Такшондун өмүр жолу башынан эле аскердик жортуулдар менен тыгыз байланышта болгон. Анын 931-жылы төрөлгөнү тууралуу так маалымат орто кылымдардагы белгилүү «Венгрлердин жоруктары» (Gesta Hungarorum) аттуу жылнаамада кылдаттык менен жазылып калган.
947-жылы, болгону он алты жашында, Такшонь улуу княздын уулу катары жаштык жигери жана дымактуу максаттары менен мадьяр атчан аскерлеринин Италияга жасаган тайманбас жортуулун жетектеген. Бул ири жортуулдун жүрүшүндө венгр аскерлери Апеннин жарым аралын аралап өтүп, алыскы Апулияга чейин жетишкен.
Алардын коркунучу ушунчалык күчтүү болгондуктан, ошол учурда Италиянын падышасы болууга талаптанып жаткан Беренгар II жаш кол башчыга мол салык төлөөгө аргасыз болгон. Анын негизги максаты — Такшонду аскерлери менен өз аймагынан чыгарып, ээликтерин талап-тоноодон сактап калуу эле.
Дал ушул мезгилде Такшондун атасы, улуу князь Жольт, саясий союздарды бекемдөө максатында уулуна колукту тандаган. «Венгрлердин жоруктары» жылнаамасында кыздын «гунндардын жеринен» (a kunok földjéről) келгени айтылат. Ал доордо мадьярлар чыгыштагы көчмөн коңшуларын көп учурда гунндар деп аташкандыктан, тарыхчылар Такшондун жубайы тектүү печенег кызы болгон деген пикирге келишет. Бул нике венгрлердин талаа элдери менен болгон саясий байланыштарын чыңдоого багытталган.
Такшондун тагдырында гана эмес, бүтүндөй Европанын тарыхында да бурулуш учур болгон жыл — 955-жыл. Дал ошол жылы Лех дарыясынын боюнда болгон Аугсбург салгылашында венгрлер Германиянын падышасы Оттон I Улуу тарабынан кыйратуучу жеңилүүгө учураган. Ушул окуядан кийин Такшонь улуу князь титулун алган.
Белгилүү болгондой, ал бул кандуу салгылашка жеке өзү катышып, мадьяр армиясынын негизги күчтөрү талкаланган кыргындан керемет жолу менен аман калган.
Аугсбургдагы каргашалуу жеңилүү венгрлер үчүн өтө оор, бирок олуттуу сабак болгон. Бул окуя алардын Батыш Европага жасаган баскынчылык жортуулдарына биротоло чекит коюп, отурукташкан жашоо образына өтүү процессин кыйла тездеткен.
Ошентсе да, кылымдар бою калыптанган талап-тоноочулук жортуулдарга болгон көнүмүш адат бир күндө жок болуп кетиши мүмкүн эмес эле.
Германиянын жерлерин талап-тоноо мүмкүнчүлүгүнөн ажыраган венгрлердин аскердик күчү Такшондун башкаруусунда токтоп калган жок. Тескерисинче, ал өз багытын өзгөртүп, Батыштан Түштүккө карай бурулду. Жаңы, салыштырмалуу алсызыраак бута катары Византия империясы тандалды.
957-жылы Византия императору Константин VII Багрянородный, кыязы, Аугсбургдагы венгр армиясынын кыйрашынан таасирленип, мадьярларга мурда төлөнүп келген салттуу алымды токтотуу жөнүндө тайманбас чечим кабыл алган.
Бирок ал венгрлердин аскердик күчүн кыска убакыт ичинде кайра калыбына келтирүү жөндөмүн өтө төмөн баалаган. Натыйжада 959-жылдын апрель айында эле венгр атчан аскерлери Константинополдун дубалдарына жетип, улуу шаарды курчоого алышкан.
Өз катасын түшүнгөн византиялыктар татаал дипломатиялык айла-амалдарды колдонууга өтүшкөн. Алар болгарларды венгрлерге каршы тукурууга аракет кылып, бул максатта ири суммадагы каражаттарды төлөшкөн.
Византиянын планы боюнча, Болгария венгрлердин чабуулдарын токтотуп туруучу буфердик аймакка айланышы керек эле.
Бирок Такшонь да дипломатиялык чеберчилиги жагынан кем калчу эмес. 965-жылы ал Болгариянын падышасы Пётр менен түздөн-түз келишим түзгөн.
Келишимдин шарттарына ылайык, венгрлер Болгариянын жерлерин талап-тоноодон баш тартууга милдеттенишкен. Анын ордуна падыша Пётр алардын аскерлерине өз аймагы аркылуу тоскоолдуксуз өтүп, түз эле Византиянын чек араларына жетүүгө уруксат берген.
Болгарларды мындай чыккынчылыгы үчүн жазалоону көздөгөн жаңы император Никифор II Фока 967-жылы өтө опурталдуу кадамга барган. Ал Киев князы Святослав Игоревичти жардамга чакырган.
