Өзүнүн келип чыгышы боюнча Гундерих вандалдардын эң жогорку ак сөөк катмарына таандык болгон. Ал падыша Годагислдин кичүү уулу эле, бирок эң маанилүүсү — мыйзамдуу жубайынан төрөлгөн. Дал ушул талашсыз мыйзамдуу мураскер деген макамы ага өзүнүн улуу, бирок токолдон төрөлгөн мыйзамсыз агасы Гейзерихти айланып өтүп, тактыга отурууга мүмкүнчүлүк берген. Бул династиялык күчтөрдүн жайгашуусу кийинчерээк алардын тукумунун тарыхында трагедиялуу роль ойной турган.
Гундерихтин жеке бийликке карай жолу 406-жылдын 31-декабрынан 407-жылдын 1-январына караган аяздуу түнү башталган. Вандалдар, аландар жана свевдер кирген варвар урууларынын эбегейсиз чоң коалициясы Майнц аймагында муз болуп тоңгон Рейн дарыясынан өткөн.
Рим чек арасын коргоп турган франктарды талкалагандан кийин варварлардын чоң кошууну Галлияга агылып кирген. Алар провинцияларды өрттөп, кырып-жоюп өтүп, артында күйгөн айылдардын күлүн жана мурда гүлдөп турган шаарлардын урандыларын гана калтырышкан. Айрыкча өлкөнүн чыгыш бөлүгү катуу кыйроого учураган.
Дал ушул кандуу башаламандыктын мезгилинде, салттуу түрдө 406-жылга таандык кылынган катуу салгылашуулардын биринде падыша Годагисл каза болгон. Ал франктар менен болгон согуштабы же Британияда бийликти басып алган Константиндин туруктуу рим аскерлери менен болгон салгылаштабы — так белгисиз.
Салгылаш талаасында, өлүктөрдүн жана күйүп жаткан аскердик туулардын арасында, анын уулу Гундерих вандалдардын жаңы падышасы деп жарыяланган.
Галлия алардын узак жортуулунун биринчи баскычы гана болгон.
409-жылдын күзүндө вандалдардын, аландардын жана свевдердин бириккен күчтөрү Пиреней тоолорунан өтүп, Испанияга каптап кирген.
Бул басып кирүү чыныгы апокалипсистик мүнөзгө ээ болуп, Галлиянын талкаланышынан эч кем болгон эмес. Варварлар жарым аралды узунунан-туурасынан талап-тоноп, шаарларды өрттөп, жергиликтүү калктын бардык азык-түлүк запастарын тартып алышкан.
Олимпиодор жана Исидор Севильский сыяктуу ошол доордун тарыхчылары курчоого алынган испан шаарларындагы абал ушунчалык оор болгондуктан, айласы кеткен адамдар адам этин жегенге чейин жеткенин үрөй учурган түрдө баяндап калтырышкан.
411-жылга карата баскынчылар Испаниянын көпчүлүк бөлүгүн өздөрүнө баш ийдирүүгө жетишкен.
Рим администрациясы аларга каршы эч нерсе кыла алган эмес. Бийликти басып алган Константин IIIтүн кол башчысы Геронтий, андан кийин Константиндин өзү да варварлар менен басынтуучу тынчтык келишимине барууга аргасыз болушкан.
Римдин карамагында Пиреней тоолоруна жакын жайгашкан Тарракон провинциясынын тар тилкеси гана калган.
Калган жерлерди баскынчылар өз ара бөлүшүп алышкан.
Гундерих жетектеген асдинг-вандалдар Чыгыш Галисияга жайгашкан. Галисиянын батыш бөлүгүн свевдер ээлеген.
Силинг-вандалдарга түшүмдүү Бетика тийген, ал эми күчтүү аландар Лузитанияга жана Карфаген провинциясына жайгашкан.
Айрым тарыхый божомолдорго ылайык, дал ушул мезгилде, Испаниянын аймагында жашап турган кезде, вандалдар менен аландар христиан динин анын ариандык багытында кабыл алышкан болушу мүмкүн.
Бирок жерлердин мындай бөлүштүрүлүшү тынчтык алып келген эмес.
Батыш Рим империясынын борбордук бийлиги эң бай аймактардын жоголушуна макул болбой, аларга каршы жаңы варвар күчүн — вестготторду — пайдаланууну чечкен.
416–418-жылдары вестготтордун падышасы Валия Испанияда масштабдуу аскердик кампания жүргүзүп, силингдерге, аландарга жана свевдерге биринин артынан бири кыйратуучу соккуларды урган.
Бул кандуу салгылашуулардын жүрүшүндө аландардын падышасы Аддак согуш талаасында каза болгон, ал эми силингдердин падышасы Фридубальд 416-жылы туткунга алынып, олжо катары Римдеги император Гонорийге жөнөтүлгөн.
