Келечектеги Ыйык Рим империясынын императору Конрад IIнин бийликке көтөрүлүшүнүн тарыхы Рейн дарыясынын чыгышында жайгашкан Франкония герцогдугундагы франк ак сөөктөрүнүн тагдыры менен тыгыз байланыштуу.
Салий династиясынын башатында Вормстун графы Вернер V турган. Анын уулу Конрад Кызыл 941-жылы графтык наамды мурастап алып, өзүнүн тукумун болуп көрбөгөндөй бийик даражага көтөрө алган.
944-жылы падыша Оттон I Конрад Кызылга абройлуу Лотарингия герцогу наамын берген.
Бул союзду бекемдөө максатында 947-жылы Конрад падышанын кызы Лиутгардага үйлөнүп, сарайдагы эң таасирдүү адамдардын бирине айланган.
Бирок көп өтпөй падыша менен герцогдун ортосунда кастык пайда болгон.
Оттон Конрад Кызыл падышанын ишенимдүү өкүлү катары Италиялык Беренгар II менен түзгөн тынчтык келишимин эл алдында таануудан баш тарткан.
Мындан тышкары падышанын бир тууганы Бавариялык Генрих Iнин таасири улам өсүп, Конрад аны өзүнүн абалына түздөн-түз коркунуч катары кабыл алган.
Нааразылык ачык көтөрүлүшкө айланган: 953-жылы Конрад Кызыл падышанын уулу Людольфтун Оттонго каршы көтөрүлүшүнө кошулган.
Көтөрүлүш катаал түрдө басылып, Конрад герцогдук таажысынан ажыраган.
Бирок тагдыр ага күнөөсүн жууп-тазалоого мүмкүнчүлүк берген.
Монарх менен элдешкенден кийин Конрад Кызыл 955-жылы венгрлердин Европага жасаган жортуулдарын биротоло токтоткон тарыхый Лех дарыясындагы салгылашта баатырларча каза болгон.
Падыша үчүн төгүлгөн кан анын үй-бүлөсүнө кайрадан ырайым алып келген: 956-жылы эле Вормстун графы болуп анын уулу Оттон Вормсский дайындалган. Ал Оттон Iнин өз небереси болгон.
Дал ушул Оттон Вормсскийдин үй-бүлөсүндө 965–970-жылдардын аралыгында келечектеги император Конрад IIнин атасы Генрих Шпайерский төрөлгөн.
Генрих тууралуу жылнаамалар өтө аз маалымат сактап калган. Белгилүү болгону — анын өмүрү өтө эрте, болжол менен жыйырма жашында, 985–990-жылдардын аралыгында үзүлгөн.
Анын келбети бизге 1237-жылдарга таандык кыйла кеч сүрөттөр аркылуу гана жеткен.
Конраддын апасы тектүү Мецтик Аделаида болгон.
Жесир калгандан кийин Аделаида көп өтпөй башка франк ак сөөккө турмушка чыгып, анын жаш уулу Конрад менен мамилеси ошондон кийин биротоло бузулган.
Конраддын үй-бүлөсү дайыма ири саясий бороондордун борборунда турган.
978-жылы император Оттон II «Үч Генрихтин согушунан» кийин козголоңчу Каринтиялык Генрих Iни бийликтен алып, Каринтия герцогдугун өзүнүн тууганы Оттон Вормсскийге берген.
Бирок бул ийгилик үчүн Оттон чоң баа төлөгөн: ал өзүнүн мурастык Вормс графтыгынан ажырап, ал жерлер императордук канцлер епископ Хильдебальддын колуна өткөн.
983-жылы Оттон II күтүүсүздөн каза болгондон кийин кырдаал кайрадан кескин өзгөргөн.
Такка анын жаш уулу Оттон III отуруп, чыныгы бийлик регент — императрица Феофанонун колуна өткөн.
Чебер дипломат болгон Феофано таажы менен аброюнан ажыраган Генрих Iни жараштырууну чечип, 985-жылы Каринтияны ага кайтарып берген.
Ал эми Оттон Вормсскийге Вормс графтыгындагы мурастык укуктары кайра берилген.
Мындан тышкары ага расмий түрдө «Вормс герцогу» деп аталууга уруксат берилип, ээликтери кыйла кеңейтилген.
Оттон таажыга берилгендик менен кызмат кылган.
955-жылы эле Верона маркасы анын башкаруусуна өткөн, ал эми Каринтия Бавариялык Генрих IVнүн колуна берилген.
Үй-бүлөнүн таасири 996-жылы туу чокусуна жеткен. Ошол жылы Оттон III Оттон Вормсскийдин уулу Брунону Григорий V деген ат менен Рим папасы кылып дайындаган.
1002-жылы император Оттон IIIнүн өлүмү так үчүн күрөшкө жол ачкан.
Негизги талапкерлер Конраддын чоң атасы Оттон Вормсский жана Бавариялык Генрих IV болгон.
Татаал компромисстин натыйжасында Оттон өз талапкерлигинен баш тартып, анын ордуна жаңы шайланган Германия падышасы Генрих IIден көптөн күткөн Каринтияны алган.
Бирок бул үчүн ал Вормстагы феоддорун өзүнүн көптөн берки саясий душманы — Вормс епискобу Бурхардга өткөрүп берүүгө аргасыз болгон.
Көп өтпөй үй-бүлө дагы бир жоготууга учураган.
Конраддын агасы, Каринтия герцогу Конрад I эрте каза болгон.
Император Генрих II Каринтияны Эппенштейндик Адальберого берип, маркумдун жаш уулу Конрад II Кичүүнү болгону Вормстун графы кылып дайындаган.
Жаш баланын камкорчусу анын улуу тууганы Конрад II Улуу болгон. Келечекте дал ошол адам императордук таажыны киймек.
