Дүйнөлүк тарыхка Альбрехт II деген ысым менен кирген Альбрехт Vнин Европадагы эң кубаттуу башкаруучулардын бирине айлануу жолу оор сыноолордон жана атасынан эрте ажыроодон башталган.
Австриянын герцогу Альбрехт IV менен Бавариялык Иоганна Софиянын уулу болгон ал 1404-жылы, болгону жети жашында, Австриянын тактысын мурастап алган.
Албетте, башкаруучунун мынчалык жаш болушу дароо бийлик үчүн айыгышкан күрөштү жараткан.
Кичинекей герцогго камкордук кылуу укугу үчүн анын бийликчил агалары — кубаттуу Габсбургдар үйүнүн Леопольд бутагынан чыккан өкүлдөрү — өз ара катуу тирешишкен.
Эки жылга созулган чыңалган саясий интригалардан кийин гана, 1406-жылы, каршылаш тараптар туруксуз макулдашууга келе алышкан.
Ага ылайык, династиянын улуу өкүлү Леопольд IV расмий камкорчу болуп дайындалган.
Бирок тынчтык көпкө созулган эмес.
1407-жылы эле ички жаңжалдардын жаңы толкуну башталган.
Буга Вена шаарынын кеңешинин күтүүсүздөн Штириянын герцогу Темир Эрнстти колдоп чыгышы түрткү болгон.
Леопольд IV менен Эрнсттин ортосунда толук масштабдуу согуш тутанып, Австриянын жерлери башаламандыктын кучагында калган.
Бул жаңжал Вена шаарынын көчөлөрүндө эки тараптын тең жактоочуларына каршы ырайымсыз куугунтуктоолор жана эл алдында көрсөтмөлүү өлүм жазалары менен коштолгон.
Акыры күрөштө Леопольд IV жеңишке жеткен.
Бирок анын салтанаты көпкө созулган эмес.
1411-жылы Леопольд дүйнөдөн кайткан.
Ошондо эрезеге жеткен Альбрехт V акыры Австрия герцогдугунун башкаруу тизгинин өз колуна алып, регенттердин дооруна чек койгон.
Жаш герцогдун өз алдынча башкаруусунун башталышы күтүүсүздөн ийгиликтүү болуп, узак жаңжалдардан алсырап калган өлкө үчүн пайдалуу натыйжаларды берген.
Өзүн алысты көрө билген мамлекеттик ишмер катары көрсөткөн Альбрехт V сооданын өнүгүшүнө жигердүү көмөктөшкөн.
Ал ошондой эле баш ийбеген аристократтарды борбордук бийликке толугу менен баш ийдирүүгө жетишкен.
Австрияда көптөн күткөн тынчтык жана тартип орногон.
Өз ээликтериндеги абалдын туруктуулугуна ишенген герцог 1420-жылдардын башында тышкы саясатка өзгөчө көңүл бура баштаган.
Ал Ыйык Рим империясынын императору Сигизмунд менен тыгыз жакындашкан.
Бул саясий союздун туу чокусу 1422-жылы өткөн үйлөнүү үлпөтү болгон.
Альбрехт V императордун кызы жана мураскери Люксембургдук Елизаветага үйлөнгөн.
Бул нике Габсбургдар династиясынын чыныгы жеңиши болгон.
Анткени Елизаветанын энеси тарабынан ата-бабаларынын арасында Венгриянын, Чехиянын жана Польшанын падышалары бар эле.
Ошентип, Австриянын герцогу бир заматта Борбордук Европанын татаал династиялык байланыштарынын так ортосунда калган.
Бирок мындай кубаттуу союздун экинчи, алда канча кандуу жагы да болгон.
Сигизмунд менен жакындашуу Альбрехттин император чех гуситтерине каршы жүргүзүп жаткан алсыратуучу жана ийгиликсиз согушка сөзсүз тартылышын билдирген.
Күйөө баласынын эмгегин баалаган Сигизмунд 1423-жылы ага Моравия маркграфтыгын үлүштүк ээлик катары берген.
Бул аймак иш жүзүндө козголоңчуларга каршы күрөштүн биринчи жана эң кооптуу чеги болуп саналган.
Бирок Альбрехт үчүн аскердик тирешүү андан да эрте башталган.
1420-жылы ал Чехиядагы гуситтерге каршы крест жортуулуна жеке өзү катышкан.
Бул жортуул Табор шаарындагы гуситтердин бекемделген лагерин ийгиликсиз жана даңксыз курчоого алуу менен аяктаган.
