
Римди коркунучта кармап турган улуу Гейзерихтин доору 477-жылдын январында аяктады. Түндүк Африкадагы күчтүү, бирок ички карама-каршылыктардан улам бүлүнүп жаткан Вандал королдугунун тактысына анын тирүү калган уулдарынын улуусу — Хунерих отурду. Тактыга келген учурда ал болжол менен элүү жаштагы жетилген адам болчу жана анын өмүрү жаш кезинен тартып ошол доордун ырайымсыз саясаты менен тыгыз байланышта өткөн. 435-жылы ал али жаш кезинде тынчтык келишиминин сакталышына кепилдик берүүчү тектүү барымта катары Римге жөнөтүлгөн, бирок көп өтпөй атасына кайтып келген. Хунерихтин бийликке келүүсүнө анын эң улуу агасы Гентон (Гензон) ошол убакка чейин каза болуп калганы жол ачкан.

Бирок жаңы король башкаруусунун алгачкы күндөрүнөн эле олуттуу династиялык көйгөйгө туш болду. Гейзерих өзүнөн кийин тактыны мурастоонун катаал тартибин — сеньорат деп аталган системаны калтырган. Ага ылайык, королдуктагы бийлик падышалык тукумдун эң улуу өкүлүнө гана өтүшү керек эле. Хунерих болсо аталык амбицияларына жетеленүү менен тактыны жээндерине же инисине өткөрүп берүүнү таптакыр каалаган эмес; ал кандай гана жол менен болбосун таажыны өзүнүн улуу уулуна калтырууну кыялданган. Бул идея анын ички саясатынын негизги өзөгүнө айланып, акыры каргашалуу кесепеттерге алып келген.
Гейзерих орноткон негизги мыйзамды өзгөртүү үчүн күчтүү саясий таяныч керек экенин түшүнгөн Хунерих татаал саясий оюн баштады. Алгач ал мамлекеттик ариан чиркөөсүнө таянып, мамлекеттин ички туруктуулугун бекемдөөгө аракет кылды. Манихейлерге каршы куугунтук жүргүзгөнү менен, ошол эле учурда күтүүсүз кадам жасап, Түндүк Африкадагы саны көп католиктик, башкача айтканда ортодоксалдык чиркөө менен саясий мунасага келүүгө аракеттенди. Король католик калкынын колдоосу вандал ак сөөктөрүнүн каршылыгын басууга жана такты мурастоонун жаңы тартибин мыйзамдаштырууга жардам берет деп эсептеген.
Бирок бул назик дипломатиялык тең салмак көп өтпөй бузулду. Католиктер варвар королунун династиялык оюнунда курал болуп берүүнү каалашкан жок. Ошол эле учурда вандал-ариандардын арасында, айрыкча дин кызматкерлеринин чөйрөсүндө, диний фанатизм тез күчөй баштады. Кырдаалды саясий шектенүүлөр ого бетер курчутту: Хунерих жана анын айланасындагылар ортодокстарды улам көбүрөөк чыккынчылар жана Византиянын жашыруун агенттери катары көрө башташты.
Кайра артка жол жок чек 480–481-жылдары өтүлдү. Византия императору Зенон өзүнүн күчүнө ишенип, Хунерихтен Карфагендеги бош калган епископтук кызматтарга жаңы адамдарды дайындоого уруксат берүүнү талап кылды. Вандал монархынын жообу тайманбас жана өтө катаал болду: ал өз кезегинде Константинополдо жана Империянын башка чыгыш провинцияларында ариан чиркөөсүнө толук тең укук берилишин талап кылган ультиматум койду. Эгер Византия бул шарттарды четке какса, Хунерих Вандал королдугундагы бардык католик епископторун «маврлардын жерине» — жапайы жана адам жашоого жараксыз чөлдөргө жапырт сүргүнгө айдай турганын айтып коркуткан.
482-жылга карата Вандал мамлекети менен Чыгыш Рим империясынын ортосундагы мамиле эң жогорку чыңалуу чекке жетти. Дипломатиянын ордун кандуу террор басты. Хунерих болуп көрбөгөндөй ырайымсыз куугунтуктун жаңы толкунун баштады. Өз ишениминен баш тартуудан баш тарткандарды отко өрттөшкөн же өзгөчө мыкаачылык менен өлүм жазасына тартышкан. Дин үгүтчүлөрүнө колдонулган кеңири жазалардын бири алардын тилдерин кесип салуу болгон. Ошондуктан Прокопий Кесариялык жана Исидор Севильялык сыяктуу көрүнүктүү жылнаамачылар Хунерихти Түндүк Африканын тарыхындагы католик христиандарын эң ырайымсыз, адилетсиз жана мыкаачылык менен куугунтуктаган башкаруучу катары бир ооздон айыпташкан.
Бул диний согуштун туу чокусу королдук эдикт болду. Анда акыркы мөөнөт белгиленип, 484-жылдын 1-июнунан кечиктирбестен бардык католиктер арианчылыкка өтүүгө милдеттүү экени жарыяланган.
