Даанышман деген лакап ат менен белгилүү болгон император Лев VIнин өмүр баяны — бул мыйзамдуу төрөлүшүнө болгон шек саноолор, чиркөө эрежелери менен айыгышкан күрөш жана империянын ыдырап бараткан чек араларын кармап калуу аракеттери чырмалышкан кызыктуу византиялык роман. Анын тагдыры чоң сыр менен башталган: Левдин энеси Евдокия Ингерина расмий түрдө Василий Iдин жубайы болгон, бирок ошол эле учурда ал Василий өлтүргөн Михаил IIIтүн көп жылдык сүйгөнү да болгон. Василий баланы уулу катары тааныганы менен, аны өзүнүн мурунку атаандашын эске салган тирүү белги катары көрүп, өмүр бою кастык менен мамиле кылган.
Бул шектенүү дээрлик каргашалуу жыйынтыкка алып келе жаздаган. 879-жылы Василийдин улуу уулу Константин каза болгондо, Лев мураскер болуп калган, бул болсо кары императордун коркуусун ого бетер күчөткөн. Сарайдагы интриган Сантаварин бул абалды өз пайдасына пайдаланып, Лев атасын өлтүрүүгө даярданып, өтүгүнүн ичинде канжар катып жүрөт деп ушак тараткан. Аңчылык учурунда Василий уулунан канжарды талап кылганда, Лев аны баш ийип кончтон чыгарып берген, бирок василевс каарга минип кеткен. Лев түрмөгө ташталган жана кеңешчилердин басымы болбогондо, араңдан зорго сокур кылынбай калган. Болгону 886-жылдын 20-июлунда гана мураскер толук акталган. Кийин анын уулу Константин Багрянородный жазып калтырган уламыш боюнча, чечүүчү ролду сарайдагы тотукуш ойногон: ал той учурунда кайгылуу үн менен «Ай, ай, Лев — кожоюн!» деп кайра-кайра кыйкырып, меймандарды да, падышаны да толкуткан, ошентип аларга түрмөдө кыйналып жаткан мураскерди эстеткен.
886-жылдын 29-августунда Василий I аңчылыкта каза болуп, Лев VI такка чыккан. Анын биринчи кадамы ар кандай ушактарды күчөткөн символдук иш болгон: ал Михаил IIIтүн сөөктөрүн салтанат менен кайрадан Константинополго алып келип койдурган, ушуну менен өзүнүн чыныгы теги тууралуу сөздөрдү кыйыр түрдө ырастагандай болгон. Бийликти толук көзөмөлдөөгө умтулуп, Лев дароо чиркөө иштерине киришкен. Ал улуу Фотийди кызматтан алып, патриарх кылып өзүнүн 18 жаштагы иниси Стефанды дайындаган. Ал 893-жылы каза болгондон кийин, бул кафедраны императордун өз адамдары — Антоний II жана Николай Мистик — кезек менен ээлешкен.
Лев VI тарыхка улуу мыйзам чыгаруу ишмери катары кирген. Анын эң маанилүү актыларынын бири — 893-жылдагы мыйзам, ага ылайык нике мыйзамдуу деп эсептелиши үчүн сөзсүз чиркөөнүн нике кыюу аземи талап кылынган. Бул империянын жарандык укугуна олуттуу өзгөрүү киргизген. Замандаштары ошондой эле анын армяндарга өзгөчө жакындыгын белгилешкен, бул анын кадрдык саясатынан да көрүнүп турган.
Анын согушчан атасынан айырмаланып, Лев VI согуш талааларында ийгиликтүү болгон эмес. 887-жылы анын аскери Бари жанында жеңилип калган, бирок кийин Никифор Фока Улуу кырдаалды кайра оңдой алган. Эң кооптуу душман болгар падышасы Симеон I болгон. 894-жылы узакка созулган согуш башталган. Лев болгарларга арт жактан сокку уруу үчүн мадьярларды союздаш катары колдонууга аракет кылган, бирок бул стратегиясы ишке ашпай калган. 896-жылы Булгарофигон жанындагы салгылашта византиялыктар толугу менен талкаланып, император кайрадан кордукка тете болгон жылдык алымды төлөөгө мажбур болгон.
