Токугава Ёсимунэнин тагдыры — тарыхтын жүрүшүн кокустук менен трагедиялардын тизмеги кантип өзгөртө аларын даана көрсөткөн мисал. Ал Токугава Мицусаданын үчүнчү уулу болгон; Мицусада Иэясунун кенже уулдары негиздеген кландын үч элиталык бутагынын (Госанкэ) бири — Кии феодалдык үйүнүн башчысы эле. Башында анын такка болгон мүмкүнчүлүгү дээрлик жоктой көрүнгөн. 1697-жылы ал болгону чакан Сабаэ ээлигинин жупуну даймёсу болгон. Бирок 1705-жыл Кии үй-бүлөсү үчүн тагдыр чечкен жылга айланган: май айында улуу агасы өлөт, августта атасы каза болот, ал эми сентябрда ортоңку агасы капысынан дүйнөдөн кайтат.
Ошентип, бир заматта Ёсимунэ Кии провинциясынын даймёсу болуп, анын карамагына 550 миң коку күрүч кирешеси түшкөн зор ээлик өткөн. Ошол эле жылдын декабрында ал бала кездеги Ёриката деген атын Ёсимунэ деп өзгөрткөн. Дал ушул Кииде ал өзүнүн алгачкы башкаруучулук тажрыйбаларын баштаган, кийинчерээк аларды «агартылган башкаруу» (мэйкун) деп аташкан. Он бир жылдын ичинде ал княздыкта катуу тартип орнотуп, бюрократиялык аппаратты кыскарткан, чиновниктердин маянасын азайткан жана айылдардагы сугат системаларын жаңылаган, ошентип үнөмдүүлүк менен натыйжалуулук башкаруучунун эң мыкты шериктери экенин далилдеген.
1716-жылдын июнунда алты жаштагы сёгун Иэцугу өлгөндөн кийин түздөн-түз мураскерлик сызыгы үзүлгөн. Каптал бутактан чыккан, тажрыйбалуу 32 жаштагы башкаруучу болгондуктан, Ёсимунэ бош калган кызматты ээлеген. Анын Эдого келиши фавориттер доорунун аякташын билдирген. Алгачкы эле кадамы катары ал консервативдүү кеңешчи Араи Хакусэкини четтетип, эч ким сёгун менен чындыктын ортосунда турбасын деп жеке катчынын кызматын жойгон.
Өлкөнү көзөмөлдөө үчүн Ёсимунэ Кииден ала келген 20 самурайдан турган өзгөчө топ түзгөн. Бул адамдар анын «көзү жана кулагы» болуп, провинциялардагы маанай тууралуу жашыруун маалымат чогултушкан. Сёгун расмий отчетторго эмес, алардын кабарларына таянып, сарай ичиндеги интригаларды басып, мурунку башкаруучулардын тушунда аброю солгундаган фудай-даймёлорго (тукум кууп келе жаткан вассалдарга) кайрадан урмат-сый кайтара алган.
Ёсимунэнин эң башкы жетишкендиги — мамлекеттин тешик-чатыкка толгон бюджетин оңдоого багытталган Кёхо доорунун реформалары болгон. Ошол учурга келгенде самурайлар катмары (хатамото жана гокэнин) өтө оор абалга түшүп калган эле; 1722-жылы өкмөт аларга тиешелүү маянанын болгону төрттөн бирин гана төлөй алган.
Каржылык оңдоонун негизги чаралары:
Катуу үнөмдөө: сёгун өзү үлгү көрсөтүп, жибекти таштап, пахта менен зыгырга өткөн. Бардык катмарлар үчүн кийимде, тамакта жана турак жайда ысырапкорлукка каршы күрөш жарыяланган.
Салык реформасы: 1721-жылдын июлунда каржы мекемеси эки түзүмгө бөлүнгөн: каттэката (каржы) жана кудзиката (административдик иштер). 1722–1731-жылдары даймёлор жалпы күрүч түшүмүнүн 1% көлөмүндө өзгөчө салык төлөөгө милдеттендирилген, анын ордуна алардын Эдодо болуу мөөнөтү жарым жылга чейин кыскартылган.
Бааларды турукташтыруу: Ёсимунэ «Күрүч сёгуну» (Комэ-сёгун) деген лакап ат алган. Ал Осакадагы Додзимада күрүч биржасын ачып, биринчи керектелүүчү азыктардын баасын катуу көзөмөлдөгөн, мамлекеттик запастарды түзгөн жана түшүм аз жылдары сакэ өндүрүүнү чектеген.
Ёсимунэ туруктуулук адилеттүү сотсуз мүмкүн эмес экенин түшүнгөн. 1742-жылы анын тапшырмасы менен Ока Тадасукэ «100 беренеден турган кодексти» түзгөн — бул Токугава доорундагы биринчи иретке келтирилген мыйзам жыйнагы болгон. Реформалар сот системасын гумандаштырган: көп учурларда кыйноолор жоюлган, ал эми майда уурулук үчүн өлүм жазасынын ордуна денеге татуировка түрүндө белги басуу киргизилген.
Эдо, Киото жана Осака шаарларында даттануулар үчүн атайын кутулар — мэясубако орнотулган. Ачкычы сёгунда гана болуп, ал каттарды окууга жеке өзү көп саат короткон. Дал ушул «түз байланыштын» аркасында 1722-жылы Эдодо жакыр жана жалгыз адамдар үчүн акысыз дарылоо жайы — Коисикава Сандзёсё курулган.
Ёсимунэнин эң тайманбас кадамдарынын бири — колдонмо илимдер боюнча европалык китептерди алып келүүгө уруксат берүү болгон, бирок христиан адабиятына бул уруксат жайылган эмес. Айыл чарбасынан тартып живописке чейин Батышка тиешелүү бардык нерсеге кызыккан ал голландиялыктар менен өзү сүйлөшүп, алардын тилин үйрөнүүнү колдогон. Бул рангаку («голландия таануу») мектебинин пайда болушуна жол ачып, обочолонуу доорунда Япониянын дүйнөлүк техникалык прогресстен таптакыр артта калып кетпешине жардам берген.
Токугава Ёсимунэ дене түзүлүшү жагынан да өзгөчө адам болгон. Анын бою 182 сантиметрге жеткен, бул аны ошол доордогу мекендештеринин арасында чыныгы алпка айландырган. Ал ашыкча салт-санааларды жактырбаган, чыйрактыкты жана согуш өнөрүн сүйгөн. Жеке жашоосунда ал аскет болгон: аялы өлгөндөн кийин ага токол тандоону сунуш кылышканда, ал сулуулукту эмес, берилгендикти жана кызганычтын жоктугун издеген.
1745-жылы Ёсимунэ расмий түрдө эс алууга чыгып, титулду уулу Иэсигэге өткөрүп берген, бирок иш жүзүндө өлкөнү өмүрүнүн акырына чейин өзү башкарып турган. Ал 1751-жылдын 12-июлунда 66 жаш курагында каза болгон. Анын башкаруусу конфуцийчил башкаруучунун идеалынын үлгүсү болуп калган: өзүнө катаал, элге ырайымдуу жана натыйжасыздыкка карата аёосуз. Дал Ёсимунэнин аркасында Токугава сёгунаты дагы бир кылым жашап турган, андан кийин гана өзгөрүүнүн шамалы аны биротоло кыйраткан.
