Геральдикалык символу жети арстандын тамандарынын ортосунда жайгашкан жөкө дарагынын жалбырактары болгон Андраштын өмүр жолу башында эле ага падышалык таажы буюрарын билдирген эмес.
Падыша Бела III менен анын биринчи жубайы Антиохиялык Агнессанын экинчи уулу болгондуктан, жаш ханзааданын тактыны мурастап алуу мүмкүнчүлүгү дээрлик жок эле.
Бийликти тынчтык жолу менен өткөрүп берүүнү камсыз кылуу үчүн Бела III көзү тирүүсүндө эле, 1182-жылы, улуу уулу Имреге падышалык таажы кийгизүүнү талап кылган.
Ал эми Андраштын тагдыры агасынын көлөкөсүндө калуу менен гана чектелчүдөй сезилген.
Бирок анын саясий ишмердүүлүгүнүн алгачкы белгилери 1188-жылы эле пайда болгон.
Ошол мезгилде Галич княздыгынан куулган князь Владимир Ярославич Венгрияга качып келип, Бела IIIтөн жардам сурап жалбарган.
Бирок венгр монархы таптакыр башкача чечим кабыл алган.
Ал өлкөдөгү башаламандыктан пайдаланып, Владимирди чыккынчылык менен туткунга алган да, Галич княздыгынын тактысына жаш Андрашты отургузган.
Албетте, кичинекей ханзааданын бийлиги расмий гана мүнөздө болгон. Ал атүгүл өзүнүн жаңы княздыгынын жерине бир да жолу кадам таштаган эмес.
1189-жылы Андраштын атынан аракеттенген венгр аскерлери боярлардын көтөрүлүшүн басууга жетишкени менен, бул жеңиш көпкө созулган эмес.
Көп өтпөй туткундан качып чыккан Владимир Ярославич кайрадан кайтып келип, венгрлерди Галичтен кууп чыккан.
Муну менен Андраштын алгачкы башкаруусу аяктаган.
1196-жылдын 23-апрели анын тагдырындагы бурулуш учур болгон.
Дал ошол күнү падыша Бела III дүйнөдөн кайткан.
Күтүлгөндөй эле, такты Имреге өткөн.
Ал эми Андраш мураска эбегейсиз чоң акча каражатын алган.
Бирок мунун бир катуу шарты бар эле: ал атасына бул байлыкты крест жортуулун уюштурууга жумшайм деп ант берген болчу.
Бирок инисинин саясий дымагы уулдук милдетинен күчтүү болуп чыккан.
Ыйык Жерге жөнөй турган армия топтоонун ордуна, Андраш атасынан калган алтындарды Венгриянын таасирдүү барондорун сатып алууга жумшаган.
Ошондой эле ал Австриянын герцогу Леопольд VIнын аскердик колдоосуна ээ болгон.
1197-жылдын декабрында Мечек тоолорунун жанындагы салгылашта Андраштын козголоңчул аскерлери падыша Имренин армиясын кыйратуучу жеңилүүгө учураткан.
Жеңилген агасы жеңилдиктерге барууга аргасыз болуп, Андрашка Хорватия менен Далмациянын жерлерин герцог титулу менен толук башкарууга өткөрүп берген.
Бирок дымактуу герцогго бул да жетишсиз болгон.
1198-жылдын башында жаңжалга Рим папасы Иннокентий III өзү кийлигишкен.
Ал Андраштан атасынын акыркы керээзин аткарып, крест жортуулун жетектөөнү талап кылган.
Бирок папанын чакырыгын көз жаздымда калтырган Андраш куралын коңшу мамлекеттерге каршы буруп, Захлумье жана Рама аймактарын басып алган.
Ошол эле учурда ал Имреге каршы жаңы кутумдарды уюштура баштаган.
Андраш бир катар жогорку даражалуу дин кызматкерлери, анын ичинде башкы тарапташы — Вац епискобу Болесло менен жашыруун келишим түзгөн.
Бирок падыша Имре чыккынчылыкты өз убагында ашкерелеп, чечкиндүү чараларга барган.
Ал епископту жеке өзү камакка алып, козголоңчуларды бардык артыкчылыктарынан ажыраткан.
1199-жылдын жайында бир туугандар ортосундагы согуш Рада салгылашында туу чокусуна жеткен.
