XVI кылымдын аягында Испания менен Англиянын ортосундагы мамиле өтө чыңалган абалга жеткен. Англиянын ханышасы Елизавета I колдогон деңиз каракчылары (каперлер) испандык соода кемелерине тынымсыз кол салып, Испаниянын экономикасына зор зыян келтиришкен. Жалгыз 1582-жылы эле Испаниянын жоготуулары 2 миллион дукаттан ашкан. Мындан тышкары, Англия Испаниянын бийлигине каршы күрөшүп жаткан нидерланддык козголоңчуларга да акча жана аскердик жардам көрсөтүп турган.
Бул окуялардан кийин Испания падышасы Филипп II Англияга каршы чечкиндүү согуш баштоону чечет. Анын максаты англиялык флотту талкалап, Англияда протестантизмди жок кылуу жана католицизмди кайра орнотуу болчу. «Жеңилгис Армада» аттуу испан флотунун кемелеринде 180ге жакын дин кызматкери болгон. Испандыктар үчүн бул жорук диний «кийинки крест жортуулу» сыяктуу мааниге ээ эле. Ал эми англиялыктар бул согушту дүйнөлүк деңиз үстөмдүгүнө жетүүнүн жана протестанттык ишенимди Европага жайылтуунун жолу катары көрүшкөн.
Башында экспедицияны Испаниянын эң белгилүү деңиз командири маркиз Альваро де Басан жетектеши керек болчу. Ал Армаданы Ла-Манш кысыгына жеткирип, андан кийин Фландриядагы герцог Пармскийдин 30 миң аскери менен биригип, Англияга жээкке түшүп, Лондонго жортуул жасоо планын иштеп чыккан.
Бирок 1587-жылы Фрэнсис Дрейктин Испаниянын Кадис портун талкалоо боюнча күтүлбөгөн рейди бул пландарды бир жылга артка жылдырган. Ал эми 1588-жылдын башында Альваро де Басан каза болду. Анын ордуна Филипп II жаңы командир кылып герцог Медина-Сидонияны (Алонсо Перес де Гусманды) дайындады. Ал тажрыйбалуу флот колбашчы эмес эле, бирок мыкты уюштуруучу катары белгилүү болгон. Анын жетекчилиги астында 130 кемеден турган зор флот түзүлүп, анда 30 500 адам кызмат өтөп, бир нече айга жетерлик азык-түлүк жүктөлгөн.
Армада 1588-жылдын 29-майында Лиссабондон чыгып, бирок катуу шамалдан улам Ла-Корунья портунда эки айга токтоп калган. Июль айында гана флот Ла-Маншка кирип келгенде, аларды англиялык деңиз күчтөрү күтүп турган. Англиянын да 130дай кемеси бар болчу, бирок алардын конструкциясы жана согуш тактикасы таптакыр башкача эле. Испан кемелери бийик жана оор, абордаждык согуш үчүн ылайыктуу болсо, англиялык кемелер төмөн жана жеңил, эң негизгиси, кыйла маневрге жөндөмдүү жана узак аралыктагы замбиректер менен жабдылган.
Испаниянын командири Медина-Сидония англиялыктардын артыкчылыгын билип, флотун жарым ай формасындагы коргонуу сапына тизди. Англиялыктар маневрге ыңгайлуу кемелерин колдонуп, алыстан замбирек менен аткылоо тактикасын колдонушкан. Көпкө чейин алардын артиллериялык чабуулдары натыйжа бербей, Армада тыгыз катарда карманган бойдон кала берген.
Бурулуш учур 1588-жылдын 7-августунда Кале шаарында болду. Герцог Медина-Сидония герцог Пармскийдин армиясын күтүп, флотко токтоп турууну буйруду. Бирок түн ичинде англиялыктар сегиз өрт коюлган кемени (брандерди) испан кемелеринин арасына жөнөтүштү. Испандар паникага түшүп, якорлорун кесип, кемелерин шамалга таштап жиберишти. Катуу шамал Армаданы таркатты.
Эртеси, 8-августта, Гравелиндин жанында чечүүчү салгылаш болду. Фрэнсис Дрейк жана башка англиялык адмиралдар туш келди чачылган испан кемелерине жакын барып, замбирек менен жакын аралыкта аткылоону башташты. Испандарда ок-дары түгөнүп, алар дээрлик коргонуусуз калышкан. Көптөгөн кемелер жабыркап, айрымдары күйүп кеткен. Бир нече сааттан кийин Армада артка чегинүүгө аргасыз болду, бирок катуу шамал англиялыктарга аларды толук талкалоого мүмкүндүк берген жок.
Жоготууга учураган испан кемелери Англияга десант түшүрүү планынан баш тартып, Шотландия менен Ирландияны айланып, Испанияга кайтууга аргасыз болушкан. Бирок бул кайтуу настоящая катастрофага айланган. Деңиз бороондору, ачкачылык жана суусуздук көптөгөн кемелердин кырылышына алып келген. 130 кеменин ичинен болгону 60тай гана Испанияга кайтып келген. Аскерлердин үчтөн бири курман болгон.
Армада талкалангандан кийин Испания деңиз үстөмдүгүн дароо жоготкон жок өлкө тез арада сабак алып, флотун жаңырткан. Бирок бул жеңилүү Испаниянын католицизмди Англияда кайра орнотуу үмүтүн биротоло жок кылган окуя болду.
Ал эми Англия үчүн бул жеңиш тарыхый бурулуш болуп, анын келечекте «деңиздердин ханыша мамлекети» деген наамга ээ болушуна жол ачкан.