Бирок Византия ишенимдүү союздаш табуунун ордуна мурда болуп көрбөгөндөй күчтүү душманга туш болгон.
Святослав Болгарияны басып алуу менен гана чектелген эмес. 970-жылдын жазында ал Византия империясынын өз аймагына басып кирген.
Улуу Киев князы өзүнүн туусунун алдына болгарларды, венгрлерди, ал тургай мурдагы талаадагы душмандары болгон печенегдерди да бириктирип, эбегейсиз чоң армия түзгөн.
Белгилүү венгр тарыхчысы Ференц Макктын эсептөөлөрү боюнча, мадьяр атчан аскерлери Святославдын жалпы аскеринин үчтөн бир бөлүгүнө чейин түзгөн.
Аугсбургдагы кыйратуучу жеңилүүдөн кийин венгрлердин кайрадан ушунчалык ири армия топтой алышы Такшондун башкаруу мезгилинде алардын коомунда терең өзгөрүүлөр жүрүп жатканын айкын көрсөтөт.
Мурда өз алдынча жашаган уруулар менен уруктар тездик менен бирдиктүү элге биригип, улуу княздын бийлиги улам бекемделе баштаган.
Муну менен катар мамлекеттик башкаруу системасы да өзгөрүүгө дуушар болгон.
Мадьярлардын иерархиясындагы маанилүүлүгү боюнча экинчи орунда турган жогорку башкы кол башчынын «дьюла» титулу ошол мезгилге карата өзүнүн баштапкы маанисин жоготуп, Трансильваниянын башкаруучусунун жеке ысымы катары кабыл алына баштаган.
Өлкөдө иш жүзүндө кош бийлик түзүлгөн: улуу князь Такшонь Паннониянын аймактарын бекем көзөмөлүнө алып турган, ал эми Дьюла Трансильванияда дээрлик чексиз бийлик жүргүзгөн.
Акылман стратег катары Такшонь өлкөнүн бардык аймактарын күч менен баш ийдирүүгө азырынча жетиштүү аскердик мүмкүнчүлүгү жок экенин жакшы түшүнгөн. Ошондуктан ал маселени дипломатиялык жол менен чечүүгө басым жасаган.
Болжол менен 967-жылы Такшонь Дьюла менен бекем саясий союз түзгөн. Бул келишим анын уулу, болочок князь Геза менен Дьюланын кызы, сулуу Шарольттун баш кошуусу аркылуу дагы да чыңдалган.
Европадагы мадьярлардын талап-тоноочулук жортуулдарынын дооруна 970-жылы Аркадиополь шаарынын жанындагы салгылаш чекит койгон.
Византияга каршы бириккен аскерлердин жортуулу союздаш күчтөрдүн оор жеңилүүсү менен аяктаган. Бул салгылаш венгрлердин талап-тоноо максатындагы аскердик рейддеринин тарыхына акыркы чекитти койгон.
X кылымдын аягына карата мадьярлар өз жерлерине биротоло отурукташа башташкан.
Алардын башкаруучулары жаңы саясий шарттарда жашап калуу жана Европа дүйнөсүнүн толук укуктуу бөлүгү болуу үчүн христиан динин кабыл алуу зарыл экенин барган сайын терең түшүнө башташкан.
Бирок жаңы динге өтүү жолу оңой болгон эмес.
Византия менен болгон курч геосаясий тирешүү венгрлердин грек диний салты боюнча чокунуп, христиан динин кабыл алышына мүмкүнчүлүк берген эмес.
Муну түшүнгөн Такшонь диний колдоо алуу үчүн Батышка, Рим папасына кайрылууга аракет кылган.
963-жылы бул аракет ийгиликтүү аяктай тургандай сезилген. Рим папасы Иоанн XII атүгүл Закхей аттуу адамды венгрлердин епискобу кылып дайындаган.
Бирок бул жолу да Такшонь чоң саясаттагы олуттуу тоскоолдукка туш болгон.
Оттон Iнин катуу каршылыгынан улам Закхейдин диний миссиясы ишке ашпай калган.
962-жылы Ыйык Рим империясынын императору болгон Оттон аймактагы өз таасирин сактоого өзгөчө көңүл бурган.
Ал венгрлердин христиан динин түздөн-түз Рим папасынын колдоосу менен эмес, сөзсүз түрдө өзүнүн көзөмөлү астында кабыл алышын талап кылган. Мунун натыйжасында венгрлер анын вассалдарына айланууга тийиш эле.
Ошентип, улуу князь Такшонь тарыхта эки башка доорду байланыштырган башкаруучу катары калды.
Ал бийликке келген учурда венгр коому оор аскердик жеңилүүдөн кийин алсыраган, өз алдынча көчмөн уруулардан турган эл эле.
Ал эми Такшонь өз мураскерлерине биримдиги бекемделген, христиан динин кабыл алуунун жана кубаттуу европалык королдукка айлануунун босогосунда турган коомду калтырган.
