
Юстиниан II 685-жылы Византиянын тактысына он алты жаштагы өспүрүм кезинде отурган. Жаштыгына карабастан, анын мүнөзүндөгү үстөмдүк кылуучу негизги сапат — ырайымсыз катаалдык — абдан эрте байкалган, жана ал көп узабай өз карамагындагы калктын чыныгы жек көрүүсүнүн объектисине айланган. Кызыл-көк императордук кийимди кийери менен жаңы василевс Халифат менен акылдуу тынчтык жүргүзүү саясатын четке каккан. Жеңиштерге умтулуп, ал кол башчы Леонтий жетектеген армияны Арменияга жөнөткөн. Бул аскердик кысым халиф Абд аль-Маликти кордукка тете данды көбөйтүүгө мажбур кылган: эми арабдар империяга күн сайын миң алтын тыйын, ошондой эле бир кул жана бир ат берүүгө милдеттүү болушкан.

Чек араларды бекемдөөгө аракет кылып, Юстиниан элдерди ири масштабда көчүрүү саясатын жүргүзгөн. Жаңы келишимдин шарттарына ылайык, ал Ливандан марониттерди көчүрүп чыгып, аларды Памфилияга жана Пелопоннеске жайгаштырган, ал эми алардын он эки миңдик кошуунун Арменияга жөнөткөн. 689 жана 690-жылдары василевс Дунай боюнда жаңыдан славян калкынын арасында бекемделип калган болгарлар менен катуу согуштарды жүргүзгөн. Колго түшкөн славяндарды Юстиниан массалык түрдө Кичи Азияга көчүрүп, алардан өзүнчө отуз миңдик атайын аскер бөлүгүн түзгөн.
Бирок 692-жылы ийгилик андан жүзүн бурган. Арабдар менен болгон тынчтыкты бузган Юстиниан Киликиядагы Себастополис жанындагы салгылашта алар менен беттешкен. Бул согуш славян кошуундарынын бир бөлүгүнүн мусулмандардын тарабына өтүп кетиши себептүү чыныгы кырсык менен аяктаган. Каары ташкындаган Юстиниан Никомедиянын жанында өзүнө берилген бойдон калган славяндарды да кырып салууга буйрук берген. Бул жеңилүүнүн кесепети катары түштүк Армения жоголгон, ал жерде Смбат VI Багратуни көтөрүлүш чыгарган.

Империянын ички турмушу да бул мезгилде кем эмес караңгы болгон. Элдин жек көрүүсүн императордун эки сүймөнчүгү — жогорку логофет Феодот менен императордук сакелларий Стефандын опузалап акча жыйноосу күчөткөн. Чиркөө иштеринде Юстиниан 691–692-жылдары Трулл соборун (Бешинчи-Алтынчы собор) чакырган. Бирок анын токтомдору папа Сергий I тарабынан таанылган эмес, ал эми василевстин понтификти күч менен баш ийдирүү аракеттеринин баары текке кеткен.

Элдин сабыры 695-жылы түгөнгөн. Юстиниандын жалпыга жек көрүндү болуп калышын кол башчы Леонтий пайдаланган. Шектенчээк василевс аны түрмөгө камап койгон болчу, бирок ал жерден качып чыгып, борбор калаанын тургундарын көтөргөн. Колго түшкөн Юстиниандын мурду менен тили эл алдында кесилип, ошондон кийин ал Ринотмет («Кесилген мурун») деген лакап атка ээ болгон жана алыскы Херсонеске (Крымга) сүргүнгө айдалган. Анын жек көрүндү сүймөнчүктөрү Стефан менен Феодот өлүм жазасына тартылган.
Сүргүндө Юстиниан багынып берген эмес. Леонтийдин ордуна Тиверий III келсе да, Ринотмет өзүнүн бийликке кайтууга тийиш экенине ишене берген. Бийликке кайтуу тууралуу элестердин таасири астында ал Херсонестен тоодогу Дорос чебине, андан кийин Тамань жарым аралындагы Фанагориядагы хазарларга качкан. Ал жерде каган Ибузир Глявандын карындашына үйлөнгөн, ал аял Феодора деген ысым алган. Византия тарабынан коркунучту сезген каган күйөө баласын кармап берүүгө аракет кылган, бирок Юстиниан дагы бир жолу качып кеткен — бул жолу болгарларга. 705-жылы хан Тервел баштаган славяндар менен болгарлардын чоң аскери менен ал Константинополдун дубалдарына келген.

