
Тарыхта Констант II деген ат менен калган Флавий Ираклийдин тарыхы VII кылымдагы византия тарыхынын эң караңгы жана эң драмалуу барактарынын бири болуп саналат. Ал император Константин III Ираклий менен императрица Григориянын үй-бүлөсүндө төрөлүп, жаш кезинен эле кандуу династиялык интригалардын чордонуна түшкөн. Атасы Константин III күтүүсүздөн тез көз жумгандан кийин, коомдо аны өгөй энеси Мартина жана анын уулу Ираклий II ууландырып өлтүргөн деген коркунучтуу ушактар тарай баштаган. Армиянын басымы жана таасирдүү генерал Валентиндин колдоосу менен жаш Констант тең башкаруучу болуп дайындалган, ал эми көп өтпөй Мартина тактан түшүрүлүп, сүргүнгө айдалгандан кийин, ал империянын жалгыз өкүмдарына айланган. Синклиттин алдында сүйлөп жатып, ал өгөй энесин чоң атасы Ираклий I менен «мыйзамсыз жашаган» деп жана атасын өлтүрдү деп ачык айыптаган. Муну менен ал өз бийлигин мыйзамдаштырган, бирок бойго жеткенге чейин иш жүзүндө патриарх Павел IIнин көзөмөлүндө турган.
Констант IIнин башкаруусу Араб халифатынын кысымы алдында христиан дүйнөсүнүн чек аралары апааттуу түрдө тарылып жаткан мезгилге туш келген. 642-жылы Византия империясынын «нан кампасы» болгон Египеттен биротоло ажыраган. Ошол эле жылдын 22-сентябрында византиялык аскерлер Александриядан чыгып кетишкен, ал эми бир жумадан кийин шаарга араб отряддары салтанаттуу түрдө кирип келип, көп узабай Пентаполис провинциясын да басып алышкан. Империянын өз ичинде да абал тынч эмес эле: Италияда хартуларий Маврикий императорго жана экзархка каршы көтөрүлүш чыгарып, Латеранды талап-тоногон.


645-жылы Мануилдин кол башчылыгы астындагы византиялык флот халиф Усман шаарда өтө аз гарнизон калтырганын пайдаланып, Александрияны кайтарып алууга тайманбас аракет жасаган. Бирок бул ийгилик кыска мөөнөттүү болгон. 646-жылы мусулмандар шаарды кайрадан басып алышкан, бул жолу биротоло. Арабдардын чабуулу токтобогон агымдай уланып турган: 647-жылга карата Армения менен Каппадокия басып алынган, ал эми 654-жылы мусулмандар Критке биринчи ири деңиз экспедициясын уюштуруп, Жер Ортолук деңизинде үстөмдүк кылууга умтулушканын көрсөтүшкөн.
Империянын ички турмушу монофелиттик маселеге байланыштуу терең диний ажырым менен көлөкөлөнгөн. Бул окуу Христостун бир гана эрки бар деп эсептеп, Константинополь аны күмөндүү саясий биримдик үчүн расмий доктрина катары таңуулап жаткан. 642-жылы шайланган папа Феодор I өзүнүн понтификатын ушул ереске каршы күрөшкө арнап, Констант IIден чоң атасы Ираклийдин «Экфесис» деген жарлыгын жокко чыгарууну талап кылган. Жаңжал патриарх Павел IIнин тушунда ого бетер күчөгөн, анткени ал императорду жаңы декрет — «Типос» — чыгарууга көндүргөн. Бул документ маселени чечкен эмес, болгону Христостун эрктери тууралуу бардык талкууларга катуу жаза коркунучу алдында тыюу салган.

