
Анын жолу болжол менен 752-жылы провинциялык Афина шаарында башталган. Жетим калган Ирина өзүнүн таасирдүү таякеси, сыягы, стратег кызматын аркалаган патриций Константин Сарантапекостун үй-бүлөсүндө тарбияланган. Ирина тектүү грек үй-бүлөсүнөн чыкканына карабастан, тарыхчылар, анын ичинде Шарль Диль да, византиялык василевстин көңүлүн ага саясий эсеп гана эмес, дал анын өзгөчө сулуулугу бурган деген пикирде болушкан. Ошондой эле грек кызына үйлөнүү Исаврия династиясын империянын грек чет жактары менен элдештирип, мамлекет ичинде анын абалын бекемдеши мүмкүн деген көз караш да болгон.

Тагдыр чечүүчү бурулуш 768-жылы болгон, ошол кезде император Константин V Иринаны өзүнүн мураскери Левге жубайлыкка тандаган. Феофан хроникасы бул салтанаттуу кирүүнү кеңири сүрөттөйт: 1-сентябрда Ирина Афинадан кеме менен жөнөп, асыл жибек кездемелер менен кооздолгон анын флотилиясы Константинополго эң атактуу жарандардын саламы астында жетип келген. 3-сентябрда эле сөйкө салуу аземи өткөн, ал эми 768-жылдын 17-декабрында Ыйык Стефандын сыйынуу жайында ал падышалыкка үйлөндүрүлүп, келечектеги Лев IVтүн жубайы болгон. Бирок бул нике Иринадан эң зор актёрдук чеберчиликти талап кылган: жашыруун икона сыйынуучу болгондуктан, ал Константин Vке эч качан иконаларды тааныбайм деп ант берүүгө аргасыз болуп, өзүнүн чыныгы ишенимин иконоборчулук өкүм сүргөн сарайдын так жүрөгүндө жашырып жүргөн. Бул никеден 771-жылдын 14-январында анын жалгыз уулу Константин төрөлгөн, ал өз династиясынын акыркы өкүлү болмок.

775-жылы Константин V каза болгондон кийин такка Лев IV чыгып, Иринанын таасири өсө баштаган. Ал күйөөсүн иконага сыйынуучуларга каршы куугунтукту жумшартууга эпчилдик менен көндүргөн, бул алгач императорго элдин жана монастырчылыктын сүйүүсүн алып келген. Анын эне жана жубай катары ийгилигинин туу чокусу 776-жылы болгон, ошол кезде Пасха күнү Константинополдогу ипподромдо элдин басымы астында Лев жаш Константинди таажы кийгизген. Ирина бул салтанаттуу жүрүшкө толук укуктуу ханыша катары катышып, анын алдында паждары скипетрлерди көтөрүп жүрүшкөн. Бирок үй-бүлөлүк идиллия узакка созулган эмес: 780-жылы Лев аялынын төшөгүнөн жаздыктын астына жашырылган иконаларды таап алган. Императордун каары коркунучтуу болгон, жана Ирина терең ырайымсыздыкка кабылган. Аны толук кулаштан 780-жылдын 8-сентябрында күйөөсүнүн күтүүсүз өлүмү гана сактап калган. Уламыш боюнча, Лев храмдан уурдалган таажыны кийгенден кийин чыккан «карбункулдардан» өлгөн, бирок көптөгөн замандаштар жана тарыхчылар императрица анын өлүмүн уулантуу аркылуу тездеткен деп негиздүү шектенишкен.
Тогуз жаштагы уулунун алдында регент болгондон кийин, Ирина дароо оппозицияга туш келген. Лев өлгөндөн кийин болгону кырк күн өтпөй эле, иконоборчулардын тобу анын бир тууганы Никифорду такка чыгарууга аракет кылган. Ирина чечкиндүү аракет кылган: кутум талкаланып, күйөөсүнүн бир туугандары күч менен монах кылып чачы кыркылган. Аларды биротоло кемсинтүү үчүн 780-жылдын 25-декабрында ал аларды Ыйык София храмында эл алдында кызмат кылууга мажбур кылган. Арт жагын бекемдеген соң, ал иконага сыйынууну акырындык менен калыбына келтире баштаган. 781-жылы арабдар менен тынчтык түзүлгөн, ал эми 782-жылы Грекиядагы славяндардын көтөрүлүшү басылган. Батыш менен союз түзүүгө умтулуп, Ирина 783-жылы уулун Карл Улуунун кызы Ротрудага сөйкө салдырган жана ага грек тилин үйрөтүү үчүн эбнух Элизийди дайындаган.
Анын өмүрүндөгү башкы иш — Жетинчи Бүткүл дүйнөлүк собор болгон. Патриарх Павел 784-жылы каза болгондон кийин, Ирина бул кызматка өзүнүн катчысы Тарасийди сунуш кылган. Ал 784-жылдын 25-декабрында патриарх болуп дайындалып, Соборго даярдык башталган. Ирина папа Адриан Iге кайрылган, ал 785-жылы өзүнүн легаттарын жөнөтүп, Ирина менен анын уулун «жаңы Константин жана Елена» деп атаган. Соборду 786-жылдын 7-августунда Константинополдо өткөрүү боюнча биринчи аракет ийгиликсиз болгон: Ыйык Апостолдор храмына куралчан иконоборчу жоокерлер кирип келип, епископторду өлүм менен коркутушкан. Ирина артка чегинген, бирок болгону такыраак сокку урууга даярдануу үчүн гана. Арабдар менен согуш шылтоосу менен ал борбордон иконоборчулукка берилген бөлүктөрдү чыгарып, таратып жиберип, алардын ордуна жаңы гвардия түзгөн.