Бул жылдары болгон окуяларды репрессияларга өз көзү менен күбө болгон тарыхчы Виктор Витенский 480-жылдардын аягында жазып калтырган. Анын күбөлүктөрү адамдын үшүн алат:
«Эгер жазуучу Карфагенде болуп өткөндөргө кандайдыр бир майда-баратты кошууга аракет кылса, аны кооз сөздөрсүз эле баяндаган күндө да, колдонулган кыйноолордун аттарын атап бүтө албайт. Мунун баары бүгүнкү күнгө чейин көз алдымда турат, ар ким колу жок калгандарды, көзүнөн ажырагандарды, буттары кесилгендерди көрө алат; кээ бирлеринин мурундары жулунуп, кулактары кесилген, башкалары болсо устундарга узак убакытка асылып тургандыктан, мурда текебер көтөрүлгөн баштары ийиндерине чейин кысылып калган. Желдеттер жиптерди болгон күчү менен тартып, аларды үйлөрдүн үстүнө чейин көтөрүп, ары-бери терметишчү. Кээде жиптер үзүлүп, адамдар ошол бийиктиктен катуу сокку менен жерге кулашчу. Айрымдары бардык сөөктөрүн сындырып, көпкө чейин эсине келе алышпаса, көпчүлүгү көп өтпөй жан беришкен.»
Бирок террор королдукту сактап калган жок, тескерисинче, анын ыдырашын гана тездетти. Терең ажырым вандал коомунун өзүн каптады. Хунерихтин шектенүүсү барган сайын күчөдү: эми репрессиялар вандалдардын эң жогорку ак сөөктөрүнө да жетти. Сеньораттын жоюлушуна каршы чыккан же католиктерге кичине болсо да жан тартат деп шектелген адамдар жазалоочунун балтасынын астына түшүп жатты.
Уулуна тактыга жол ачуу үчүн Хунерих өзүнүн жакын туугандарына да каарын төктү. Ал каза болгон агасы Гензондун жана тирүү иниси Теодорихтин үй-бүлөлөрүн системалуу түрдө жок кыла баштады. Алардын уулдары ырайымсыздык менен түшүмсүз чөлдүү аймактарга сүргүнгө айдалып, падышалык үй-бүлөнүн куугунтукка алынган мүчөлөрү менен байланышы бар деп шектелген ар бир аристократ дароо өлүм жазасына тартылып турган.
Хунерих өз элин диний жана династиялык тазалоолор менен кырып жаткан маалда Вандал королдугунун тышкы кубаты да тездик менен солгундай баштады. Бийликтин мындай алсыз абалынан маврусиялыктар — бербер уруулары — дароо пайдаланышты.
Гейзерихтин темирдей бекем бийлиги учурунда берберлер вандалдардын үстөмдүгүн өз ыктыяры менен таанып, 455-жылы Римди тарыхый талап-тоноодо алар менен ийиндеш катышкан болсо, эми абал толугу менен өзгөргөн. Өнүгүүнүн кыйла жөнөкөй баскычында турганы менен согушчан маврусиялыктар алсырап калган түндүктөгү коңшуларына ири масштабдагы чабуулдарды жасап, Вандал мамлекетинин бүтүндөй аймактарын басып ала башташты.
Жыргал жашоого көнүп калган вандалдар Нумидиянын жетүүгө кыйын тоолорунда жүргүзүлгөн катаал, узакка созулган согушка таптакыр даяр эмес болуп чыгышты.

Варварлардын деңиздеги атак-даңкы да солгундады. Хунерихтин тушунда атактуу вандал флотунун Жер Ортолук деңизиндеги өлкөлөргө жасаган жортуулдары биротоло токтоду. Мамлекет ичинен акырындап чирип жатты.
Византиялык тарыхчы Малх Хунерихтин элчилеринин император Зенон менен жүргүзгөн сүйлөшүүлөрүн сүрөттөп жатып, бул кулашка өтө катаал баа берген:
«Бул сөздөр менен вандалдар өздөрүнүн алсыздыгын жашырып жатышкан. Алар согуштун көлөкөсүнөн да коркушчу, анткени Гейзерих өлгөндөн кийин алар толугу менен жыргалчылыкка берилип, салгылаштарда мурдагы күчүн да, эрдигин да көрсөтпөй калышты. Алар Гейзерих ар кандай кырдаал үчүн алдын ала даярдап жүргөн каражаттарга да ээ эмес эле. Гейзерих кандайдыр бир ишти башкалар ал жөнүндө ойлонуп жетишкенге чейин эле кыймылга келтирип жиберчү.»
Канга, шектенүүгө жана фанатизмге толгон Хунерихтин башкаруусу сегиз жылга созулду. Ал өзүнүн каталарынын оордугунан королдугу толук кыйраган учурга чейин жашаган жок.
484-жылдын 23-декабрында оор дарт королдун өмүрүн кыйды. Ал өзүнөн кийин моралдык жактан талкаланган, аймактары кыскарган жана жек көрүү менен бөлүнгөн мамлекетти калтырды. Бул мамлекет улуу атасы мураска калтырган мурдагы даңкын жана кубатын кайра кайтарылгыс түрдө жоготкон эле.