Бул кармашта Имре Андраштын армиясын талкалап, аны жанын сактап калуу үчүн Австрияга качууга мажбур кылган.
Туруксуз тынчтык 1200-жылы гана, Рим папасынын легаты Григорийдин дипломатиялык аракеттеринин аркасында орнотулган.
Бир туугандар элдешип, бири-бирин өз ара тактынын мураскерлери деп дайындашкан.
Жарашуудан улам пайда болгон күчтүү сезимдердин таасири менен алар атүгүл биргелешип крест жортуулуна аттанууга ант беришкен.
Өздөрү жок кезде өлкөнү башкарууну Австриялык Леопольдго тапшырууну пландашкан.
Бирок убакыт өтүп, сезимдер басаңдаган соң, эки бир тууган тең берген анттарын унутушкан.
Болжол менен ошол эле 1200-жылы Андраш Меран герцогу Бертольддун кызы Гертрудага үйлөнгөн.
Изилдөөчүлөр дал ушул бийликчил аял күйөөсүн жаңы көтөрүлүшкө түрткөн деп эсептешет.
Падышанын катуу башкаруусуна нааразы болгон барондордон чоң армия топтогон Андраш Вараждинге карай жортуулга чыккан.
Козголоңчулардын күчү падышалык армиядан кыйла артык экенин түшүнгөн Имре мурда болуп көрбөгөндөй, айласыз кадамга барган.
Куралсыз жана соот кийимсиз, башында таажысы жана колунда скипетри гана бар мыйзамдуу монарх душмандын лагерине жалгыз кирип барган.
Агасынын мындай улуулугунан таң калган Андраш согушсуз багынып берген.
Ал камакка алынган, бирок көп өтпөй ишенимдүү тарапташтарынын жардамы менен качып чыгууга жетишкен.
Падыша Имренин ден соолугу тездик менен начарлап бараткан.
Династиясын коргоп калууну каалаган ал 1204-жылдын 26-августунда кичинекей уулу Ласло IIIкө падышалык таажы кийгизген.
Андан соң өлүм жакындап калганын сезип, Андраш менен биротоло жарашууга барган жана аны регент кылып дайындаган.
1204-жылдын 30-сентябрында Имре дүйнөдөн кайткан.
Андраш жээнинин камкорчусу катары бийликти дароо өз колуна алган.
Ошол эле учурда ал падышалык казынаны да ээлеп алган.
Жесир королева Арагондук Констанция кичинекей падышанын өмүрү үчүн негиздүү түрдө коркуп, Ласло менен бирге жашыруун түрдө Австрияга, Леопольд VIнын жанына качкан.
Андраш жээнин кайтарып алуу үчүн согушка даярданып, аскер топтой баштаган.
Бирок дал ошол учурда күтүүсүз кабар келген: 1205-жылдын 7-майында жаш Ласло капысынан дүйнөдөн кайткан.
Ошентип, Андраш үчүн падышалык тактыга карай жол толугу менен ачылган.
1205-жылдын 29-майында Секешфехервар шаарында Калочанын архиепискобу Иоанн Андраш IIден алдын ала ант алып, анын башына падышалык таажы кийгизген.
Бийликке келген жаңы монарх ички саясатта түп-тамырынан өзгөрүү жасаган.
Бул саясат тарыхка novæ institutiones — «жаңы дайындоолор» деген ат менен кирген.
Мурунку башкаруучулардан айырмаланып, Андраш падышалык таажыга таандык жерлерди мурда болуп көрбөгөндөй кеңири тарата баштаган.
Ал мындай деп жарыялаган:
«Улуу Даражалуу Падышанын берешендигине эч нерсе чек коё албайт. Монархтын белектеринин эң мыкты өлчөмү — алардын чексиздиги».
Ушул принципке таянган падыша тарапташтарына жөн гана акча эмес, бүтүндөй айылдарды, эбегейсиз чоң жер ээликтерин жана ал тургай бүтүндөй комитаттарды (административдик аймактарды) тартуулай баштаган.
Мындай ойлонулбаган саясат мамлекеттик казынаны тез арада толугу менен жакырчылыкка алып келген.
Кырдаалды падышанын берешендиги негизинен чет өлкөлүк сүйүктүү адамдарына — королева Гертруданын немис туугандарына жана жакындарына багытталганы ого бетер курчуткан.
