрда — «Шейиттер тоосунда» токтогон император чогулган дин кызматкерлерине салтанаттуу «Te Deum» гимнин ырдоону буйруган.
Анын үнү француз борборунун үстүн жаңыртып, герман бийлигинин салтанатын көрсөтүп турган.
980-жылы Лотарь Лотарингияга болгон дооматтарынан расмий түрдө баш тарткан.
Ошол эле жылы поляк князы Мешко I да Оттондун үстөмдүгүн таанып, бул анын Борбордук Европадагы гегемониясын дагы да бекемдеген.
Түндүктө бийлигин бекемдегенден кийин Оттон II көңүлүн Италияга бурган.
Рим императору катары ал жарым аралды Византиянын амбицияларынан жана арабдардын коркунучунан коргоону өзүнүн милдети деп эсептеген.
Ошол учурда Түштүк Италия Кальбиттер династиясынан чыккан Сицилия эмири Абу-ль-Касимдин кыйратуучу жортуулдарына дуушар болуп турган.
Ал эми жаш императорлор Василий II жана Константин VIII башкарган Византия империясы ички көйгөйлөрдөн улам өзүнүн италиялык ээликтерин толук коргой алган эмес.
980-жылдын күзүндө Оттон жубайын жана кичинекей уулун кошо алып Италияга келген.
Бул жортуул императордун энеси Адельхейда менен жарашуусу менен да белгиленген.
981-жылдын сентябрында армия түштүктү көздөй жылган.
Чечүүчү салгылаш 982-жылдын июль айында Колонна тумшугунун жанында, Кротоне шаарына жакын жерде болгон.
Салгылаштын башталышында артыкчылык герман аскерлеринде болгон. Оор атчан аскер арабдардын катарын жарып өтүп, эмир Абу-ль-Касим өзү да кылычтан каза болгон.
Бирок жеңишти эрте майрамдап, катуу ысыктан чарчаган Оттондун рыцарлары буктурмага түшүп калышкан.
Тоолордо жашынып турган арабдардын негизги күчтөрү күтүүсүз сокку урган.
Жеңилүү толук болгон.
Герман ак сөөктөрүнүн көпчүлүгү каза болуп же туткунга алынган.
Оттон II өзү да керемет жолу менен аман калган. Ал сүзүп бара жаткан византиялык кемеге чейин жетип, ким экенин жашырып, кийин коопсуз жерден жээкке чыга алган.
Калабриядагы жеңилүү тууралуу кабар бүтүндөй Европаны дүрбөлөңгө салган.
Бирок Оттон II багынган эмес.
983-жылдын июнь айында Верона шаарында ал Орто кылымдардагы эң өкүлчүлүктүү жыйындардын бирин чакырган.
Ага императордук үй-бүлөнүн бардык мүчөлөрү, ошондой эле Германия менен Италиянын эң жогорку даражалуу ак сөөктөрү катышкан.
Император арабдарды Италиядан толук сүрүп чыгарып, Сицилияны басып алуу максатында жаңы экспедицияга даярдык көрүлүп жатканын жарыялаган.
Ошол эле жыйында анын үч жашар уулу, келечектеги Оттон III, эки мамлекеттин тең падышасы болуп бир добуштан шайланган.
Бирок тагдыр башкача чечкен.
Согушка даярдык жүрүп жаткан учурда түндүктөн катастрофалык кабарлар келген.
Данияда Свен Айры Сакал көтөрүлүш чыгарган, ал эми чыгыш чек араларда 983-жылдагы Улуу славян көтөрүлүшү башталган.
Хафельсберг, Бранденбург жана Гамбург талкаланып, христиан миссиялары жок кылынган.
Эльба дарыясынын ары жагындагы герман таасири иш жүзүндө ондогон жылдарга жоголгон.
Бул кабарлар жана оор оору, болжол менен безгек, Оттон IIнин ден соолугун биротоло начарлаткан.
Ал 983-жылдын 7-декабрында Римде болгону 28 жашында каза болгон.
Анын сөөгү Ыйык Пётр соборуна коюлган. Ошентип, Оттон II сөөгү Ватиканда коюлган жалгыз герман императору болуп калган.
Ал империяны үч жаштагы баласынын колуна калтырган.
Жаш мураскорду эки улуу аял — анын чоң энеси Адельхейда жана апасы, Оттондун жесири Феофано — камкордукка алышкан.
Эми дал ушул эки аял башталган коогалаңдуу доордо Оттондор династиясынын мурасын сактап калууга тийиш эле.