Конраддын тагдырындагы эң маанилүү бурулуштардын бири 1016-жылы болуп, ал Швабиялык Гизелага үйлөнгөн.
Швабия герцогу Герман IIнин кызы болгон Гизела татаал, бирок жаркын тагдырга ээ аял эле.
Конрадга жолукканга чейин ал эки жолу жесир калган.
Анын биринчи күйөөсү Брауншвейг графы Бруно I болуп, болжол менен 1010-жылы каза болгон.
Экинчи күйөөсү Бабенбергдер үйүнөн Эрнст I болгон.
Гизеланын бир тууганы Герман III 1012-жылы каза болгондон кийин Эрнст I ушул никенин аркасында Швабияны мурастаган.
Гизела менен Эрнсттин Эрнст II жана Герман аттуу уулдары болгон.
1015-жылы Эрнст I каза болгондо император Генрих II жаш Эрнст IIни Швабия герцогу деп жарыялаган.
Гизелага үйлөнүү менен Конрад амбициялуу план түзгөн: өгөй уулунун регенти болуп, Швабияны иш жүзүндө өз көзөмөлүнө алуу.
Бирок император Генрих II бул оюнду түшүнүп, аны дароо токтоткон.
1016-жылы ал жаш герцогдун камкордугун жана регенттикти Трир архиепискобу Поппого өткөрүп берген.
Бул чечим башкаруучу Оттондор династиясы менен бийликке умтулган Салийлер династиясынын ансыз деле оор мамилесин ого бетер курчуткан.
Конрад герцогдукту ала албаса да, Гизела менен нике аны өтө бай кылып, анын беделин эбегейсиз жогорулаткан.
Гизеланын апасы Бургундиялык Герберга Бургундия падышасы Конраддын кызы жана франктар падышасы Людовик IVнүн небереси болгон.
Гизела өзү эки тукум линиясы боюнча тең Улуу Карлдан тараган.
Бирок бул нике катуу динчил адамдардын нааразылыгын жараткан.
Маселе кандык туугандыкта болгон.
Конрад да, Гизела да падыша Генрих I Кушчунун тукумдары эле: Конрад бешинчи муунда, Гизела төртүнчү муунда.
Ошол кездеги канондук укук жетинчи даражага чейинки туугандардын никесине тыюу салган.
Император Генрих II бул чиркөө эрежесинин бузулушун чебер пайдаланган жана Конрадды убактылуу сүргүнгө кетүүгө мажбур кылган.
Дал ошол жерде, мекенинен алыс жерде, 1017-жылдын 28-октябрында Гизела келечектеги император Генрих IIIнү төрөгөн.
Көп өтпөй саясий зарылчылык үстөмдүк кылып, Конрад Генрих II менен элдешип, Германияга салтанаттуу түрдө кайтып келген.
1024-жылы император Генрих II баласыз каза болгон.
Анын өлүмү менен 919-жылдан бери Германияны башкарып келген Оттондор династиясынын эркек тукуму үзүлгөн.
Өлкө саясий кризиске туш болгон.
Герцогдор жаңы өкүмдарды шайлоо үчүн чогулуп жатканда, регенттик милдетти Генрихтин жесири Люксембургдук Кунигунда аткарган.
Анын негизги таянычтары өзүнүн бир туугандары — Мец епискобу Дитрих I жана Бавария герцогу Генрих V, ошондой эле Германиянын күчтүү примасы Майнц архиепискобу Арибо болгон.
Королдуктун тагдыры 1024-жылдын 4-сентябрында Камбадагы тарыхый жыйында чечилген.
Бул жыйынга жылнаамачы Бургундиялык Випо да катышкан, ал эми жыйынга архиепископ Арибо төрагалык кылган.
Негизги күрөш эки туугандын — Конрад Улуу менен анын тууганы Конрад Кичүүнүн ортосунда жүргөн.
Экөө тең чоң атасы Оттон Вормсский жана чоң энеси Лиутгарда аркылуу Оттон Iнин каны алардын тамырында агып жаткандыгы менен сыймыктана алышкан.
Саксония герцогдугу салкын нейтралитетти карманган, ал эми Лотарингия Конрад Кичүүгө көбүрөөк ыктаган.
Бирок княздардын көпчүлүгү Конрад Улуунун жети жаштагы уулунун болушу королдукка көптөн күткөн династиялык туруктуулукту камсыз кыларын түшүнүшкөн.
Архиепископ Арибо биринчи болуп Конрад Улууга добуш берип, дин кызматкерлерине үлгү болгон.
Анын артынан светтик ак сөөктөр да колдоо көрсөтүшкөн.
Кёльн архиепискобу Пилигрим жана Лотарингия герцогдору Гоцело I менен Фридрих II гана каршы чыгышкан.
Жеңиш талашсыз болгон.
1024-жылдын 8-сентябрында Майнцтын залкар соборунда 34 жаштагы Конрад архиепископ Арибо тарабынан салтанаттуу түрдө падыша катары майланган.
Өзүнүн шайланышы үчүн Кудайга ыраазычылык билдирүү максатында Конрад туулуп-өскөн Вормстун жанында эбегейсиз чоң Шпайер соборун курууга буйрук берген.
Анын курулушу 1030-жылы башталып, 1061-жылы ыйыкталышы менен аяктаган.
Арибо да мол сыйлык алган.
Германиянын канцлери болгон Арибо Конрад тарабынан Италиянын канцлери деп да дайындалып, Ыйык Рим империясындагы эң таасирдүү адамдардын бирине айланган.
Конрадга бөлүнүп-жарылган жана көтөрүлүштөргө толгон королдук калган.
Лотарингия, Саксония жана өзүнүн тууганы анын бийлигин таануудан баш тартышкан.
Өлкөнү өзүнүн бийлигинин темир шакеги менен бириктирүү максатында король менен ханыша он айга созулган чоң сапарга чыгышкан.