787-жылы Никеяда чыныгы Жетинчи Бүткүл дүйнөлүк собор ачылган. Ирина жыйындардын өзүнө катышкан эмес, бирок ар бир чечимде анын эрки сезилип турган. 787-жылдын 23-октябрында Константинополдогу акыркы жыйында, анын катышуусу менен, иконаларды урматтоону калыбына келтирген орос кабыл алынган. Бул анын чоң жеңиши болгон. Бирок Константин VI чоңойгон сайын, үй-бүлөнүн ичинде чыр бышып жетиле баштаган. Ирина бийликти берүүнү каалаган эмес. 788-жылы ал уулунун франк ханбийкеси менен болгон нике келишимин бузуп, аны тарыхтагы биринчи колукту тандоо аземинде өзү тандаган Мария Амнийскаяга үйлөнүүгө мажбур кылган. 789-жылы Константин энесин кулатууга аракет кылган, бирок кутум ачылып калып, император дене жазасына тартылып, тентек баладай үй камагына алынган.

790-жылы Иринанын армияны өзүнө жалгыз башкаруучу катары ант берүүгө мажбурлоо аракети Армян легионунун көтөрүлүшүнө алып келген. Константин жалгыз падыша деп жарыяланып, Ирина Элевферий сарайына сүргүнгө кеткен. Бирок уулунун аскердик ийгиликсиздиктеринен кийин 792-жылы ал кайра сарайга кайтып келип, августа титулун алган. Ошондон тартып өз уулунун беделин түшүрүүгө багытталган беш жылдык оюну башталган. Ал анын ырайымсыздыгын — таякелерин жана аскер башчы Алексей Моселени сокур кылышын — ошондой эле Феодота менен болгон сүйүү байланышын кубаттаган. 795-жылы Константин аялы Марияны күч менен монастырга жиберип, сүйгөнүнө үйлөнгөндө, ага каршы чиркөө көтөрүлгөн. Ирина бул ачууну чебер пайдаланган.
Чечүүчү учур 797-жылдын 17-июнунда келген. Кутумчулар Константинге каршы чыгышкан, жана ал качууга аракет кылганы менен, Иринанын коркутуулары анын тарапкерлерин ишти аягына чыгарууга мажбур кылган. 797-жылдын 15-августунда императорду кармап, дал өзү төрөлгөн Порфир бөлмөсүндө энесинин буйругу менен ырайымсыз түрдө көзүн оюп салышкан. Ирина тарыхта биринчи жолу расмий түрдө «римдиктердин автократору» титулун алган аял болгон. Батышта муну так бош калды деп кабыл алышып, бул папа Лев IIIкө 800-жылдын 25-декабрында Карл Улууну император кылып таажы кийгизүүгө шарт түзгөн; ал Византияны «аялдардын империясы» деп атаган.

Иринанын жалгыз өкүмдар катары башкаруусу монастырларга болгон чоң чыгымдар жана элге жагынуу максатындагы салыктарды кыскартуу менен белгиленген. Бул аны кедейлер арасында популярдуу кылган, бирок казынаны бошотуп салган. Сарайдын ичинде анын сүймөнчүктөрү Ставракий менен Аэцийдин ортосунда күрөш кайнап турган. 802-жылы Константинополго Карл Улуунун элчилери Чыгыш менен Батышты бириктирүү үчүн нике сунушу менен келишкенде, Ирина каршы болгон эмес. Бирок бул византиялык ак сөөктөр үчүн акыркы тамчы болуп калган. 802-жылдын 31-октябрында логофет Никифор төңкөрүш жасаган. Элевферий сарайында аскерлер менен курчалган Ирина өз кадырын жоготпой, болгону узурпаторго бир кезде анын өмүрүн аяганын эскерткен.
Аны алгач Князь аралдарына, андан соң Лесбос аралына сүргүнгө айдашкан. Ал жерде улуу жана коркунучтуу императрица өзүнүн акыркы күндөрүн, уламыш боюнча, күнөөлөрүн жоктоп жана уулунун элесине отургузулган даракты көз жашы менен сугарып өткөргөн. 803-жылдын 9-августунда Ирина каза болгон. Өз уулун азап менен өлтүрткөнүнө карабастан, Православ чиркөөсү аны иконага сыйынууну калыбына келтиргени үчүн ыйык деп таанып, аны «жаңы Елена» катары сактап калган. Анын тагдырында ыйыктык менен кылмыш түшүнүксүз түрдө биригип калган.