Деңизде да абал тынч эмес эле: 888-жылы Ипсила чеби жоголгон.
902-жылдын 1-августунда арабдар Сицилиядагы империянын акыркы таянычы болгон Тавроменийди басып алышкан.
904-жылы араб каракчыларынын башчысы болгон ренегат Лев Триполийский Фессалоникини катуу талап-тоноп кеткен.
Үмүттүн сейрек учкунундай болгон учур — логофет Имерийдин жеңиши. Ал 906-жылдын 6-октябрында араб флотун талкалаган. Бирок көп өтпөй, 912-жылы Имерийдин Критке жасаган жаңы жортуулу Самос аралынын жанында кыйраткыч кырсык менен аяктаган. Чыгыштагы жалгыз ийгилик армян князы Млехтин жардамы менен чек аралардын кеңейиши болгон, ал жаңы фема үчүн аймактарды кайра тартып алган.
Русь менен болгон мамилелер да өзгөчө орунду ээлейт. Олег княздын 907-жылы Царьградга жортуул жасап, калканын шаардын дарбазасына илип кеткени тууралуу уламыш византиялык жылнаамаларда ырасталбайт, бирок 911-жылдын 2-сентябрындагы соода келишими тарыхый чындык бойдон калат. Бул документ Византия булактарында Русьту мамлекеттик түзүлүш катары биринчи расмий тааныган учур болгон.
Левдин башкаруусундагы эң чоң чатак анын тарыхка «тетрагамия» тууралуу талаш деп кирген мураскер үчүн күрөшү болгон. Анын биринчи аялы Феофано 882-жылы атасы тарабынан таңууланган; ал өтө такыба аял болгон жана 895/896-жылдары көз жумгандан кийин ыйык деп таанылган. Экинчи аялы Зоя Заутца 899-жылы каза болгон, ал эми үчүнчү аялы Евдокия Ваяна 901-жылы төрөт маалында өзүнүн наристеси менен кошо көз жумган.
Мураскерсиз калган Лев болуп көрбөгөн кадамга барып, сулуу Зоя Карбонопсина («Кара көздүү») менен кошулуп жашай баштаган. Төртүнчү нике чиркөө тарабынан таптакыр тыюу салынган эле. 903-жылдын май айында императорго Ыйык Мосий храмында кол салуу да жасалган — анын башына союл менен урушуп, аз жерден өлтүрүп коё жаздашкан. 905-жылдын майында Зоя көптөн күткөн уулу Константинди төрөгөндө, патриарх Николай Мистик аны 906-жылдын январында гана чөмүлдүрүүгө макул болгон, бирок бул үчүн Зоя сарайдан кетиши керек деген шарт койгон.
Бирок Лев чиркөөнү алдап кеткен: бир нече күндөн кийин ал Зоя менен жашыруун нике кыйган. Ошентип чоң тирешүү башталган. Патриарх императорго храмга кирүүгө тыюу салган. Лев VI болсо артисттик чеберчилик менен өзүн эл алдында момун көрсөтүп, Ыйык Софияга киргизип коюусун көз жашы менен суранып, элдин боор оорусун жараткан. Акыры 907-жылдын февраль айында император чечкиндүү аракетке өтүп, Николай Мистикти чыккынчылыкка айыптап сүргүнгө айдап, анын ордуна өзүнө берилген патриарх Евфимийди койгон; ал Левдин никесин мыйзамдуу деп тааныган.
Лев VI Даанышмандын жердеги өмүр жолу 912-жылдын 11-майында аяктаган. Өзүнөн мурункулар сыяктуу эле, ал да ашказандын оор илдетинен жапа чеккен. Өлүм алдында ал бийликти иниси Александрга өткөрүп берип, артында чиркөө ичиндеги ажырымга баткан, бирок Македон династиясынын мураскерлигин сактап калган империяны таштап кеткен. Аскердик ийгиликсиздиктерине карабастан, анын укуктук эмгектери жана уулунун мыйзамдуулугу үчүн күрөшү Византиянын ички турмушун ондогон жылдар бою аныктап берген.