Аугсбургда Конрад епископ Брунонун, Страсбургда болсо епископ Вернердин колдоосуна ээ болгон.
Экөө тең маркум император Генрих IIнин бир туугандары болушкан жана Конрад аларды акылдуулук менен өзүнүн сарайына жакындаткан.
Кёльн аркылуу өткөндөн кийин кербен Ахенге келген.
Бул жерде Конрад өзүн Улуу Карлдын түз мураскору катары көрсөтүп, Чыгыш Франк королдугуна болгон укуктарын салтанаттуу түрдө жарыялаган.
Ошол учурда Лотарингия княздары дагы деле каршылык көрсөтүп турган.
Андан соң Конрад түндүккө — Саксонияга жөнөгөн.
Ал Оттон IIнин кыздары, таасирдүү аббатисалар Кведлинбургдук Аделаида I жана Гандерсхаймдык София Iге барган.
Алардын толук колдоосу саксон ак сөөктөрүнүн маанайын өзгөрткөн.
Көп өтпөй Миндендеги Рождество майрамдары учурунда герцог Бернхард II жана жергиликтүү элита королдун алдында тизе бүгүшкөн.
Конрад болсо байыркы саксон мыйзамдарын ыйык сактоого ант берген.
1025-жылдын мартына чейин Саксонияда болгондон кийин королдук жубайлар Швабияга жөнөшкөн.
Пасха майрамын Аугсбургда өткөрүп, андан кийин Баварияга барып, Элүүнчү күн майрамын Регенсбургда белгилешкен.
Сапардын акыркы чекити Цюрих болгон.
Андан кийин Конрад Бургундияга кирип, такты мурастоо боюнча өз укуктарын ачык жарыялаган.
Анткени 1016-жылы эле Генрих II баласыз Бургундия падышасы Рудольф IIIнү өзүнүн мураскору катары таанууга мажбур кылган.
Бул салтанаттуу сапар учурунда Конрад мурунку башкаруучулардан калган бир катар көйгөйлөрдү чечүүгө туура келген.
Алардын бири Оттон IIIнүн мезгилинен бери он жылга жакын созулган «Гандерсхайм талашы» болгон.
Талаш бай Гандерсхайм аббаттыгын ким көзөмөлдөй турганы жөнүндө жүргөн.
Анын үчүн Майнц архиепискобу менен Хильдесхайм епискобу катуу күрөшкөн.
Оттон III түзгөн компромисс иштебей калган.
Конрадды такка отургузган архиепископ Арибо өзүнүн колдоосу үчүн сыйлык күткөн.
Конрад 1027-жылы январда Франкфуртта жана 1028-жылы сентябрда синоддорду чакырган, бирок натыйжа болгон эмес.
1030-жылдагы үчүнчү синоддо гана талаш аяктап, Хильдесхайм епискобу Готхард Арибо алдында чегинген.
Ошол эле сапар учурунда Аугсбургда Конрад Кичүү менен жаңы чатак чыккан.
Ал 1024-жылы таажы үчүн күрөштөн баш тартканы үчүн компенсация талап кылган.
Бактыга жараша, 1027-жылдын сентябрына карата туугандар элдешкен.
1025-жылдын июнь айында Баварияга Түндүк Италиянын прелаттары Милан архиепискобу Ариберттин жетекчилиги астында келишкен.
Административдик артыкчылыктарга жооп катары Ариберт Конрадды Италиянын таажысы менен таажыландырууга ант берген.
Бирок Апеннин жарым аралында жаңы бороон жакындап келе жаткан.
Генрих II өлгөндөн кийин Италиянын элитасы жана соодагерлери Византия менен арабдардан коргонуу үчүн франктардын колдоосу мындан ары керек эмес деп эсептей башташкан.
Алар көз карандысыздыкты каалашкан.
Италиянын таажысы кезеги менен Франция падышасы Роберт II Капетке, анын уулу Уго Улууга жана Аквитания герцогу Гийом Vге сунушталган.
Бирок алардын эч кимиси аны кабыл алууга батынган эмес.
Көтөрүлүштүн борбору Павия болгон.
Генрихтин өлүмү тууралуу уккан шаар тургундары сепаратизмдин толкуну менен V кылымдан бери турган остгот башкаруучусу Улуу Теодорихтин императордук сарайын жер менен жексен кылышкан.
Маанилүү соода жолдорунун кесилишинде жайгашкан Павиянын соодагерлери падышалык сарайды кармоого кеткен чыгымдардан кутулуп, автономия алууну талап кылышкан.
Козголоңчулардын делегациясы Конрадга келип, тайманбас жүйө келтирген.
Алар сарайды так бош турган учурда талкалаганын жана тирүү падышага чыккынчылык кылбаганын айтышкан.
Конраддын жообу тарыхта калган:
«Капитан өлгөндөн кийин да кеме анын менчиги бойдон калат... Империя императордук менчик бойдон калат!»
Кийин 1038-жылы бул идея Constitutio de feudis — «Италия королдугунун бенефицийлер жөнүндө эдиктинин» негиздеринин бири болуп калган.
Конрад Теодорихтин сарайын талкалоону мамлекетке каршы агрессия деп жарыялаган.
1026-жылдын февралында архиепископтор Арибо менен Пилигримдин отряддары тарабынан күчөтүлгөн оор куралчан герман рыцарларынын армиясы Италияга кирген.
Алдыңкы бөлүктөр Павияны толук блокадага алып, сооданы токтотуп турган учурда Конрад өзү Миланга жөнөгөн.
1026-жылдын мартында Милан архиепискобу Ариберт анын башына Лангобарддардын Темир таажысын салтанаттуу түрдө кийгизген.
Пасха майрамын Конрад Верчеллиде маркум Оттон IIIнүн кеңешчиси болгон кары епископ Лев менен өткөргөн.