Батыштын жообу 649-жылдагы Латеран собору болгон, аны жаңы папа Мартин I чакырган. Италия менен Африканын епископтору «Экфесисти» да, «Типосту» да расмий түрдө четке кагып, Константинополдогу алдыңкы монофелиттерди анафемага салышкан. Каарданган Констант II экзарх Олимпийге папаны кармоону буйруган, бирок Олимпий өзү көтөрүлүш чыгарып, эки жыл Италияны узурпатор катары башкарып, кийин Сицилияда өлгөн. 653-жылдын июль айында гана жаңы экзарх Феодор Каллиопа Римге кирип, Мартин Iни кармаган. Ооруп турган понтифик Константинополго жеткирилип, ал жерде кордолгон соттон жана анафема жарыялангандан кийин Херсонес Таврическийге (Крымга) сүргүнгө айдалган. Ал ошол жерде 655-жылы ачарчылыктан каза болгон.
Тышкы саясат майданында Констант II жеке эрдик көрсөткөнү менен, көп учурда ийгиликсиздикке учураган. 648-жылы арабдар Карфаген экзархатына кол салгандан кийин, бул бай провинциянын борбор менен байланышы көтөрө алгыс салык жыйымдарынын айынан солгундаган. Ошол эле маалда Сириянын башкаруучусу Муавия Триполиде күчтүү флот куруп жаткан. Кагылыш сөзсүз болчу. 654-жылы Ликиянын жээгинде Финике шаарынын жанында «Мачталар салгылашы» деп белгилүү болгон ири деңиз салгылашуусу орун алган. 500 кемеден турган византиялык флот толугу менен жок кылынган, ал эми император өзү жоокерлердин бири менен кийимин алмаштырып, керемет жолу менен гана аман калган.
Константинополду дароо курчоодон арабдардын өз ичиндеги башталган жарандык согуш гана сактап калган. Убактылуу тынчтык келишими түзүлүп, ага ылайык арабдар Родос менен Карфагенден акчалай компенсациянын ордуна чыгып кетишкен. Констант бул тыныгуудан пайдаланып, 658-жылы македондук Склавинияга жортуул жасаган жана Коринфке чейин отурукташкан славян урууларын баш ийдирген.


Констант IIнин башкаруусунун акыркы он жылы күчөп бара жаткан паранойя жана борбордон алыстоосу менен мүнөздөлгөн. 660-жылы император өзүнүн иниси Феодосийди мүмкүн болуучу атаандаш катары көрүп, өлтүрүүгө буйрук берген. Бул иш Константинополдун тургундарынын арасында ушунчалык чоң жек көрүү жараткандыктан, Констант «падышалык кылуучу шаарды» биротоло таштап кетүүнү чечкен. Ал өз резиденциясын Сицилиядагы Сиракузага көчүрүп, ал жерди империянын жаңы борборуна айлантууну пландаган, бирок бул ою ишке ашкан эмес: византиялык элита ал жакка көчүп баруудан баш тартып, ал түгүл императордун өз үй-бүлөсүн да жибербей коюшкан.
663-жылы император Италияга акыркы ири жортуулун уюштуруп, жарым аралды лангобарддардан кайра тартып алууну көздөгөн. Бирок Форлинин жанында падыша Гримоальддан оор жеңилүүгө учурап, анда империя 20 000 жоокерин жоготкон соң, Констант Римге чегинген. Анын Түбөлүк шаарга болгон сапары боштондук алып келүү менен эмес, талап-тоноо менен эсте калган: император байыркы эстеликтерден коло айкелдерди жана кооздуктарды сыйрып алып, аларды Сицилияга жөнөтүүгө буйрук берген. Батышта аны франктарга каршы англосакстар менен жашыруун союз түздү деп да шектенишкен, анткени Европада түз императордук бийлик орнойт деп чочулашкан.

Бул тынчсыз жана оор башкаруунун аягы 668-жылдын 15-июлунда келген. Констант II карызга баткан, катаал салыктары жана диний куугунтуктары үчүн эл арасында жек көрүлгөн абалда, Сиракузада жуунуп жаткан жеринде кутумчулар тарабынан өлтүрүлгөн. Императорго кызмат кылган сакелларий Андрей ал самындап жаткан маалда анын башына чака менен катуу сокку урган. Эси ооп кеткен өкүмдар сууга кулап, чөгүп кеткен, ал эми артында терең саясий кризиске баткан империяны калтырган. Бул абалды кийин узурпатор Мизизий пайдаланууга аракет кылган.



