Келечектеги улуу князь Владимир Святославич Любеч шаарынан чыккан Малуша аттуу кул кызы ачкыч кароочунун уулу болгон. Малуша князь Святослав Игоревичтин апасы, княгиня Ольганын кызматчысы эле. Кийинчерээк княжна Рогнеда аны «робичич» — «кул аялдын уулу» деп атаган. Мындай чыгышы аны атасынын мыйзамдуу аялдарынан төрөлгөн улуу бир туугандарынан кескин айырмалап турду.
Владимирдин туулган жылы так белгилүү эмес. Тарыхчылар аны болжол менен 960-жылдарга туура келет деп эсептешет.
«Баят замандардын баянында» айтылгандай, Владимир Святославдын үчүнчү уулу болгон улуу агалары Ярополк менен Олегден кийинкиси. Атасы аны Новгородго башкаруучу кылып жиберген, ал жакта ага Добрыня аттуу тажрыйбалуу воевода жана тарбиячы жетекчилик кылган.
Скандинавиянын сагаларынын айтымында, дал Владимирдин камкордугунда Новгороддо Норвегиянын келечектеги падышасы Олаф I Трюггвасон балалык чагын өткөргөн. Владимир аны кулчулуктан сатып алып, өзүнүн дружинасына кабыл алган.
972-жылы князь Святослав каза болгондон кийин Киев тактысына Ярополк отурду. 977-жылы Ярополк менен Олегдин ортосунда согуш чыгып, ал Олегдин өлүмү менен аяктаган. Бул кабарды уккан Владимир өз өмүрүнөн кооптонуп, «деңиздин ары жагына» — варягдардын жерине качып, ошол жактан аскер топтоду. Кайтып келген соң ал Ярополктун Новгороддогу наместнигин кууп чыкты.
Күчтүү варяг кошуунун топтогондон кийин Владимир Киевге карай жортуул баштады. Жолдо ал Полоцк шаарын басып алып, анын башкаруучусу князь Рогволоддон кызы Рогнеданы аялдыкка сураган. Бирок Рогнеда, Ярополкко убада кылынгандыктан, Владимирди «кул аялдын уулу» деп кемсинтип, андан баш тарткан:
«Робичичтин бутун чечким келбейт», — деген.
Ачууланган Владимир Добрынянын кеңеши менен Рогнеданы ата-энесинин көзүнчө зордуктап, андан соң атасын жана эки агасын өлтүргөн.
Андан кийин Владимир Киевди камады, анда Ярополк бекинген эле. Ярополктун воеводасы Блуд акчага сатылып, өз кожоюнун сатып кетти. Владимир ага элдешүү шылтоосу менен чакырып, варягдарга аны өлтүрүүнү буюрду. Андан тышкары, Владимир Ярополктун аялы грек тектүү мурдагы монахиняны өзүнө наложница кылып алды. Ошентип, 978-жылы Владимир Киев тактысына бекем орношту.
Улуу князь болуп калган соң, Владимир бутпарастык динди реформалоого аракет кылды. Киевде ал алты кудайдын идолдорун койгон капищени курдурду: Перун, Хорс, Дажьбог, Стрибог, Семаргл жана Мокош. Кээ бир изилдөөчүлөр бул реформаны христиандыкка каршы багытталган «бутпарастык реакциянын» бөлүгү деп эсептешет. Дал ошол мезгилде алгачкы орус христиандары варяг Феодор жана анын уулу Иоанн шейит болушкан.
Бул мезгилдеги летописдер Владимирди өтө бузулган адам катары сүрөттөйт: анын көптөгөн аялдары жана жүздөгөн наложницалары болгон. Кээ бир тарыхчылар муну жөн гана сыпаттоо эмес, аны Библиядагы Сулайман падышага окшоштуруунун амалы деп түшүндүрүшөт — анын христиандыкты кабыл алышы руханий тазарыш катары берилет.
Владимирдин «дин тандоо» окуясы да көбүнчө уламыштык мүнөзгө ээ. Анын сарайына ар түрдүү диндеги элчилер келишкен: мусулман, иудей, католик жана православ дининен. Акыры ал «грек философу» менен сүйлөшкөндөн кийин православиени тандаган. Бул чечимдин тарыхый негизи да бар эле, анткени анын чоң апасы Ольга буга чейин эле христиан дүйнөсү менен байланыш түзгөн.
Византиялык жана араб булактары боюнча, Владимирдин чөмүлтүлүшү саясий союз менен байланышкан. 987-жылы византиялык императорлор Василий II жана Константин VIII ага жардам сурап кайрылышкан аларды Варда Фока аттуу колбашчы көтөрүлүш менен кысымга алган эле. Владимир жардам берүүгө макул болуп, ордуна алардын карындашы, царевна Аннага үйлөнүүнү талап кылган. Шарт боюнча, Владимир жана анын эли христиандыкты кабыл алышы керек болчу.
Сириялык тарыхчы Яхья Антиохиялык бул окуяны ырастайт: ал жазгандай, Владимир 6 миң аскери менен Византияга келип, 988–989-жылдары Хрисополь менен Абидостогу салгылаштарда Варда Фоканы жеңүүдө чечүүчү роль ойногон.
Андан кийин Владимир Крымдагы византиялык Херсонес (Корсунь) шаарына жортуул уюштурган. Айрым тарыхчылар бул жортуул императорлордун убадасын тездетүү үчүн жасалган десе, башкалары муну биргелешкен согуштук операциянын бөлүгү деп эсептешет. Ар кандай болгону менен, Анна Корсунга жөнөтүлүп, ошол жерде Владимир чөмүлтүлүп, Василий атын алган. Андан кийин ал Аннага үйлөнүп, Киевге кайтып келген.