Лев бир нече күндөн кийин каза болгон.
Императордун Италиядагы башкы союздашынын ордун Ариберт ээлеген.
Анын аракеттери менен Конраддын колдоосу астында Ыйык Амвросий базиликасын кеңейтүү иштери башталган.
Италия жортуулу көптөгөн кыйынчылыктар менен коштолгон.
Июнь айында Конраддын армиясы Равеннага кирип, аскерлердин шаарда жайгашуусу жергиликтүү тургундардын көтөрүлүшүнө алып келген.
Жайдын адам чыдагыс ысыгынан улам император армиясын По өрөөнүнүн түндүгүнө чыгарып кеткен.
Рождествону Ивреяда өткөргөн.
Кыштын аягына карата ак сөөктөр багынышкан.
Павия гана 1027-жылдын башына чейин каршылык көрсөтүп, Клюни аббаты Одилон ортомчу болгондон кийин тынчтык орногон.
1027-жылдын 26-мартында Конраддын башкаруусунун эң чоң салтанаты болгон.
Эски Ыйык Пётр базиликасында Рим папасы Иоанн XIX Конрад менен Гизеланы Ыйык Рим империясынын императору жана императрицасы катары таажы кийгизген.
Салтанат жети күнгө созулган.
Ага Конраддын уулу Генрих, Англия менен Даниянын падышасы Улуу Кнуд, Бургундия падышасы Рудольф III жана жетимиш архиепископ менен епископ катышкан.
Салтанат учурунда Конрад Милан менен Равеннанын ортосундагы көптөн берки ким биринчи деген талашты Миландын пайдасына чечкен.
Андан кийин ал түштүккө жөнөп, Капуя жана Салерно княздыктарын, ошондой эле Беневенто герцогдугун өзүнө баш ийдирген.
Император чиркөөнү кайра уюштурууга да катуу киришкен.
Анын негизги максаттарынын бири Венециянын автономиясын чектөө болгон.
1027-жылдын 6-апрелинде Латеран синодунда ал өзүнө берилген Поппо башкарган Аквилея патриархатынын Византия менен салттуу союздагы Градо патриархатынан үстөмдүгүн жарыялаган.
Бул чечим Поппону Түндүк Италиядагы императордун негизги өкүлүнө айлантып, Венецияны айрым соода артыкчылыктарынан ажыраткан.
1027-жылдын май айында Бавария герцогу Генрих Vнин Регенсбургдагы сөөгүн узатуу үчүн Германияга кайтып келген Конрад мурда болуп көрбөгөндөй кадам жасаган.
Ал бардык мыйзамдуу талапкерлерди четке кагып, 1027-жылдын 24-июнунда Баварияны өзүнүн он жаштагы уулу Генрихке берген.
Андан соң император аймактагы бардык императордук жерлердин катуу инвентаризациясын жүргүзгөн.
Ал тургай жесир императрица Кунигунданы өзүнүн wittum — жесирлик үлүшү боюнча отчет берүүгө мажбурлап, бул жерлерди императордук менчик деп жарыялаган.
Мындай катаал чаралар ак сөөктөр арасында жаңы нааразычылыктын уруктарын сепкен.
Өгөй уулу Швабиялык Эрнст II менен болгон жаңжал Конраддын башкаруусундагы эң караңгы окуялардын бирине айланган.
1025-жылы эле Эрнст өгөй атасына каршы көтөрүлүш чыгарган.
1026-жылы ал тынчтыкка мажбурланып, Италия жортуулуна алып кетилген.
Ошол эле учурда Германияда көтөрүлүштү Каринтиялык Конрад жана Швабиялык граф Вельф II улантышкан.
Регент болуп калган Аугсбург епискобу Бруно аларды токтото албай жаткан.
1026-жылдын сентябрында Конрад Эрнстти көтөрүлүштү басууга жөнөткөн.
Бирок ал өгөй атасына чыккынчылык кылып, козголоңчулардын тарабына өткөн.
1027-жылы Германияга кайтып келген Конрад Аугсбургда сот жыйынын чакырган.
Эрнст өз вассалдарынын берилгендигине үмүт артып, аларды курал көтөрүүгө чакырган.
Бирок швабиялык графтар мыйзамдуу императорго каршы кылыч көтөрүүдөн кескин баш тартышкан.
Аскерсиз калган Эрнст, Каринтиялык Конрад жана Вельф II 1027-жылдын 9-сентябрында Вормста багынышкан.
Эрнст Гибихенштайн сепилинин түрмөсүнө камалып, Гизела Швабиянын регенти болуп калган.
1028-жылы жаш Генрих Ахенде Германиянын падышасы катары таажы кийгенде, Гизела улуу уулун кечирүүнү суранып алган.
Эрнст эркиндикке чыккан, бирок Швабия дагы деле апасынын көзөмөлүндө калган.
1030-жылдын Пасхасында Конрад өгөй уулуна чыныгы бийлигин кайтарып берүүнү сунуштаган.
Бир гана шарт болгон: Эрнст таажынын душмандарын, биринчи кезекте өзүнүн жакын досу граф Вернер Кибургскийди жок кылышы керек эле.
Эрнст досуна чыккынчылык кылуудан баш тарткан.
Бул анын тагдырын чечкен.
Конрад аны мамлекеттин душманы деп жарыялап, чиркөөдөн чыгарууга жетишкен.
Бул жолу атүгүл өз апасы да андан баш тарткан.
Көп өтпөй Эрнст менен Вернер Шварцвальддагы Фалькенштайн сепилинин жанында Констанц епискобунун аскерлерине каршы тең эмес салгылашта каза болушкан.
Герцог болуп Эрнсттин кичүү бир тууганы жаш Герман дайындалган.
1038-жылы Герман каза болгондо Конрад Швабияны өзүнүн уулу Генрихке өткөрүп берген.