Бул жагдай венгр дворяндарынын башында жашыруун, бирок улам күчөп бара жаткан нааразылыгын жараткан.
Каарданган аристократтардын бир тобу атүгүл тактыны Никея императору Феодор I Ласкаристин сарайында жашырынып жүргөн падышанын аталаш туугандарына өткөрүп берүү үчүн кутум уюштурууга аракет кылган.
Бирок бул план ишке ашпай калган.
Кутумчулардын элчиси кармалып, козголоң басылган.
Түштүк-чыгыш чек араларды кыпчактардын чабуулдарынан коргоо максатында 1211-жылы падыша дагы бир талаштуу кадамга барган.
Ал Бурценланд аймагын Тевтон орденинин рыцарларына өткөрүп берген.
Бирок падышалык таажынын коргоочусу болуунун ордуна, орден көп өтпөй өзүнө берилген жерлерде көз карандысыз мамлекет кура баштаган.
Андраш IIнин башкаруусунун алгачкы жылдарындагы тышкы саясаты Галич княздыгы үчүн жүргөн узак жана алсыратуучу күрөш менен тыгыз байланышта болгон.
1205-жылы венгр аскерлери князь Роман Мстиславичтин жаш уулу Даниилди колдоо үчүн Галичке киришкен.
Бул окуядан шыктанган Андраш «Галиция менен Лодомериянын падышасы» деген салтанаттуу титулду кабыл алган.
Бирок саясий кырдаал өтө тез өзгөрүп турган.
1206-жылдын башында Даниил княздыктан куулган.
Андраш баланын душманы, князь Владимир Игоревич тарабынан сатып алынып, Даниилге жардам берүүдөн баш тарткан.
Бирок ошол эле жылы падыша княздыкка өзү басып кирген.
Бул жолу ал бийликти Роман Игоревичке алып берүүгө жардам көрсөткөн.
1208-жылы князь Роман менен жергиликтүү боярлардын ортосундагы кезектеги жаңжалдан пайдаланган венгр падышасы Галичти кайрадан ээлеп, ал жерге өзүнүн регентин дайындаган.
Бирок бир жылдан кийин, 1209-жылы, Владимир Игоревич венгрлерди шаардан кууп чыккан.
Саясий кырдаалдын мындай улам өзгөрүшү 1211-жылы да уланган.
Андраш кайрадан Даниилди аскердик күч менен колдогон.
Ал эми 1212-жылы князь Мстислав Немойдун чабуулунун мизин кайтаруу үчүн армияны жеке өзү жетектеген.
Даниил дагы бир жолу куулганда, Андраш ири жортуул үчүн аскер топтой баштаган.
Бирок бул даярдыктарды мекенинен келген үрөй учурган кабар үзгүлтүккө учураткан.
Венгр барондорунун чет өлкөлүктөрдүн үстөмдүгүнө болгон жек көрүүсү кандуу өч алууга айланган.
Кутумчулар королева Гертруданы мыкаачылык менен өлтүрүшкөн.
Ачуулануу жана кайгыга баткан падыша карапайым дыйкандардан катаал өч алып, массалык кыргындарды уюштурган.
Бирок кутумчулардын арасынан башчысын гана өлүм жазасына тартып, калгандарына мунапыс берген.
Энесинин өлтүрүлүшүнө катышкандарга көрсөтүлгөн мындай түшүнүксүз жумшак мамиле Андраш менен уулу Беланын ортосундагы мамилени биротоло бузган.
Ошентсе да 1214-жылы Бела тактынын мураскери катары таажы кийүүгө тийиш болгон.
Ал арада Галичтеги саясий интригалар уланган.
1214-жылдын жайында Андраш II Польшанын герцогу Ак Лешек менен жолуккан.
Эки монарх Галич княздыгын бөлүштүрүп, аны Андраштын кичүү уулу Коломандын башкаруусуна өткөрүү тууралуу макулдашкан.
Союздаштар шаарды басып алышкан.
Бирок Андраш поляктарга убадаланган жерлерди берүүдөн баш тартып, келишимди бузган.
Буга кемсинген Лешек Мстислав Удатный менен союз түзүп, венгрлерди княздыктан кууп чыккан.
Өз катасын түшүнгөн Андраш көп өтпөй Польша менен союзун калыбына келтирген.
