Геник деген лакап ат менен белгилүү болгон Никифор Iнин башкаруусу IX кылымдагы византия тарыхынын эң динамикалуу, ошол эле учурда эң трагедиялуу барактарынын бири болуп саналат. Анын бийликтин чокусуна карай жолу Кичи Азиядагы, кооз, бирок катаал Писидияда жайгашкан грек шаары Селевкия Сидерада башталган. Никифор византиялык элитага терең аралашып кеткенине карабастан, анын келип чыгышы уламыштар менен оролгон: ат-Табари жана Аль-Масуди сыяктуу араб жана сириялык жылнаамачылар аны Гассаниддер династиясына жана алардын акыркы башкаруучусу Жабала ибн аль-Айхамга өжөрлүк менен байланыштырышкан. Бирок Константинополдо ал биринчи кезекте мыкты каржычы катары белгилүү болгон. Такка отурганга чейин Никифор империянын башкы казыначысы — геникон логофетинин маанилүү кызматын ээлеген, дал ушул кызмат ага «Геник» деген лакап ат берген жана бул ат анын мамлекеттик башкаруудагы катаал жана эсепчил мамилесинин символуна айланган.
Никифордун тагдырындагы бурулуш учур 802-жылы келген. Бул мезгилде империяны Ирина башкарып турган, бирок анын абалы Карл Улуунун пландарынан улам алсырап калган. Жакында Батыштын императору катары таажы кийген Карл өз титулун Иринага үйлөнүү аркылуу мыйзамдаштырууга умтулган, бул иш жүзүндө Франк мамлекетинин жана Византиянын биригишин билдирмек. Өлкөнүн көз карандысыздыгын жоготуп алуудан кооптонгон жана каржылык абалга нааразы болгон жогорку даражалуу чиновниктердин тобу Никифордун айланасына бириккен. Натыйжада мамлекеттик төңкөрүш болуп, Ирина тактан кулатылган, ал эми 802-жылдын 31-октябрында патриарх Тарасий Никифор Iдин башына таажы кийгизген. Мурдагы императрица адегенде Принкипо аралына сүргүнгө айдалган, андан соң жаңы кутум болуп кетиши мүмкүн деген коркунучтан улам андан да алыскы Лесбоско жөнөтүлгөн.
Бийликке келгенден кийин Никифор казыначы катары мурдагы тажрыйбасына таянып, ири реформаларды жүргүзө баштаган. Анын салык саясаты өзгөчө катаалдыгы менен айырмаланган: ал жаңы салыктарды киргизип, казынаны толтурууну катуу көзөмөлдөп турган, бул болсо эл арасында нааразылык жараткан. Анын эң чоң амбициялуу долбоорлорунун бири — дыйкандарды Анатолиядан империянын европалык провинцияларына мажбурлап көчүрүү болгон. Бул чек араларды бекемдөө жана славяндашып кеткен жерлерди калыбына келтирүү максатында жасалган. Бийликтин мурасталышын камсыз кылуу үчүн Никифор 803-жылдын Рождество майрамында уулу Ставракийди өзүнө тең башкаруучу деп жарыялаган, ошентип жаңы династиянын негизин түптөгөн.
Дин маселелеринде император прагматизм менен чектешкен цинизмди көрсөткөн. Формалдуу түрдө иконага сыйынууну жактоочу бойдон калса да, ал чиркөөнүн экономикалык жана саясий таасирин чектөөгө аракет кылган. Тарасий 806-жылы каза болгондон кийин, ал патриархтык такка өзүнүн атташы Никифорду отургузган. Бирок анын иконоборчуларга жана павликиандар сыяктуу радикалдуу секталарга болгон сабырдуулугу Студий монастырынын монахтары жетектеген православдык топ менен ачык жаңжалга алып келген.
Никифордун тышкы саясаты да ушунчалык чечкиндүү болгон. Ал мурда Ирина төлөөгө макул болгон Аббасий халифатына берилүүчү кордукка тете алымды төлөөдөн баш тарткан. Бул дароо эле халиф Харун ар-Рашид менен мамилелердин кескин курчушуна алып келген. 804-жылдын жайында арабдардын зор армиясы чек арадан өтүп кирген. Ошол эле жылдын август же сентябрь айында Красос жанында башкы салгылаш болгон. Византия армиясы катастрофалык жеңилүүгө учураган; ат-Табаринин маалыматы боюнча, империя 40 700дөн ашык жоокеринен айрылган, ал эми Никифор өзү үч жолу жарадар болуп, араң аман калган. Халифаттын өзүндөгү ички жаңжалдар гана императорго көңүлүн түндүктөн жакындап келе жаткан жаңы коркунучка — Болгарияга бурууга мүмкүнчүлүк берген.
Болгар ханы Крум менен болгон согуш Никифор үчүн өлүмгө алып келген. 811-жылы император чоң аскер чогултуп, Болгар хандыгынын аймагына кирген. Жортуул салтанаттуу ийгилик менен башталган: византиялыктар болгарлардын борбору Плисканы басып алып, ырайымсыздык менен талап-тоноп салышкан. Никифор Крумдун бардык тынчтык сунуштарын четке кагып, душманды толугу менен жок кылууга умтулган. Бирок кайтып келе жаткан жолдо императордун өзүнө өтө ишенгендиги ага каршы иштеген.
Олжого толгон византиялык аскер Вырбиш капчыгайында кылдат уюштурулган тузакка түшүп калган. 811-жылдын июль айындагы кандуу кыргында дээрлик бүт армия жок кылынган, ал эми Никифор I Геник өзү согуш талаасында каза тапкан. Хан Крум варвардык салт боюнча императордун баш сөөгүн тазалатып, күмүш менен каптатып, аны тойлордо пайдаланылуучу чөйчөккө айландырган жана андан өзүнүн төрөлөрүнө ичирген.
Никифордун уулу Ставракий ал кыргындан качып чыга алган, бирок омурткасынан оор жаракат алган. Аны Константинополго замбил менен жеткирип, жалгыз өкүмдар деп жарыялашкан. Бирок шал болуп, өлүм алдында жаткан император мамлекетти башкара алган эмес. Ошентип, 811-жылдын 2-октябрында эле ал күйөө баласы Михаил Рангаве тарабынан тактан түшүрүлгөн, жана муну менен Никифор династиясынын кыска, бирок бороондуу башкаруу доору аяктаган.