Император эч кимдин өз алдынчалыгына чыдаган эмес.
1012-жылдан бери Каринтиянын герцогу болуп келген жана падышанын ишенимдүү тарапташы болгон Адальберо акырындап өзүн көз карандысыз өкүмдардай алып жүрө баштаган.
Ал тургай 1027-жылдын сентябрындагы синоддо Конраддын кылычын көтөрүп жүргөн.
1028-жылдан тартып Адальберо Венгриянын падышасы Иштван I менен тынч мамилени сактап турган.
Генрих II өлгөндөн кийин венгр аскерлери империянын чек ара аймактарына, биринчи кезекте Каринтияга кол сала башташкан.
Конрад үчүн бул Адальберону жазалоого себеп болгон.
1035-жылдын 18-майында ал Адальберону мамлекетке чыккынчылык кылды деген айып менен Бамбергдеги сотко чакырган.
Герцогдор нааразы болуп, тең башкаруучу жаш Генрихтин катышуусун талап кылышкан.
Атасы менен Адальберонун ортосунда ортомчу болууга убада берген Генрих алгач герцогду кулатууну колдоодон баш тарткан.
Бирок атасынын коркутуулары, көз жашы жана катуу басымы астында ал акыры багынган.
Адальберо бардык наамдарынан ажыратылып, Бавариядагы Эберсбергге апасынын жанына качкан.
Ал жерде 1039-жылы каза болгон.
Бош калган Каринтия 1036-жылдын 2-февралында Конрад Кичүүгө берилген.
Натыйжада Конрад II бийликти өз колуна топтоп, түштүк Германиядагы үч негизги герцогдукту өз үй-бүлөсүнүн көзөмөлүнө алган.
Швабия менен Бавария уулу Генрихке баш ийген, Каринтия болсо анын тууганынын колуна өткөн.
Конрад Оттондор баштаган борборлоштурууну уланткан, бирок анын ыкмалары өтө катаал болгон.
Мурунку өкүмдарлар козголоңчуларды эл алдында күнөөсүн моюнга алдырып, андан кийин алар менен элдешүүгө аракет кылышса, биринчи Салий императору ырайымсыз сот процесстерин колдонгон.
Ал Швабиялык Эрнст же Каринтиялык Адальберо сыяктуу вассалдарды «мамлекеттин душманы» деп жарыялап, германдыктардын байыркы саясий салттарын талкалап, жаңы күчтүү империяны темир жана кан менен түзүп жаткан.
Такта бекемделгенден кийин Конрад II Оттондор династиясынын мурунку башкаруучуларынын саясатын — императордук чиркөө системасын — катуу уланткан.
Бул системанын маңызы герман чиркөөсүн мамлекеттик башкаруунун эң негизги жана ишенимдүү куралы катары колдонуу болгон.
950-жылдардан бери Оттондор амбициялуу светтик ак сөөктөргө ишенбей, жогорку мамлекеттик кызматтарга көбүнчө дин кызматкерлерин дайындашкан.
Өздөрүнүн абсолюттук бийлигин «Кудай берген укук» менен түшүндүрүп, монархтар өздөрүн Чиркөөнүн коргоочулары катары көрсөтүшкөн жана анын ордуна толук саясий берилгендикти талап кылышкан.
Бул системанын алкагында епископтуктар менен аббаттыктарга эбегейсиз жерлер жана светтик бийлик берилген.
Ошол эле учурда алар жергиликтүү ак сөөктөрдүн юрисдикциясынан толугу менен бошотулган.
Жогорку диний иерархтар түздөн-түз императорго баш ийип, анын жеке вассалдарына айланышкан.
Анын ордуна алар эки оор милдетти аткарышкан:
servitium regis — падышалык кызмат,
жана
servitium militum — аскердик кызмат.
Дин кызматкерлери император өлкөнү кыдырып жүргөн учурда анын сарайын камсыз кылууга милдеттүү болушкан.
Ошондой эле алар мамлекеттик бюрократиянын көпчүлүк милдеттерин иш жүзүндө өздөрү аткарышкан.
Аскердик кызмат болсо епископтор менен аббаттарды императордук армияга рыцарлардын отряддарын берүүгө жана татаал дипломатиялык тапшырмаларды аткарууга милдеттендирген.
Конрад бул системаны өтө активдүү колдонгон.
Бирок анын мамилеси атайылап салкын жана прагматикалык болгон.
Анын биографы Бургундиялык Випо белгилегендей, Чиркөөнүн өзүнүн кызыкчылыктарын өнүктүрүү императорду көп деле кызыктырган эмес.
Динчил Оттондор бир кылымдын ичинде кеминде сегиз монастырь негиздешсе, Салий династиясы ошол эле мезгилде болгону бир монастырь — Лимбург аббаттыгын негиздеген.
Конрад 1025-жылы аны катаал чептен монастырга айландырган.
Император теологиялык талаштарга сейрек кийлигишкен.
Бүткүл башкаруусу учурунда болгону беш синод чакырган жана алардын бардыгы негизинен саясий тынчтык орнотуу максатын көздөгөн.
Чиркөө саясатына байланыштуу маселелерди Конрад көп учурда өзүнүн амбициялуу жубайы Швабиялык Гизелага тапшырган.
1031-жылы Германиянын примасы Майнц архиепискобу Арибо каза болгондо, Конрад таланттуу теолог Вазо Льежскийди дайындоого ыктаган.
Бирок Гизела өз талабын өткөрүп, эң маанилүү кафедраны өзүнө жаккан Херсфельд аббаттыгынан Бардо алган.
Империянын чыгыш чек араларында абал кайрадан курчуп жаткан.
Пясттар династиясынан Болеслав I Эр Жүрөк Генрих IIнин тушунда Германия менен узак согуштарды жүргүзгөн.