Тактыны кайра ээлеген соң, Юстиниан II өзүнүн экинчи башкаруусун чексиз өч алуу актысына айландырган. Ал кулаткан императорлор Тиверий менен Леонтий эл алдында башы алынып өлтүрүлгөн, ал эми патриарх Каллиник сокур кылынган соң Римге сүргүнгө айдалган. Өзүнүн союздашы Тервелди болсо ал берешендик менен сыйлап, тарыхта биринчи жолу варвар башчысына цезарь титулун берген. Бирок бул союз бекем болгон эмес: 708-жылы Юстиниан күтүүсүздөн Болгарияга кол салып, Анхиало жанындагы салгылашта Тервелден катуу жеңилүүгө учураган.
Императордун өч алуучулугу Италияга да жайылган. 709-жылы ал өзүнө каршы чыккан мурдагы мазактоолор үчүн Равеннаны жазалоо максатында стратиг Феодор жетектеген экспедиция жөнөткөн. Шаардын атактуу тургундары майрам учурунда амалкөйлүк менен кармалып, Константинополдо өлтүрүлгөн, ал эми епископ Феликстин көздөрү күйгүзүлүп жок кылынган. Бул террор 710/11-жылы Равеннада көтөрүлүш чыгарып, анын жүрүшүндө экзарх Иоанн III Ризокоп өлтүрүлгөн. Бул окуя Византиянын Италиядагы таасиринин соңуна жакындап калганын билдирген.

Лангобарддарга каршы Батыштан таяныч издеген Юстиниан папалык менен жакындашууга барган. 710-жылы папа Константин Константинополго келип, ал жерде василевс аны буга чейин болуп көрбөгөндөй урмат-сый менен тосуп алган, атүгүл анын бутун өпкөн. Бирок чыгыш чек араларында абал начарлай берген: арабдар Мопсуестия менен Тиананы басып алышкан, ал эми 709-жылы Фракияга чейин басып киришкен.

Юстиниандын акыркы каргашалуу катасы Херсонести эски таарынычтар үчүн жазалоо чечими болгон. Крымга аскер жөнөтүлгөн, бирок тираниядан жана акылсыз буйруктардан тажаган жоокерлер көтөрүлүп чыгып, император деп Филиппик Варданды жарыялашкан. Юстиниан Кичи Азияда күч топтоп жатканда, Филиппик борборду басып алып, императордун кичинекей уулун — анын тең башкаруучусу Тиверийди өлтүргөн.

Юстиниан кайрадан Тервелден жардам сураган, бирок хан абалдын үмүтсүз экенин көрүп, өтө аз сандагы гана отряд жөнөткөн. 711-жылдын ноябрь айында баары таштап кеткен император колго түшүп, башы алынган. Анын денеси деңизге ыргытылган, ал эми башы найзанын учуна сайылып, Константинополдун көчөлөрү менен алып жүрүлгөндөн кийин Римге жана Равеннага жөнөтүлгөн. Равеннада бул үрөй учурган кабарды акыйкат өч катары кабыл алып, кубаныч менен тосуп алышкан.
Юстиниан IIнин өлүмү менен Ираклийдин улуу династиясы токтогон, ал эми Византия жыйырма жылга созулган кандуу анархия мезгилине чөмүлгөн. Бул мезгил 717-жылы гана Лев III Исаврдын бийликке келиши менен аяктаган.



