Цай Лунь б.з. 50-жылы Лэйян уездинде төрөлүп, б.з. 75-жылы Император Мин-динин бийлигинин аягында сарайга евнух болуп алынган.
Карьерасынын жүрүшүндө ал бир нече маанилүү кызматтарды ээлеген, алардын ичинде сарайдын устаканаларын жетектеп, ырым-жырымдык буюмдарды жасатууга жооптуу болгон.
Б.з. 105-жылы Цай Лунь император Хэ-дити жаңы кагаз өндүрүү ыкмасы тууралуу баяндама тапшырган. Растык буладан жасалган кагаздын үлгүлөрү Батыш Хань дооруна таандык болуп мурда эле кездешкени менен, Цай Лунь технологияны өркүндөтүп, аны арзан жана сапаттуу кылган. Ал жыгачтын кабыгын, кенеп иштетүүдөн чыккан калдыктарды, эски тебетей-кийиз, чүпүрөк, балык тармактары сыяктуу арзан материалдарды пайдаланууну сунуш кылган. Бул компоненттерди сууга эзип масса кылып, кийин тор формасына жайып кургаткан. Натыйжада алынган кагаз ошол учурдун негизги жазуу материалы болгон жибекке караганда кыйла бекем жана кыйла арзан эле. Император Хэ-ди анын ойлоп табуусун жогору баалап, Цай Луньга министр даражасын жана дөөлөт берген, ал эми анын ыкмасы менен жасалган кагаз расмий түрдө «Цай хоу жибеги» деп аталган.
Император Хэ-ди б.з. 121-жылы кайтыш болгондон кийин да Цай Лунь сарайда таасирин сактап турган, бирок жаңы император Ань-динин көзүнө карай калбай калды. Ань-динин чоң энеси 40 жыл мурда Цай Лунь жетектеген сурак-тергөөнүн «курмандыгы» болгон эле. Аны уятка калтырып, соттошору түшүнүлгөндө, Цай Лунь уурумияга (ууланууга) чейин алып барган уу ичип өзүнө кол салган.
Трагедиялуу аяктаганы менен, Цай Луньдун ойлоп табуусу дүйнө тарыхына эбегейсиз таасир тийгизди. Ал Кытайда кудай деңгээлинде урматталып, анын кагазы жалпы адамзат өнүгүшүнүн негизги элементтеринин бири болуп калды. Тарыхчы Майкл Харт «Тарыхтагы эң таасирдүү 100 адам» аттуу китебинде Цай Луньду жетінчи орунга койгон, муну кагаздын колдонулуш чөйрөсү китеп басмадан да кең экендиги, ошондой эле Гутенбергдин жаңылыгы кагазсыз мүмкүн болбой калышы ыктымал экендиги менен негиздеген.