Конфликт 1018-жылдын январында Бауцен тынчтык келишими менен аяктаган.
Болеслав формалдуу түрдө Генрих IIни өзүнүн сюзерени катары таанып, анын ордуна кеңири чек ара жерлерин алган.
Союзду бекемдөө үчүн жесир калган Болеслав саксон маркграфы Эккехард Iнин кызы Мейсендик Одага үйлөнгөн.
Тынчтык Генрих 1024-жылы өлгөнгө чейин сакталган.
Бирок Германиядагы так боштугунан пайдаланган Болеслав тайманбас кадамга барып, 1025-жылдын 25-апрелинде, Пасха майрамында өзүн падыша катары таажы кийгизген.
Бул болуп көрбөгөндөй окуя болгон.
Анын ата-бабалары Civitas Schinesghe деп аталган мамлекеттик түзүлүштүн герцогдору деген наамды гана алып жүрүшкөн.
Эки айдан кийин жаңы падыша, сыягы оорудан каза болгон.
Такка анын уулу Мешко II Ламберт отуруп, ошол эле 1025-жылдын Рождествосунда падыша катары таажы кийген.
Мешконун алгачкы кадамдарынын бири өзүнүн бир туугандарын — аталаш агасы Безпримди жана кичүү иниси Оттон Болеславовичти — өлкөдөн кууган.
Оттон батышка качып, Конрад IIден коргоо сураган.
Конрад Мешконун падыша катары таажы кийишин жеке өзүнө жасалган кордук жана императордук укукту мыйзамсыз ээлөө катары кабыл алган.
Бирок 1026-жылы Конрад Италияда императордук таажы үчүн жүргөн учурда Германияда Швабиялык Эрнст II, Конрад Кичүү жана Жогорку Лотарингиялык Фридрих II жетектеген көтөрүлүш башталган.
Козголоңчулар Мешкого кайрылышкан, ал болсо Конрадга чыгыштан сокку урууга убада берген.
Бирок император тезирээк аракет кылган.
1027-жылдын ортосунда Германияга кайтып, поляк аскерлери жеткенге чейин козголоңду талкалаган.
Польшага каршы жооп соккуга даярданып жатып Конрад Англия менен Даниянын падышасы Улуу Кнуд менен стратегиялык союз түзгөн.
1027-жылдагы императордук таажы кийүү аземине Кнуддун катышуусу Шлезвиг маркасын анын көзөмөлүнө берүү менен сыйланган.
Немистер менен даниялыктардын ортосунда кысымда калганын түшүнгөн Мешко 1028-жылы алдын ала чабуул жасап, Лужицага басып кирген.
Ал батыш славян Лютич союзунун жерлерин ээлеген.
Бул уруулардын жерлери 940-жылдардагы Герман Биллунг менен Геронун экспедицияларынан бери императордук экспансиянын бутасы болуп келген.
Бирок 983-жылдагы көтөрүлүштөн кийин алар кайрадан көз карандысыздыкка жетишкен.
Бауцен тынчтык келишиминин назик тең салмактуулугу бузулган.
Лютичтер айласыздан Конрадга элчилерин жөнөтүшкөн.
Император герман-лютич союзун кайра калыбына келтирип, 1029-жылы Мейсен маркасындагы Бауценди курчоого алган.
Бирок жортуул ийгиликсиз аяктаган.
Лютичтер убада кылган аскерлерин жөнөтүшкөн эмес.
Түштүктөн венгрлердин сокку уруу коркунучу пайда болуп, Конрад чегинүүгө аргасыз болгон.
1030-жылы абал өтө оорлошкон.
Польша менен Венгрия союз түзүшкөн.
Мешко Саксонияга сокку уруп жаткан учурда Венгрия падышасы Иштван I Баварияга басып кирген.
Конрад буга өтө күчтүү дипломатиялык кадам менен жооп берген.
Ал Киевдин улуу князы Ярослав Даанышман менен союз түзгөн.
Ярослав дароо Польшага чыгыштан сокку уруп, Червонная Русь жерлерин басып алган.
1031-жылы Венгрия менен тынчтык келишимин түзүп, Лайта жана Фиша дарыяларынын ортосундагы жерлерди бергенден кийин Конрад түштүк канатын коопсуздандырган.
Ошол эле жылдын күзүндө ал бардык күчү менен Мешкого каршы чабуулга өткөн.
Бауцен кайрадан курчоого алынган.
Батыштан империянын, чыгыштан Русь аскерлеринин жана өлкө ичинде кайтып келген Безпримдин көтөрүлүшүнүн ортосунда калган Мешко Ламберт 1031-жылдын күзүндө багынган.
Мерзебург келишими боюнча ал Мейсен жана Лужица маркаларын Конрадга кайтарып берүүгө аргасыз болгон.
Бирок тынчтык Польшага бейпилдик алып келген эмес.
Мешко Киевдеги сүргүндөн Ярослав Даанышмандын аскеринин жардамы менен кайтып келген Безприм тарабынан дароо кулатылган.
Бийликтен ажыраган Мешко Богемиядан башпаанек издеген.
Бирок бул аны коркунучтуу тузакка түшүргөн.
Богемия герцогу Ольдржих аны түрмөгө каматып, бычтырууга буйрук берген.
Бул Мешконун атасы Болеславдын отуз жыл мурун Ольдржихтин бир тууганы Болеслав IIIнүн көзүн сокур кылганы үчүн өч алуу болгон.
Безприм императорго жагынууга аракет кылып, Конрадга поляк падышалык регалияларын жөнөткөн.
Аларды майып болгон Мешконун өз жубайы Лотарингиялык Рыкса жеткирген.
Безприм падышалык наамдан расмий баш тартып, өзүн болгону «герцог» деп атаган жана Империяга вассалдык көз карандылыгын тааныган.
