Иштван IIнин өмүрү алгачкы деминен тартып эле Венгриянын тактысы үчүн жүргөн айыгышкан күрөш менен тыгыз байланышта болгон.
Болжол менен 1101-жылы королева Бузилла (тарыхта Фелиция деген ысым менен да белгилүү), Сицилиянын графы Рожердин тектүү кызы жана Китепкөй Кальман падышанын жубайы, монархка бир эле учурда эки мураскер — эгиз уулдарды төрөп берген.
Балдарга Ласло жана Иштван деген ысымдар коюлган.
Бирок падышалык сарайдын кубанычы көпкө созулган эмес. Бир туугандардын бири Ласло дүйнөдөн кайткан. Айрым жылнаамаларда анын ымыркай кезинде, төрөлгөндөн көп өтпөй каза болгону айтылса, башка булактарда 1112-жылы бойго жетпей трагедиялуу түрдө көз жумганы белгиленет.
Кичинекей Иштван карып бара жаткан Кальмандын жалгыз уулу жана башкы үмүтү болуп калган.
Бирок падышалык тактынын үстүнө кара булуттар топтоло баштаган.
Баланын өз таякеси, козголоңчул ханзаада Альмош, агасынын колунан таажыны тартып алууга аракет кылып, улам-улам кандуу көтөрүлүштөрдү уюштурган.
Альмоштун тактыга болгон бардык дооматтарына биротоло бөгөт коюуну жана бийликтин түздөн-түз өз тукумуна өтүшүнүн мыйзамдуулугун бекемдөөнү көздөгөн Кальман мурда болуп көрбөгөндөй кадамга барган.
1105-жылы эле, Иштван али кичинекей бала кезинде, ага мыйзамдуу мураскер катары салтанаттуу түрдө падышалык таажы кийгизилген.
Бирок бул да тынчыбаган Альмошту токтото алган эмес.
Бир катар чыккынчылыктардан жана мамлекеттик төңкөрүш жасоого болгон жаңы аракеттерден кийин Кальман падышанын чыдамы түгөнгөн.
Болжол менен 1115-жылы ал жүрөктүн үшүн алган үрөй учурган буйрук чыгарган.
Альмош менен анын кичинекей уулу Бела кармалып, көздөрү сокур кылынган.
Кальман майып болгон туугандары саясий күрөштөн биротоло четтетилет деп үмүттөнгөн.
Бирок мындай ырайымсыз жаза келечектеги жаңы каргашалардын башталышы гана болгон.
Көзү сокур болуп калса да, Альмош жашыруун саясий интригаларын токтоткон эмес.
Бийликтин канчалык туруксуз экенин жакшы түшүнгөн жаш ханзааданын тарапташтары чагылгандай тез аракеттенишкен.
1116-жылдын 3-февралында, Китепкөй Кальман акыркы демин чыгаргандан бир нече күн өткөн соң, Эстергомдун архиепискобу Лёринц жаш ханзааданы шашылыш түрдө Венгриянын жаңы башкаруучусу — падыша Иштван II деп жарыялаган.
Бирок жаш монархтын өз алдынча башкаруусунун башталышы чыныгы аскердик каргашага айланган.
Тактыга жаңы эле отурган Иштван 1116-жылдын жазында өз армиясын чехтерге каршы жортуулга баштаган.
Ольшава дарыясынын жээгинде чоң салгылаш болуп, ал венгр аскерлеринин оор жана кемсинтүүчү жеңилүүсү менен аяктаган.
Бул трагедиянын масштабы ушунчалык чоң болгондуктан, белгилүү жылнаамачы Прагалык Козьма өзүнүн «Чехия жылнаамасында» үрөй учурган маалымат калтырган.
Ал бул кыргында «Лех дарыясынын боюндагы салгылаштан да көп венгр каза болгонун» жазган.
