
Константин болжол менен 1006-жылы төрөлгөн. Ал Византия коомунун эң жогорку катмарларынан чыккан, бирок тарыхчы Иоанн Зонара анын байыркы Дукалар тукумунан түздөн-түз тараганын күмөн санаган. Анын атасы Андроник Дука болгар фемаларынын эмгек сиңирген стратиги болгон, ал эми келечектеги император өзү, кыязы, балалыгын Пафлагониядагы бай үй-бүлөлүк ээликтерде өткөргөн. Жетилген курагында Константин өзүн «аскер адамы» деп атаганы менен, анын алгачкы карьерасы көбүрөөк Константинополдогу саясий интригалардын ичинде тирүү калуу күрөшү менен байланыштуу болгон.

Анын ысымы биринчи жолу 1034-жылы катуу угулган. Ошондо ал Михаил IVнүн буйругу менен камакка алынган өзүнүн кайын атасы, таасирдүү аристократ Константин Далассинди ачык коргоп чыккан. Бул эрдиги Дукага эркиндигинен ажыроого алып келген: ал чепке камалып, 1039-жылга жакын гана Пафлагонияга кайтып келе алган. Ал жерде бир канча убакыт иштерден четтеп, айыл чарбасына арналган.

Дээрлик жыйырма жыл өткөндөн кийин гана, 1057-жылы, Константин кайрадан тарых сахнасына чыккан. Вестарх даражасында ал Михаил VIга каршы Исаак Комниндин көтөрүлүшүнө кошулган. Дука идеалдуу ортомчу болгон: ал провинциялык аристократ эле, бирок ошол эле учурда борбордук элита жана патриарх Михаил Керуларий менен өтө бекем байланыштары бар болчу. Ал патриархтын жээни Евдокия Макремволитиссага экинчи никеси менен үйлөнгөн. Михаил Пселл атүгүл кутумчулар башында императорлукка дал ушул Дуканы сунуш кылышканын, бирок ал муну момундугунан улам четке какканын айткан.

Исаак Комнин жеңишке жеткенде, Константин проэдр титулун алган, бирок жашыруун түрдө кесарь наамын үмүт кылган. Экөөнүн мамилеси татаал болгон: Дука Исаактын бюрократияга каршы багытталган кескин реформаларын жактырган эмес. Константиндин сааты 1059-жылдын ноябрында, катуу ооруп калган Исаак тактан баш тартууну чечкенде келди. Бул такка отуруунун башкы архитектору атактуу философ жана тарыхчы Михаил Пселл болгон. Ал императорду монастырга кетүүгө, ал эми Дуканы таажыны кийүүгө көндүргөн. Комнин айыгып, өз чечимине өкүнгөндө да, Пселл Константиндин бийлигин ушунчалык бекем орнотуп койгондуктан, артка кайтууга мүмкүн болбой калган.

Константин X такка «жарандык партиянын» — чиновниктердин, интеллектуалдардын жана сенаторлордун өкүлү катары отурган. Ал дароо Исаактын көптөгөн катуу чараларын жокко чыгарып, куугунтукка кабылган ак сөөктөргө компенсация төлөп берген жана Сенаттын эшигин соода жана кол өнөрчүлүк катмарларынын өкүлдөрүнө ачкан. Бирок бул сырткы либерализмдин артында кооптуу практика жашырынган: император кызмат орундарын ачык сатууга уруксат берип, мамлекеттик башкарууну базарга айланткан.
Император болгондон кийин Константин Дука Чиркөөгө жана өзүнүн досторуна марттык көрсөткөн, бирок мунун баасы армиянын эсебинен төлөнгөн. Византиянын чек аралары жаңы душмандардын соккуларынан титирей баштаган учурда василевс, тарыхчылардын пикиринде, өзүнүн эң каргашалуу катасын кетирген: ал жоокерлердин айлыгын кескин кыскартып, коргонууга кеткен чыгымдарды азайткан.
Бул чечим туруктуу аскерлердин деградациясына алып келген. Келечеги жок калган жоокерлер жарандык кызматка өтүүгө умтулушкан. Анын ордуна Константин жалданма аскерлерге таянган. Дал анын тушунда ромей кызматына нормандар массалык түрдө келе башташкан, ал эми 1066-жылдан кийин Вильгельм Завоевателден качкан англосакстар да кошулган. Биринчи жолу «варварларга» эң жогорку сарай титулдарына жол ачылган, бул византиялык ак сөөктөрдүн кыжырын келтирген. Бул отряддардын тартиби төмөн болгон, бирок империянын коргонуусу эми дал ошолорго таянып калган.