Бирок Безпримдин башкаруусу канга малынган.
Анын өтө катаалдыгы Оттон Болеславовичти кутум уюштурууга түрткөн.
1032-жылдын жазында Безприм өзүнүн эле тарапташтары тарабынан өлтүрүлгөн.
Бийлик боштугун толтуруу үчүн Конрад Мерзебургда жыйын чакырган.
Бул жерде императрица Гизела кийлигишип, күйөөсүнөн майып Мешкону кечирүүнү өтүнгөн.
Богемия түрмөсүнөн бошотулган Мешко императордун алдына келген.
Жаңы Мерзебург келишими боюнча Конрад Польшаны үч бөлүккө бөлүп, Мешко, Оттон жана алардын тууганы Дитрихке таратып берген.
Мешко герцогдук наамын жана формалдуу түрдө улук абалын сактап калган.
Бирок эми алсыратылган Польша Империянын катуу көзөмөлүндө калган.
Бирок бул система узак жашаган эмес.
1033-жылы Оттон өлтүрүлүп, Мешко Дитрихти кууп чыгып, Польшаны кайрадан бириктирген.
Ал өжөрлүк менен өзүн падыша деп атаган.
Бирок анын ийгилиги убактылуу болгон.
Ак сөөктөрдүн чатактары жана көтөрүлүштөр менен алсыраган Польша Мешко 1034-жылы каза болгондон кийин ири бутпарастык реакцияга кабылган.
Анын жесири Рыкса менен жаш уулу Казимир I Ыйык Рим империясына качып кетишкен.
1004-жылы империяга баш ийдирилген Богемия да туруктуу эмес аймак бойдон калган.
Бир кезде император Генрих II ал жакка герцог Яромирди отургузган.
Бирок 1012-жылы аны өз бир тууганы Ольдржих кулаткан.
Империя менен Польшанын согушунан пайдаланган Ольдржих 1029-жылга карата Моравияны поляктардан тартып алып, өзүнүн бийлигин бекемдеген.
1031-жылы болсо Мешкого өтө катаал мамиле кылган.
Өзүн жазасыз сезген Ольдржих 1033-жылдын июлунда Мерзебург жыйынына келүүдөн ачык баш тарткан.
Ал учурда Конрад Бургундия үчүн күрөш менен алек болгон.
Ачууланган император баш ийбеген вассалга каршы өзүнүн он жети жаштагы уулу, Бавария герцогу Генрихти жөнөткөн.
Бул жаш ханзааданын биринчи чоң согуштук сыноосу толук жеңиш менен аяктаган.
Генрих Ольдржихти кулатып, көп азап тарткан Яромирди кайрадан такка отургузган.
Ольдржих Бавария түрмөсүнө камалган, ал эми анын уулу Бржетислав I Моравиянын графы болгон.
1034-жылы Конрад ырайым кылып, Ольдржихке кайтып келүүгө уруксат берген.
Бирок ал дароо Яромирди кулатып, анын көзүн сокур кылган жана өз уулу Бржетиславды да кууп чыккан.
Бирок 1034-жылдын 9-ноябрында Ольдржих күтүүсүздөн каза болгон.
Көзү сокур Яромир кайтарылган таажыдан өз ыктыяры менен баш тартып, аны жээнине берген.
Конрад болсо Бржетиславды Богемиянын жаңы герцогу катары расмий бекиткен.
Венгрия менен мамилелер да андан кем эмес драмалуу болгон.
1000-жылдын Рождествосунда Оттон IIIнүн макулдугу менен таажы кийген Иштван I Генрих IIнин күйөө баласы болгон.
Ал Генрихтин бир тууганы Бавариялык Гизелага үйлөнгөн.
Бирок Конраддын экспансиялык саясаты эски достукту бузган.
1026-жылы Конрад Венгрия ханбийкеси Гримельданын күйөөсү Венеция дожи Оттон Орсеолону бийликтен сүрүп чыгарган.
1027-жылы Иштвандын уулу Имренин Баварияга болгон мыйзамдуу талаптарын четке кагып, герцогдукту өзүнүн уулу Генрихке берген.
Венгрия падышасы ага жооп катары 1027-жылдын күзүндө зыяратчыдай кийинип алган Страсбург епискобу Вернердин жолун тосуп койгон.
Вернер Константинополго Империя менен Византиянын ортосунда династиялык нике түзүү боюнча жашыруун план алып бара жаткан.
1029-жылы баварлыктар чек ара кагылышууларын баштап, 1030-жылы согуш тутанган.
Конраддын Венгрияга басып кирүүсү катастрофа менен аяктаган.
Мадьярлар күйгөн жер тактикасын колдонуп, императордук армияны азык-түлүксүз калтырып, чегинүүгө мажбур кылышкан.
Конрад өгөй уулу Эрнсттин көтөрүлүшүн басууга көңүл буруп, Венгрия фронтун уулу Генрихке калтырган.
Генрих акылдуу саясат жүргүзгөн.
1031-жылы ал Лайта менен Фиша дарыяларынын ортосундагы жерлерди венгрлерге берип, тынчтыкка жетишкен.
Бул 1040-жылга чейин чек арада бейпилдикти камсыз кылган.
Чыгышта кан төгүлүп жаткан учурда батышта чоң мурас үчүн күрөш башталган.
1016-жылы уулу жок Бургундия падышасы Рудольф III басым астында өзүнүн жээни император Генрих IIни мураскер катары тааныган.
Бирок Генрих 1024-жылы каза болгон.
Конрад жаңы император катары Бургундия таажысына болгон укук ага өткөнүн дароо жарыялаган.
Рудольф буга каршы чыккан.
Мындан тышкары саясий сахнага таасирдүү Блуа графы Эд II чыккан.
1027-жылдын августунда жесир Кунигунданын ортомчулугу менен Конрад жана Рудольф Базелдин жанында жолугушкан.