Кийинчерээк герцог Австриянын жерлеринен топтолгон он эки миң жоокерден турган эбегейсиз чоң армияны бул согушка жөнөткөн.
Бирок чех козголоңчуларынын диний ынтымагы жана аскердик жаңычылдыктары алда канча күчтүү болуп чыккан.
1425-жылы гусит аскерлери чечкиндүү чабуулга өтүп, Австриянын өз аймагына басып киришкен.
Эки жылдан кийин, 1427-жылы, Альбрехт V еретиктерди биротоло талкалоону көздөп, дагы бир крест жортуулун жеке өзү жетектеген.
Бирок ал кыйратуучу жеңилүүгө учураган.
Гуситтердин кошуундары Австриянын жерлерин ырайымсыздык менен талап-тоноп, кыйратышкан.
Вена жана герцогдуктун башка ири шаарлары оор курчоодо калган.
Көп жылдык тынымсыз салгылаштардан кийин гана австриялык аскерлер согуштун жүрүшүн өзгөртүүгө жетишкен.
1431-жылы алар Кирхбергдин жанында, ал эми 1432-жылы Зноймонун жанында чех кошуундарын жеңишкен.
Тышкы согуштар менен бир эле мезгилде өлкөнүн ичинде да ошол доордогу диний сабырсыздыктан улам трагедиялуу окуялар болуп жаткан.
1420-жылы Альбрехттин катаал буйругу боюнча бүтүндөй Австрияда жөөттөрдү массалык түрдө камакка алуу башталган.
Бул кеңири масштабдагы куугунтуктоого Энс шаарында ыйык причастие нанын мазактоо тууралуу айыптоо расмий шылтоо болгон.
Жазалоо үрөй учурган деңгээлге жеткен.
Эки жүз жетимиш жөөт отко тирүүлөй өрттөлгөн.
Калган туткундарга катаал шарт коюлган: христиан динин кабыл алуу же бардык мүлкүнөн ажыроо.
Чокунуудан кескин баш тарткан жөөттөр өлкөдөн биротоло куулган.
Алардын бардык мүлкү мамлекет тарабынан тартып алынууга тийиш болгон.
Ал эми жаш балдары ата-энелеринен күч менен ажыратылып, тарбиялоо үчүн католик монастырларына өткөрүлүп берилген.
Бул террор саясаты 1421-жылы Венадагы тарыхый жөөт кварталынын толугу менен жок кылынышы жана бардык синагогалардын талкаланышы менен аяктаган.
Альбрехттин саясий жашоосунун туу чокусу 1437-жылы император Сигизмунд дүйнөдөн кайтканда келген.
Дал ошол учурда герцогдун атасы Альбрехт IV Габсбург тарабынан 1402-жылы алысты көрө билүү менен түзүлгөн эски келишим күчүнө кирген.
Бул документке ылайык, Сигизмунддун түздөн-түз эркек мураскерлери болбогон учурда анын бардык эбегейсиз чоң ээликтери Габсбургдарга өтүүгө тийиш болчу.
Ошентип, тарыхый укук ишке ашырылган.
Венгриянын таасирдүү коомдук катмарларынын өкүлдөрүнөн турган жыйын, андан кийин Чехия королдугунун сейми, Альбрехт Vни өздөрүнүн мыйзамдуу монархы катары расмий түрдө таанышкан.
Бирок бул жараян эч кандай тоскоолдуксуз өткөн эмес.
Венгрияда Альбрехт жергиликтүү элитанын бир топ катаал талаптарына макул болуп, олуттуу жеңилдиктерге барууга аргасыз болгон.
Монарх ички жана тышкы саясаттын бардык маселелерин королдуктун барондору жана жогорку даражалуу дин кызматкерлери менен макулдашууга милдеттенген.
Мындан тышкары, ал эң жогорку мамлекеттик кызматтарга жалаң гана этникалык венгрлерди дайындоого тийиш болгон.
Бул шарттарды кабыл алган Альбрехт 1438-жылдын 1-январында венгрлер үчүн ыйык саналган Секешфехервар шаарында салтанаттуу түрдө Венгриянын падышасы болуп таажы кийген.
Ал Венгрияда Альберт деген ысым менен бийлик жүргүзө баштаган.
Бирок Чехиядагы кырдаал андан да кооптуу болгон.
Бул жерде Альбрехт гусит дворяндарынын олуттуу бөлүгүнүн айыгышкан каршылыгына туш болгон.
Алар Австриядан чыккан адамды өздөрүнүн тактысында көрүүнү кескин түрдө каалашкан эмес.