Муну менен жылнаамачы X кылымда венгрлер башынан өткөргөн эң белгилүү жана эң кыйратуучу жеңилүүлөрдүн бирин эске салган.
Лейпциг нускасындагы Прагалык Козьманын сүрөтү.
Венгриянын мындай каргашалуу алсыздыгынан Венеция республикасы дароо жана салкын эсеп менен пайдаланган.
Адриатика деңизинин жээгиндеги венгр ээликтерине көптөн бери көз артып келген венециялыктар ири аскердик кампания башташкан.
Бул алсыратуучу согуш тыныгуулар менен бүтүндөй тогуз жылга — 1116-жылдан 1125-жылга чейин созулган.
Башка фронттордогу салгылаштардан алсыраган Венгрия акыры өзүнүн позицияларын сактап кала алган эмес.
Натыйжада венециялыктар стратегиялык жактан маанилүү Далмацияны королдуктан аёосуз ажыратып алышкан.
Бирок батыштагы жана түштүктөгү жеңилүүлөр Иштван IIнин согушчан мүнөзүн басаңдата алган эмес.
1121-жылы анын көңүлү чыгышка бурулган.
Падыша Русь княздыктарын бөлүп-жарып жаткан кандуу ички согушка ачык кийлигишүүнү чечкен.
Ал кубаттуу Владимир Мономахка каршы айыгышкан күрөш жүргүзүп жаткан князь Ярослав Святополчичке жардам берүү үчүн өз аскерлерин жортуулга алып чыккан.
Бул жортуулдун чечүүчү учуру 1123-жылы Владимир-Волынский шаарын оор курчоого алуу маалында келген.
Шаарга чабуул жасалып жатканда венгрлердин союздашы, князь Ярослав Святополчич өлтүрүлгөн.
Согуштун башталышына негизги себеп болгон адам каза болгонуна карабастан, салгылашка берилип кеткен Иштван II курчоону улантып, шаарды кандай гана болбосун басып алууну талап кылган.
Бирок ушул учурда мурда болуп көрбөгөндөй окуя болгон.
Бөтөн жерде маанисиз жоготуулардан чарчаган венгр ак сөөктөрү өз падышасына каршы ачык көтөрүлүш чыгарышкан.
Падышанын жакын адамдары, барондор жана аскер башчылары Венгрияга дароо кайтууну кескин талап кылышкан.
Алар Иштванга эгер курчоону токтотуудан баш тартса, аны ошол замат тактыдан кулатышарын түздөн-түз билдиришкен.
Бул окуя падышалык бийликтин канчалык алсыз экенин ачык көрсөткөн.
Иштван ачуусун араң басып, өз вассалдарына баш ийүүгө жана армиясын мекенине кайтарууга аргасыз болгон.
Монархтын ички саясий алсыздыгы эски душмандарын кайрадан жанданткан.
1126-жылы көзү сокур герцог Альмош нааразы болгон мадьяр ак сөөктөрүнүн арасындагы кеңири тарапташтар тармагына таянып, Венгриянын тактысын басып алуу үчүн өзүнүн акыркы, айласыз аракетин жасаган.
Бирок кутум ашкереленип, көтөрүлүш басылган.
Дагы бир жолу ийгиликсиздикке учураган Альмош Константинополго качып, Византия императорунун коргоосуна өтүүгө аргасыз болгон.
Венгриянын тактысына мыйзамдуу талапкер болгон адамдын Византия императорунун сарайында жүрүшү эки державанын ортосунда ири согуштун чыгышын дээрлик сөзсүз кылган.
Түштүктө күтүлүп жаткан оор кагылышууга даярданып жаткан Иштван II өзүнүн тылын шашылыш түрдө коопсуз кылууга аргасыз болгон.
Ал дипломатиялык айлакерлигин көрсөтүп, акыры эски душмандары — чехтер жана немистер менен тынчтык келишимдерин түзгөн.