Натыйжада Коломан Галичтеги бийлигин кайрадан бекемдеген.
Түштүк багытта болсо 1214-жылы венгрлер ийгиликке жетишкен.
Алар Болгар падышалыгынан стратегиялык маанилүү Белград жана Браничево шаарларын тартып алууга жетишкен.
1215-жылдын февралында жесир калган падыша жаңы нике түзгөн.
Ал Латын империясынын императору Генрих Iнин жээни Иоландага үйлөнгөн.
1216-жылдын 11-июлунда Генрих дүйнөдөн кайткандан кийин Андраш императордук таажыга ээ болуу кыялына берилип кеткен.
Бирок барондор анын ордуна анын өз кайнатасы Пьер де Куртенени тандашкан.
Бул саясий ийгиликсиздиктен намысы катуу жабыркаган Андраш акыры крест жортуулуна катышуу тууралуу көптөн берки антын аткарууну жана Чыгышта аскердик даңкка ээ болууну чечкен.
Ал Венеция республикасы менен флот берүү тууралуу келишим түзгөн.
Анын ордуна Андраш Задар шаарына болгон аймактык дооматтарынан баш тартууга макул болгон.
1217-жылдын 23-августунда падыша Сплит шаарынан кемелер менен сапарга чыккан.
Кетээр алдында ал стратегиялык маанилүү Клис чебин тамплиер рыцарларына өткөрүп берген.
Ал эми Хорватия менен Далмациянын регенти кылып ордендин магистри Понтиус де Круса дайындалган.
Бешинчи крест жортуулунун расмий башчысы катары Андраш II Венециянын чоң флотун жетектеп, 9-октябрда Кипр аралына жеткен.
Андан соң ал Акко шаарына келип түшкөн.
Бул жерде анын аскерлери Иерусалимдик Иоанндын, Кипрлик Гуго Iнин жана Антиохия князы Боэмунд IVтүн күчтөрү менен бириккен.
Алардын негизги максаты Айюбийлер династиясына каршы согуш жүргүзүү болгон.
Октябрь айында Аккодо өткөрүлгөн аскердик кеңеште чабуулга өтүү чечими кабыл алынган.
1099-жылдагы кыргындын кайталанышынан корккон мусулмандар Иерусалимди таштап кетишкен.
Бирок кетээр алдында алар шаардын дубалдарын талкалап салышкан.
Муну менен христиандардын шаарды басып алгандан кийин ал жерде бекем орношуп алышына жол бербөөнү көздөшкөн.
Кылдат даярдыктарга карабастан, 1217-жылдын 10-ноябрында Андраштын армиясы Иордан дарыясынын боюндагы Вифсаид аймагында султан Аль-Адилден жеңилүүгө учураган.
Мусулмандар өздөрүнүн бекем чептеринин дубалдарынын артына чегинишкен.
Ал эми венгр аскерлери курчоого алуучу курал-жарактарды күтүп жетише албай, Ливандын чептерин натыйжасыз курчоого алуу менен алек болуп калышкан.
1218-жылдын башында катуу ооруп калган Андраш аскердик кампанияны токтотуп, мекенине кайтууну чечкен.
Кайтар жолу Армения, Никея жана Болгария аркылуу өткөн.
Сапар учурунда падыша активдүү дипломатиялык ишмердүүлүк жүргүзгөн.
Ал өзүнүн уулу Андрашты Армения падышасы Левон Iнин кызы Изабеллага үйлөндүрүү тууралуу макулдашкан.
Ошондой эле Никеяда сүргүндө жүргөн туугандары уюштурган кол салуудан керемет жолу менен аман калган.
1218-жылдын февралында падышанын Венгрияга кайтып келиши аны катаал чындык менен беттештирген.
Өлкө толук башаламандыктын туңгуюгуна түшкөн эле.
Регент, Эстергомдун архиепискобу Иоанн качып кеткен.
Ал эми мамлекеттик казынадагы байлыктар толугу менен тонолгон.
Андраш кырдаалды оңдоо үчүн жаңы салыктарды киргизүүгө, тыйындардын курамындагы баалуу металлдын үлүшүн азайтууга жана мусулман менен жөөт сүткорлорунан карыз алууга аракет кылган.
Бирок бул чаралар элдин ага болгон жалпы жек көрүүсүн ого бетер күчөткөн.