Империянын ички туруктуулугу элес гана болгон. 1060-жылдын апрелинде эле Константинге каршы кутум бышып жетилген, ага борбордун эпархы да катышкан. Кутумчулар император Мангана монастырынан кемеде кайтып келе жатканда аны сууга чөктүрүүнү пландашкан. Константин башка кемеге отуруп алып гана керемет жолу менен аман калган. Күнөөлүүлөр болгону сүргүн менен кутулушкан — император өзүнүн абалынын туруксуздугун түшүнүп, аристократтардын канын төгүүгө батына алган эмес.
Ошол эле учурда император өтө динчил адам болгондуктан, чыгыш провинцияларындагы монофизиттерди куугунтуктоону баштаган. Анын жарлыгы боюнча Мелитинада ыйык китептер өрттөлүп, жергиликтүү тургундар куулуп чыгарылган. Бул «диний биримдик» саясаты катастрофага айланган: чыгыш чет жакаларынын калкы императорду жана борборду жек көрүп калган, бул болсо алдыга жылып келе жаткан түрктөрдүн милдетин жеңилдеткен.
Дуканын тышкы саясаты ачуу жоготуулардын чынжыры болгон. Негизги коркунуч султан Алп-Арсландын жетекчилигиндеги селжук түрктөрүнүн империясы болуп калды. 1064-жылы христиан дүйнөсүн титиреткен окуя болгон: түрктөр Армениянын байыркы борбору Анини курчап алып, басып алышкан. Өзүнүн алынгыс дубалдары менен даңазаланган шаар бийликтин шалаакылыгынан улам кулап, анын тургундары кыргынга учураган. Жалгыз гана жубатуу Вананд падышалыгынын — Карстын — империянын бийлигине ыктыярдуу өтүшү болду. Аны падыша Гагик-Абас Каппадокиядагы жерлерге алмаштырып өткөрүп берген.

Батышта иштер мындан жакшы эмес болчу. Италияда Роберт Гвискардын жетекчилигиндеги нормандар византиялыктарды акырындап толук сүрүп чыгарып жатышкан. 1059-жылы Рим папасы нормандардын бийлигин мыйзамдаштырган, ал эми Константин 1060-жылы жөнөткөн экспедиция Апулиянын бир нече шаарын кыска убакытка гана кайтарып алган, бирок алар 1062-жылга карата кайрадан жоготулган.

Балкандар да жалындап турган. 1064-жылдын аягында огуз түрктөрүнүн ордолору Дунайдан өтүп, жергиликтүү стратигдерди талкалаган. Константин болгону 150 гвардиячыдан турган аянычтуу отрядды гана чогулта алган, ал эми империяны баскынчыларды жок кылган эпидемия жана ачарчылык гана — чыныгы керемет — сактап калган. 1066-жылы болсо Фессалияда Никулица Дельфиндин көтөрүлүшү чыккан. Ал көтөрүлүш чыдагыс салыктардан улам башталып, аны салык амнистиясын убада кылуу менен гана басууга мүмкүн болгон.
1066-жылдын октябрында Константин X Дука катуу ооруп калган. Бир нече ай бою ал акырындап алсырап, замандаштарынын күбөлүгүнө караганда, акырында дээрлик ишке жарамсыз болуп калган. 1067-жылдын 22-майында император каза болгон. Аны ыйык Николай монастырына коюп, ал империяны эң терең кризистин абалында калтырган.
Өлөр алдында Константин аялы Евдокия Макремволитиссадан эч качан кайра турмушка чыкпоого ант алган. Ал такты өзүнүн балдары үчүн гана сактап калууну үмүт кылган. Бирок чындык катаал болчу: чек аралар кыйрап, казына бош, армия деморализацияланган эле. Евдокия мамлекетке ант эмес, кылыч керек экенин түшүнүп, көп өтпөй убадасын бузуп, Роман IV Диогенге турмушка чыккан.
Константин X өзү тууралуу эки ача эскерүү калтырган. Михаил Пселл үчүн ал «адилеттүү жана такыба» өкүмдар, илимдердин камкорчусу болгон. Тарыхчы Михаил Атталиат үчүн болсо ал салыктарга ач көз, доогер башкаруучу болуп, «кылычтарды калемдерге алмаштырган» адам эле. Византинист Димитрий Полемис туура белгилегендей, Константин Дука тынч жана бейпил мезгилде бийлик жүргүзгөндө татыктуу башкаруучу катары таанылышы мүмкүн эле, бирок XI кылымдын бороон-чапкындарында анын жумшактыгы жана бюрократизми Византия үчүн соңунун башталышына айланган.



