
Убайдулла Махмуд-султандын уулу, Шайбани-хандын инисинин баласы; ага атасынын руханий устаты болгон накшбандия жолунун лидери Убайдулла Хожа Ахрардын урматына ат коюлган. Бала чагынан тарта мыкты билим алган: хадистерди Хожа Маулана Исфаханиден, шариат укугун (фикхти) Махмуд Азизандан үйрөнгөн. Анын руханий устаттары катары йемендик Саййид Абдуллах ал-Ямани, ошондой эле Ясавия тарикатынын шайхтары Шейх Худайдод Вали менен Мансур саналат.
Убайдулла амакасы Шайбани-хандын аскер жүрүштөрүнө кошо жүрүп, удел катары Бухара аймагын алган. Бирок 1510-жылдын ноябрында ал Шайбани-ханга өз убагында жардамга жетише албай, натыйжада хан сефевий шахы Исмаил Iнин аскерлеринен жеңилип, Мерв салгылашында набыт болгон.


Шайбани-хан өлгөндөн кийин Шайбанийлер мамлекетинин расмий өкүмдары катары анын дагы бир амакасы Күчкүнжи-хан (1510–1530) жарыяланган. Бирок Мирза Мухаммад Хайдардын «Тарих-и Рашиди» эмгегинде белгиленгендей, байыркы салт боюнча бийликти улуу жаштагыларга өткөрүп турганына карабастан, мамлекеттин башкы саясатын дал Убайдулла-хан аныктап турган. Ал салтты сактап, хан наамын улуу туугандарына берип келген, 1533-жылы Абу Саид-хан көз жумгандан кийин өзү эң улуу болуп, такка отурган.
Убайдулла-хандын доору Мавераннахр менен Хорасандын тагдыры кылдын учунда турган өтө маанилүү, кооптуу мезгил эле. 1510-жылы Герат алынгандан кийин шах Исмаил I хутбага шиит формуланы киргизүүнү буйруп, бул нааразылык жараткан. Буйрукка баш ийбеген көптөгөн дин аалымдары, алардын арасында Гераттын шейх-уль-исламы белгилүү теолог Са‘дуддин Тафтазанинин урпагы да жазаланган.

Дал ушул чечүүчү учурда Убайдулла-хан аскерлерди жыйнап, 1512-жылы акыркы тимурий Бабурдун жана сефевийлердин бириккен күчтөрүн Гиждувандагы атактуу салгылашта талкалаган. Бул жеңиш зор тарыхый мааниге ээ болду: өлкөнү Иран тарабынан басып алуудан сактап, Борбор Азияда исламдын салттуу сунний багытынын сакталышына өбөлгө түздү. Балким, ушул триумфтан кийин эле ага «Муизз ад-дин» («Динди даңктаган») лакабы ыйгарылган.
Убайдулла-хан мамлекетинин чек араларын кеңейтүүгө умтулган. Ал шах Исмаил I Сефевий менен болжол менен он жылга созулган узак кармашты жүргүзгөн. 1529 жана 1536-жылдары Гератты эки ирет басып алган; Хорасанга беш жолу жортуул койгон менен, аны түпкү түрдө кошуп алууга жетише алган эмес.
Сефевийлерди алсыратуу үчүн Убайдулла-хан осмон султаны Селим I менен союз түзгөн. Айрыкча 1514-жылкы Чалдыран салгылашынан кийин алардын биргелешкен аракеттери Иранга олуттуу кысым көрсөтүүгө мүмкүндүк берген. 1536-жылы анын элчилери Кытай сарайына да барып, дипломатиялык байланыштарды орноткон.


Татаал согуштук жагдайга карабастан, Убайдулла-хан илим менен маданияттын өсүшүнө чоң маани берген. Ал жогорку даражада билимдүү болуп, түрк, парсы жана араб тилдеринде эркин сүйлөгөн. «Убайдий» деген тахаллус менен ыр жазып, «Сабрнама», «Шавкнама», «Гайратнама» сыяктуу поэмалар жыйнагы бизге чейин жеткен. Ал Куранды мыкты кыраат менен окуп, аны түрк тилинде тафсирлеп да жазган.
Убайдулла-хан акын гана эмес, каллиграф, музыкачы жана ырчы да болгон. Анын башкаруусу тушунда Бухара маданий жактан зор гүлдөп, Султан Хусайн доорундагы Гератка теңелген деңгээлге жеткен. Ал Бухарадагы алгачкы «чыныгы китабкананын» (китабхане) негиздөөчүсү жана жергиликтүү миниатюра мектебинин колдоочусу катары да эскерилет.
Анын буйругу менен Бухарада 1530–1536-жылдары руханий устаты Абдулла ал-Ямани үчүн атагы чыккан Мири Араб медресеси курулган. Сырдарыя боюундагы Саураң шаарында 1515-жылы дагы бир медресе тургузулуп, анын дубалдарынан Фазлаллах ибн Рузбихан Исфаханинин 1514-жылы Убайдуллага арнап жазган «Сулук ал-мулук» («Өкүмдарлардын жүрүм-турум эрежелери») эмгегинин автордук кол жазмасы табылган.
Убайдулла-хан 1540-жылы кайтыш болуп, Бухарадагы Мири Араб медресесинин түндүк канатына өз устаты Абдулла Йамани Хазрамавтинин жанына жерге берилген. Анын өлүмү менен өлкөдө саясий бытырандылык күчөп, көптөгөн шейбанийлер такт үчүн ички кармашты башташкан. Ошого карабастан, анын башкаруусу тарыхта өчпөс из калтырды: ал өз элинин көз карандысыздыгын жана ишенимин коргоп, илим менен маданияттын гүлдөшүнө зор салым кошкон улуу өкүмдар катары эсте калды.