Жылнаамачы Идаций ачуу менен белгилегендей, силинг-вандалдардын уруусу дээрлик толугу менен кырылып жок болгон.
Жетекчилеринен ажырап, согуштарда алсыраган аландар менен силингдер тирүү калуунун жалгыз жолун тандашкан: алар асдингдердин падышасы Гундерихтин бийлигине баш ийишкен.
Ошол учурдан тартып алар өздөрүнө кайра эч качан өзүнчө башкаруучу шайлашкан эмес.
Гундерих болсо өз бийлиги астында согуштарда бышкан эбегейсиз чоң армияны бириктирген.
418-жылы саясий кырдаал кайрадан кескин өзгөргөн.
Вестготтор Римден федерат макамын жана Түштүк-Батыш Галлияга — Аквитанияга — отурукташуу укугун алып, Испаниядан чыгып кетишкен.
Күчтөнүп кеткен Гундерихтин мамлекети менен жалгыз калган Батыш Рим империясы ага каршы свевдерди колдонууга аракет кылган.
Ошол эле 418-жылы рим легиондору вандалдарды Бракара шаарынын жанындагы свевдердин позицияларына болгон курчоону токтотууга мажбурлашкан.
Бирок бул Римдин убактылуу гана ийгилиги болгон.
Чечүүчү кагылышуу 422-жылы болуп өткөн.
Тажрыйбалуу кол башчы Кастин жетектеген Рим армиясы вандалдар менен аландардын бириккен күчтөрүнө каршы жортуулга чыккан.
Тарраконанын жанындагы ири салгылашта Кастиндин армиясы кыйратуучу жеңилүүгө учураган.
Гундерих душмандын чабуулун жөн гана кайтарып койбостон, чечкиндүү каршы чабуулга өтүп, Тарракон провинциясын жана Испаниянын түштүк-чыгыш жээгин толугу менен басып алган.
Ири порт шаарларын ээлегенден кийин варварлар Рим флотун да тартып алышкан.
Мурда жалаң кургактыктагы согуштарга таянган уруулардын өздөрү эми деңиздеги олуттуу коркунучка айланышкан.
Алар Балеар аралдарына жана Мавретаниянын жээктерине тайманбас чабуулдарды баштап, келечектеги чоң басып алуулар үчүн плацдарм даярдай башташкан.
428-жыл Гундерих үчүн чоң триумфка айланган.
Анын аскерлери стратегиялык жактан өтө маанилүү болгон Гиспалис — азыркы Севилья — жана Жаңы Карфаген — азыркы Картахена — шаарларын көзөмөлүнө алган.
Бирок ошол эле 428-жыл падышанын өмүрүнүн акыркы жылы болуп калган.
Күч-кубатынын туу чокусунда Гундерихтин күтүүсүз өлүмү сырларга жана караңгы уламыштарга оролуп, тарыхчыларга бири-бирине карама-каршы келген бир нече версияны калтырган.
Византиялык жылнаамачы Прокопий Кесарийский окуялардын эки версиясын берет.
Биринчи жана эң коркунучтуу версия боюнча, Гундерих династиялык амбициялардын курмандыгы болуп, өзүнүн бир тууганы Гейзерих тарабынан жашыруун өлтүрүлгөн.
Бирок вандалдардын өздөрү бир тууганын өлтүрүү тууралуу бул версияны чечкиндүү түрдө четке кагып, башкача окуяны айтып келишкен.
Алардын айтымында, бул контекстте Гонтарис деп аталган падыша герман уруулары менен болгон салгылашта туткунга түшүп, казыкка отургузулуу аркылуу азаптуу өлүмгө дуушар болгон.
Ушул трагедиядан кийин гана Гейзерих жалгыз бийлик жүргүзгөн башкаруучу болуп, өз элин Ливияга алып кеткен.
Исидор Севильский болсо падышанын өлүмү тууралуу таптакыр башкача, мистикалык версияны сактап калган.
Анын айтуусунда, Гундерих Гиспалистин ыйык коргоочусу катары урматталган Ыйык Винцентийдин базиликасын талкалоого батынган.
Бул ыйык жайды мазактаганы үчүн аны дароо асмандан келген жаза урган:
«Кудайдын буйругу менен базар аянтында аны шайтан кармап, ошол жерден өлгөн».
Кандай болгон күндө да, Гундерихтин өлүмү анын бир тууганы Гейзерихке чексиз бийликке жол ачкан.
Гейзерих өзүнүн тактысын келечектеги мүмкүн болгон талапкерлерден коргоо үчүн эч нерседен кайра тарткан эмес.
Тарыхчы Виктор Витенскийдин маалыматына ылайык, вандалдар Түндүк Африкага өткөндөн кийин Гейзерих өзүнүн бир тууганы Гундерихтин жесирин муздак кандуулук менен сууга чөктүрүп өлтүрүүгө, ал эми анын бардык уулдарын өлүм жазасына тартууга буйрук берген.