Тышкы саясатта да жаңы кыйынчылыктар пайда болгон.
1219-жылдын августунда Новгород князы Мстислав Удатный таажы кийген Галич падышасы Коломанды биротоло княздыктан кууп чыккан.
Андраш кемсинтүүчү шарттардагы тынчтык келишимине барууга аргасыз болгон.
Ал атүгүл өзүнүн кичүү уулу Андрашты Мстиславдын кызына үйлөндүрүү аркылуу келишимди бекемдөөгө аракет кылган.
1220-жылы падыша ички башкарууну турукташтырууну көздөп, Славонияны, Далмацияны жана Хорватияны уулу Белага тапшырган.
Бирок ошол эле учурда ал Беланы жубайынан күч менен ажыраткан.
Бул чечим үй-бүлөлүк жаңжалдын отуна дагы май куйган.
1222-жылдын башына карата дворяндардын топтолгон нааразылыгы эң жогорку чекке жеткен.
Натыйжада монарх белгилүү Алтын буллага кол коюуга мажбур болгон.
Бул фундаменталдуу документ тарыхый мааниси боюнча Англиянын Улуу эркиндиктер хартиясына окшош болгон.
Ал падышалык бийлик менен ири жер ээлеринин ортосундагы компромисске айланган.
Алтын булла дворяндардын артыкчылыктарын кепилдөө менен гана чектелген эмес.
Документ падыша анын жоболорун бузган учурда дворяндардын ага каршы куралдуу каршылык көрсөтүүгө болгон мыйзамдуу укугун да бекемдеген.
Бирок өлкөнүн ичиндеги саясий интригалар токтогон эмес.
1223-жылы ханзаада Бела атасынын деспоттук башкаруусунан тажап, жубайын алып Австрияга качып кеткен.
Бул жаңжалды Рим папасы Гонорий IIIтүн кийлигишүүсүнүн аркасында гана жөнгө салууга мүмкүн болгон.
Бела өзүнүн провинцияларын башкарууга кайтып келген.
Ал эми 1224-жылдын 6-июнунда Австриянын герцогу Леопольд VI менен тынчтык келишимине кол коюлган.
Ошол эле 1224-жыл дагы эки маанилүү чечим менен белгиленген.
Падыша Diploma Andreanum — уникалдуу «Андраш мыйзамын» чыгарган.
Бул документ Трансильваниядагы сакстарга кеңири өз алдынча башкаруу укугун берген жана дүйнөдөгү ушул түрдөгү эң байыркы документ катары белгилүү болгон.
Мындан тышкары, монарх акыры Тевтон орденинин рыцарларынан келип чыккан коркунучту түшүнгөн.
Натыйжада ал аларды катаал чаралар менен Трансильваниянын аймагынан кууп чыккан.
Үй-бүлөлүк драма барган сайын курчуган.
Рим папасы Гонорий IIIтүн макулдугун алган ханзаада Бела экономиканы калыбына келтирүү максатында атасы мурда таратып берген падышалык жер ээликтерин чечкиндүү түрдө кайтарып ала баштаган.
Буга аябай каарданган Андраш улуу уулун мурдагы кызматынан четтетип, Трансильванияга башкаруучу катары жөнөткөн.
Ал эми бош калган провинцияларды ортончу уулу Коломанга өткөрүп берген.
Ошол эле учурда Галич маселеси кайрадан курчуган.
1226-жылдын экинчи жарымында Андраш II кичүү уулунун өтүнүчү боюнча Галичке армия киргизген.
Мстислав Удатныйдын аскерлери венгрлерге жеңилүү ызасын тарттырганы менен, акыры княздык баары бир кичүү Андрашка өткөрүлүп берилген.
Бирок 1228-жылы улуу агалары — Бела менен Коломан — биригишкен.
Алар жерлерди мамлекетке кайтарып алуу саясатын жандантуу менен гана чектелбестен, атасын бир кезде алардын энеси Гертруданын өлтүрүлүшүнө катышкан барондордун жер ээликтерин тартып алууга да мажбурлашкан.
Тышкы кысым да өсүп жаткан.
1229-жылы Галичтик Даниил кичүү Андрашты кайрадан Галичтен кууп чыккан.
Ал эми 1230-жылы император Фридрих II королдуктун батыш чек араларына чабуул жасаган.