Келишим түзүлгөн: Рудольф өмүрүнүн акырына чейин көз карандысыз башкарат, өлгөндөн кийин таажы Конрадга өтөт.
1032-жылдын 6-сентябрында Рудольф каза болгондо Эд Блуа батыш Бургундияны тез арада басып алган.
Польша маселесин чечкенден кийин Конрад армиясын кар баскан тоо ашууларынан өткөрүп, 1033-жылдын 2-февралында Пайерн аббаттыгында Бургундиянын падышасы катары таажы кийген.
Эд менен болгон алгачкы салгылашуулар ийгиликсиз болуп, март айында император Цюрихке чегинген.
Бирок 1033-жылдын апрель–май айларында Маас дарыясынын боюндагы Девилде Конрад Франция падышасы Генрих I менен күчтүү союз түзгөн.
Эд француз тактысына талапкерлерди колдоп, Генрихке да көйгөй жаратып жаткан.
Эки тараптан кысымга алынган Эд 1033–1034-жылдардагы жортуулдарда толук жеңилген.
1034-жылдын 1-августунда Женева соборунда Конрад Бургундиянын Ыйык Рим империясынын курамына кошулганын салтанаттуу түрдө жарыялаган.
Арелат королдугу — азыркы Франциянын түштүк-чыгышын, Батыш Швейцарияны, Франш-Конте жана Дофине аймактарын камтыган өлкө — герман императорунун бийлигине өткөн.
Конрад бул жерлерге кеңири автономия берген.
Бирок негизги максат ишке ашкан: батыш Альпы ашууларын көзөмөлдөө Италияны батыштан болгон кол салуулардан коопсуз кылган.
«Бургундиянын падышасы» деген наамды Ыйык Рим императорлору Империя 1806-жылы жоюлганга чейин алып жүрүшкөн.
Ички саясатта Конрад өзүн реформатор катары да көрсөткөн.
Ал байыркы саксон укугун расмий тастыктап, Ломбардия үчүн жаңы мыйзамдарды чыгарган.
Алар жөнөкөй рыцарлар менен вальвассорлордун укуктарын Милан архиепискобу Ариберттин жана жогорку ак сөөктөрдүн өзүм билемдигинен коргогон.
Династия да бекемделген.
1028-жылы Конрад уулу Генрихти Ахенде падыша катары майлоого жетишип, аны Улуу Кнуддун кызы Гунхильдага үйлөндүргөн.
Конраддын башкаруусунун акыркы мезгили кайрадан Италиянын түштүгү менен байланышкан.
1038-жылы Салерно князы Гвемар IV императордон жардам сураган.
Капуя князы Пандульф — Конрад өзү 1024-жылы түрмөдөн бошоткон адам — өзүм билемдик жасап жаткан.
Гвемар Византия императору Михаил IV Пафлагондон да жардам сураганын билгенде, Конрад дароо армиясын Меццоджорного алып барган.
Түштүккө жеткенден кийин ал немис Рихерди Монте-Кассинонун аббаты кылып дайындаган.
Мурунку аббат Пандульфтун туткунунда жаткан.
Трояда император Пандульфтан монастырдын байлыктарын кайтарып берүүнү талап кылган.
Корккон князь өзүнүн жубайы менен уулун жөнөтүп, 300 фунттай — болжол менен 140 килограмм — алтын кун сунуштаган.
Андан тышкары эки баласын барымтага берүүнү сунуш кылган.
Конрад макул болгон.
Бирок барымтадагылар качып кетишкен, ал эми Пандульф жетүүгө кыйын Сант-Агата-де-Готи чебинде жашынып калган.
Ачууланган император Капуяны чабуул менен басып алып, аны Гвемарга берген.
Аверса болсо норман жалданма жоокери Райнульф Дренгонун башкаруусундагы графтык катары расмий бекитилген.
Пандульф Константинополго качкан.
Ошентип Түштүк Италия империянын күчтүү көзөмөлүнө өткөн.
Үйгө кайтуу жолу трагедиялуу болгон.
Италиядан кайткан армияда өлүмгө алып келген эпидемия башталып, императордун келини жана өгөй уулу каза болушкан.
Конрад аман калган.
Золотурн, Страсбург жана Госларда ири сот жыйындарын өткөргөндөн кийин ал Швабия менен Каринтиянын башкаруусун уулу Генрихке өткөрүп, бийликтин мураска өтүшүн системалуу түрдө даярдай баштаган.
Дал ушул пайдубал Генрихке атасы өлгөндөн көп өтпөй, 1040-жылдын 14-январында Rex Romanorum — «Римдиктердин падышасы» деген наамды расмий кабыл алууга мүмкүнчүлүк берген.
Бир жылдан кийин, 1039-жылы Конраддын ден соолугу кескин начарлаган.
4-июнда улуу башкаруучу Утрехтте подагранын оор кармашынан каза болгон.
Ошол мезгилдин салты боюнча анын жүрөгү жана ички органдары жергиликтүү Ыйык Мартин соборуна коюлган.
Бальзамдалган денеси болсо акыркы салтанаттуу сапарына чыккан.
Ал Кёльн, Майнц жана Вормс аркылуу император өзү негиздеген залкар Шпайер соборуна жеткирилген.
Дал ошол жерде Конрад II түбөлүк жайын тапкан.
1900-жылы анын саркофагы собордун криптасына көчүрүлүп, азыркы күнгө чейин ошол жерде турат.
Анын элеси сарай капелланы Бургундиялык Випо жазган «Император Конрад IIнин иштери» аттуу жылнаамада түбөлүккө сакталган.
1046-жылы бул эмгек анын уулу жана мураскоруна — ал учурда Европанын толук укуктуу өкүмдарларынын бирине айланган Генрих IIIгө салтанаттуу түрдө тапшырылган.