988-жылы Владимир бутпарас идолдорун кулатып, киевдиктерге Днепрде чөмүлтүлүүнү буйрук кылган. Бул окуя Киевде салыштырмалуу тынч өткөн, бирок башка шаарларда, айрыкча Новгороддо (жер-жерлерде Добрыня жетектеген), катуу каршылыктар жана көтөрүлүштөр менен коштолгон. Ал эми алыскы аймактарда, мисалы, Ростов-Суздаль жеринде, бутпарастык дагы көпкө чейин сакталган.
Христиандыкты кабыл алгандан кийин Русь Константинополь патриархатына караштуу митрополия болуп калды. Владимир батыштагы миссионерлердин ишине да тоскоолдук кылган эмес, бул анын динге сабырдуулугун көрсөтөт. Ал тургай немис миссионери Бруно Кверфуртскийге печенегдер арасында епархия түзүүгө уруксат берген.
Князь Владимир бийликке келгенден тарта активдүү жана амбициялуу башкаруучу катары көрүнгөн. Анын жортуулдары Русь мамлекетинин чек арасын бекемдөөгө жана кеңейтүүгө багытталган.
981-жылы ал поляк князы Мешко I менен Червен шаарлары үчүн согушуп, Червен менен Перемышлди басып алган. 981–982-жылдары вятичтерди, 984-жылы радимичтерди баш ийдирген. Бул жортуулдар Киевдин чыгыш славян урууларындагы үстөмдүгүн чыңдады.
983-жылы Владимир балт-литвалык ятвяг уруусуна каршы ийгиликтүү жортуул жасап, алардын набегин токтоткон. Ал эми 985-жылы ал кочевниктер торктар менен биргеликте Волжалык булгарларга жортуул жасап, аларды жеңип, Русь үчүн пайдалуу тынчтык келишимине жетишкен. Ошол эле жылы ал мурдагы Хазар каганатынын аймагына да жортуул жасап, аларды салыкка тарткан. Ушул жеңиштер үчүн митрополит Иларион кийинчерээк аны «каган» деп атап, анын улуулугун баса белгилеген.
Печенегдердин тынымсыз чабуулдары Русь үчүн көйгөй бойдон калган. Ошондуктан Владимир Рось жана Сула дарыяларынын боюнда Змиев валдары деп аталган чептик курулуштарды курдурган. Немис миссионери Бруно Кверфуртский (1006–1007-жылдары Владимирдин сарайында болгон) жазгандай, князь өз чек арасын «чоң узундуктагы катуу тосмолор менен курчаган» деп билдирген.
Христиандыкты кабыл алгандан кийин Владимир өлкөнүн бардык тармактарына тиешелүү реформаларды баштаган. Ал дружина жана шаар аксакалдарынан турган кеңешке таянган. Ага «Чиркөөнүн уставы» да тиешелүү деп эсептелет анда чиркөөнүн соттук ыйгарым укуктары аныкталган. Владимир өлүм жазасын жойгон, анын ордуна эски жаза вира (айып төлөө) колдонулган.
Ал Русь тарыхында биринчи болуп өз акчаларын чыгарган алтын «златниктер» жана күмүш «сребрениктер». Алар экономикалык максаттан тыш, саясий символ болгон христиан мамлекетинин көз карандысыздыгын билдирген. Монеталарда анын сүрөтү жана «Владимѣръ на столѣ» деген жазуу түшүрүлгөн. Дал ушул тыйындардын аркасында бизге Владимирдин чыныгы замандагы сүрөтү жана анын үч тиштүү белгиси жеткен.
Владимирдин доору сабаттуулуктун жана таш архитектурасынын гүлдөгөн мезгили болду. Ал «эң мыкты адамдардын» балдарын чогултуп, «китеп окууга» үйрөтүүнү буйруган. Дал ушул мезгилде жаңы шаарлар Владимир-на-Клязьме (990), Белгород (991), Переяславль (992) жана башкалар негизделген.
Владимир элге жана дружинасына ызааттуу, жоомарт болгон. Ар жекшемби сайын ал киевдиктер үчүн чоң дасторкон жайып, оорулуулар менен муктаждарга тамак жөнөткөн. Ал достугуна чоң маани берип:
«Күмүш менен алтын табам, бирок дружинасыз таба албайм; дружина менен болсо, алтын да, күмүш да табам», — деп айткан.
Өмүрүнүн соңунда Владимир мураскерлик тартибин өзгөртүп, бийликти сүйүктүү уулу Бориске өткөрүүнү каалаган көрүнөт. Бирок бул ой ишке ашпай калды. Анын уулу Святополк такты талашып, аны түрмөгө камашкан. Ошол эле учурда Новгороддо башкарган Ярослав Киевге салык төлөөдөн баш тарткан. Владимир аны тыйуу үчүн аскер чогултуп жатып, 1015-жылдын 15-июлунда Берестоводогу резиденциясында каза болгон.
Анын жакындары Святополк бийликти тартып албаш үчүн денесин жашыруун Киевге алып келишип, аны өзү курдурган Десятин чиркөөсүнө мрамор саркофагына коюп жерге беришкен.
Княздын сөөктөрүнүн кийинки тагдыры толук так эмес. 1635–1636-жылдары митрополит Петр Могила Десятин чиркөөсүнүн урандыларын казып жатып, Владимир менен анын жубайына таандык деп эсептелген саркофагдарды тапкан. Кийин алардын айрым бөлүктөрү Москвага жөнөтүлгөн.