Каржы каражаттарына болгон өтө чоң муктаждык Андраш IIни Төртүнчү Латеран соборунун чечимдерине көңүл бурбоого түрткөн.
Ал мамлекеттик казынаны башкарууга жөөттөрдү жана мусулмандарды тарта баштаган.
Бул Рим папасы Григорий IXдун катуу каарын жараткан.
Чиркөөдөн чыгаруу коркунучу алдында падыша Алтын булланын жоболорун кайрадан ырастоого аргасыз болгон.
Ошондой эле документке христиан эмес адамдарды мамлекеттик кызматка алууга тыюу салган жаңы жобону кошкон.
Мындан тышкары, Андраш Эстергомдун архиепискобуна монархка каршы диний санкцияларды колдонуу укугун берүүгө макул болгон.
Бирок падыша эски адаттарынан баш тарта алган эмес.
1231-жылдын экинчи жарымында Андраш Галичте уулунун бийлигин бекемдөө үчүн согушуп жаткан учурда, Венгрияда чоң жаңжал чыккан.
Эстергомдун архиепискобу Роберт королдукка интердикт жарыялап, жогорку даражалуу мамлекеттик кызматкерлерди чиркөөдөн чыгарган.
Буга падышанын башка динди карманган кызматкерлерди убадасына карабастан кызматтан бошотпогону себеп болгон.
Падышага өзүнүн бардык дипломатиялык чеберчилигин колдонууга туура келген.
Акыры Рим папасынын мамилеси жумшарган.
Ал жазаларды алып салып, өзүнүн жеке уруксатысыз жогорку кызматтагы адамдарды чиркөөдөн чыгарууга тыюу салган.
1233-жылдын 20-августунда Берег комитатында Андраш Рим папасынын легаты менен келишимге кол койгон.
Бул келишим дин кызматкерлеринин артыкчылыктарын биротоло бекемдеген.
Ошол эле жылдын күзүндө Австриянын герцогу Фридрих II менен туруксуз тынчтык келишимин түзүүгө да мүмкүн болгон.
Өмүрүнүн акыркы мезгилинде Андраш II уулдары менен болгон мамилесин биротоло бузган кадамга барган.
Экинчи жолу жесир калган карып бара жаткан падыша 1234-жылдын 14-майында Беатриса д’Эстеге үйлөнгөн.
Жаңы жубайы андан отуз жаш кичүү болгон.
Падышанын айланасындагы көйгөйлөр улам күчөп, кысым көрсөтө баштаган.
1234-жылдын жайында Босниянын епискобу Иоанн Берег келишимин бузганы үчүн падышаны чиркөөдөн чыгарган.
Бул монархты кайрадан Римге кайрылууга аргасыз кылган.
Ошол эле жылдын күзүндө Галичке байланышкан көп жылдык кыялы биротоло кыйраган.
Князь Даниил Галичти түбөлүккө өз бийлигине кайтарып алган.
Ал эми кичүү ханзаада Андраш шаар курчоого алынган учурда каза болгон.
Муну менен венгрлердин бул жерлерге болгон дооматтарынын доору аяктаган.
Улгайганына жана тагдырдын оор соккуларына карабастан, падыша күрөшүүгө дагы эле күч таба алган.
1235-жылдын башында ал Австрияга каршы жазалоочу жортуулду жеке өзү жетектеген.
Бул жортуулдун натыйжасында Фридрих II тынчтык сурап жалбарууга мажбур болгон.
Андраш II өмүрүнүн акырында акыркы руханий кубанычына ээ болгон.
1235-жылдын 28-майында анын мурда дүйнөдөн кайткан кызы Елизавета чиркөө тарабынан расмий түрдө олуялардын катарына кошулган.
Карыган монархтын өлүмүнө аз калганда Рим папасы ага карата чыгарылган бардык чиркөөдөн чыгаруу жазаларын жокко чыгарган.
Ошондой эле мындан ары Ыйык Тактынын атайын көрсөтмөсүсүз Венгриянын падышаларын жана алардын үй-бүлөлөрүн мындай жазаларга тартууга болбой турганына кепилдик берген.
Ошентип, Андраш IIнин доору аяктаган.
Анын дымактуу, карама-каршылыктарга жана дүрбөлөңдүү окуяларга толгон башкаруусу Венгрия мамлекетинин келбетин түбөлүккө өзгөрткөн.