Венгрия менен Византиянын ортосундагы ири согуш 1127-жылдан 1129-жылга чейин уланган.
1127-жылы сүргүндө жүрүп, кыязы, табигый себептерден улам дүйнөдөн кайткан герцог Альмоштун өлүмү да башталып кеткен кан төгүүнү токтото алган эмес.
Иштван II аскерлерин жеке өзү жетектеген.
Башында ийгилик венгрлер тарапта болгон.
Алар Византиянын аймагына басып кирип, бир катар маанилүү аскердик жеңиштерге жетишкен.
Бирок акыры Константинополдун кубаттуу аскердик күчү согуштун жүрүшүн өз пайдасына өзгөрткөн.
Венгрлер чечүүчү салгылаштарда жеңилүүгө учурашкан.
Натыйжада түзүлгөн тынчтык келишими согушка чейинки status quo — мурдагы абалды гана сактап калган.
Бул согуш Иштванга миңдеген курман болгон жоокерлерден жана бош калган мамлекеттик казынадан башка эч нерсе алып келген эмес.
Тынымсыз согуштар өлкөнү чыңалуунун эң жогорку чегине жеткирген.
1120-жылдардын аягында жаңы, өтө кооптуу ички көтөрүлүш башталган.
Кубаттуу ишпандар Иван менен Борш падышага каршы курал көтөрүү менен гана чектелишкен эмес.
Алар атүгүл өздөрүнүн башка падышасын шайлоого чейин барышкан.
Бул ири козголоңду басуу үчүн Иштван эбегейсиз күч жумшап, көп кан төгүүгө аргасыз болгон.
Өмүрүнүн акыркы мезгилинде кыйроонун алдында турган королдукту чоң кыйынчылык менен сактап калган Иштван II, кыязы, атасынын күнөөлөрү үчүн терең өкүнүч сезимин башынан өткөргөн.
Баласы жок болгондуктан, ал тактынын мураскерлигине байланыштуу олуттуу көйгөйгө туш болгон.
Башында падыша өзүнүн мураскери кылып Саулду — бир тууган эжеси Жофиянын уулун — расмий түрдө дайындаган.
Бирок тынымсыз күрөштөн чарчаган жана бөлүнүп кеткен династияны кайрадан элдештирүүнү каалаган Иштван көзү сокур аталаш тууганы Беланы кечирүүнү туура көргөн.
Бела маркум герцог Альмоштун уулу болчу жана буга чейин монастырларда жашырынып жүргөн.
Иштван аны кайрадан падышалык сарайга алып келип, анын келечегине жеке өзү кам көргөн.
Ал майып болгон ханзаада үчүн мыкты династиялык нике уюштуруп, аны Сербиянын кубаттуу жупаны Урош Iнин кызы Илонага (Еленага) үйлөндүргөн.
Тарыхчылар Иштван II өлүм алдында өзүнүн керээзин өзгөртүп, падышалык таажыга болгон укукту дал ушул Белага өткөрүп берүүгө үлгүргөн болушу мүмкүн экенин жокко чыгарышпайт.
Бирок падышанын өзүнүн тагдыры трагедиялуу болгон.
Өтө согушчан, келишпес мүнөзүнө жана ар дайым салгылаштардын чордонунда болууга умтулганына карабастан, Иштван II ден соолугу жагынан алсыз адам эле.
Ал дээрлик тынымсыз оор илдеттерден жапа чегип келген.
Бул тынчыбаган башкаруучунун өмүрү даңксыз жана азаптуу түрдө аяктаган.
Ал болгону отуз жашында кан аралаш ич өткөктүн оор түрүнөн — дизентериядан дүйнөдөн кайткан.
Иштван II өзүнөн кийин тынымсыз согуштардан алсыраган өлкөнү калтырган.
Көп өтпөй бул мамлекет бийлик үчүн жаңы күрөштүн туңгуюгуна кайрадан түшмөк.