Козголоңчулар коңшу Польшага үмүт артып, Чехиянын падышалык таажысын ал жакта бийлик жүргүзгөн Ягеллондор династиясынын өкүлүнө өткөрүп берүүгө умтулушкан.
Гуситтер Табордогу позицияларын шашылыш түрдө бекемдешкен.
Ошол эле учурда алардын поляк союздаштарынын аскерлери Чехиянын аймагына басып киришкен.
Бирок Альбрехт өзүнүн көрүнүктүү аскердик жана дипломатиялык жөндөмүн көрсөткөн.
Ал поляк армиясын өлкөнүн чек арасынан сыртка сүрүп чыгарууга жетишкен.
Ошондой эле оппозициянын бир бөлүгү менен компромисс таап, акыры Чехиянын тактысында өз бийлигин биротоло бекемдеген.
Анын саясий карьерасынын эң жогорку чокусу 1438-жылдын 18-мартында келген.
Дал ошол күнү Франкфурт шаарында чогулган Германиянын курфюрсттары Альбрехтти бир добуштан Германиянын падышасы кылып шайлашкан.
Ошондон тартып ал Альбрехт II деген ысым менен белгилүү боло баштаган.
Бул Европанын тарыхындагы мурда болуп көрбөгөндөй окуя болгон.
Биринчи жолу Австриянын, Чехиянын, Венгриянын жана Германиянын тактылары Габсбургдар үйүнүн бир өкүлүнүн бийлиги астында бекем бириккен.
Дал ушул жеңиш династиянын келечектеги зор үстөмдүгүнүн пайдубалын түптөгөн.
1438-жылдан тартып Ыйык Рим империясы 1806-жылы биротоло жоюлганга чейин, 1742–1745-жылдардагы кыска мөөнөттү эске албаганда, империялык тактыны үзгүлтүксүз Габсбургдар ээлеп турушкан.
Бирок Альбрехт II өзү Римде императордук таажы кийгизүү аземинен өтүүгө үлгүргөн эмес.
Анын эбегейсиз чоң, бирок ар кайсы бөлүктөргө ажыраган мамлекетинин эң негизги жана эң коркунучтуу көйгөйү Чыгыштан келген коркунучтун кескин күчөшү болгон.
Султан Мурад IIнин жетекчилигиндеги Осмон империясы ири масштабдуу чабуулга өткөн.
Осмон аскерлери Балкандагы венгр падышаларынын башкы союздашы жана коргонуу тосмосу болуп келген серб деспоту Георгий Бранковичтин ээликтерине катуу сокку урушкан.
Сербия ырайымсыздык менен толугу бойдон кыйратылган.
Жеңишке жеткен түрк аскерлери түздөн-түз Венгриянын чек араларына чейин жетишкен.
Бир аз кечигүүнүн өзү өлүмгө барабар экенин түшүнгөн Альбрехт өз королдугун коргоо үчүн венгр дворяндарын курал көтөрүүгө чакырган.
Ал Осмон империясына каршы аскердик жортуулду жеке өзү жетектеген.
Бирок бул жолу ийгилик падышадан жүз бурган.
Аскердик кампания күтүлгөн натыйжаларды берген эмес.
Натыйжада армия оор шарттарда артка чегинүүгө аргасыз болгон.
Монархтын өмүрүнүн аягы күтүүсүз жана трагедиялуу болгон.
1439-жылдын октябрь айынын аягында Комаром шаарына жакын жайгашкан аскердик лагерде жүргөн падыша күтүүсүздөн дизентерия оорусуна чалдыккан.
Оору өтө тездик менен күчөгөн.
1439-жылдын 27-октябрында Альбрехт II дүйнөдөн кайтып, өзүнүн эбегейсиз чоң мамлекетин ири толкундоолордун босогосунда калтырган.
Борбордук Европаны бириктирген биринчи Габсбургдун сөөгү венгр падышаларынын салттуу мүрзөсү жайгашкан Секешфехервар шаарында чоң урмат-сый менен жерге берилген.
Анын тагдырындагы ачуу ирония өзүнүн эң маанилүү династиялык милдетин өлгөндөн кийин гана аткарганында болгон.
Альбрехттин жалгыз уулу жана мураскери, тарыхка өзгөчө маанилүү Ладислав Постум — «Өлгөндөн кийин төрөлгөн Ладислав» деген ысым менен кирген ханзаада, улуу атасынын жүрөгү согуудан токтогондон толук төрт ай өткөндөн кийин гана жарык дүйнөгө келген.
