Токугава Иэцуна 1641-жылы төрөлүп, каардуу Токугава Иэмицунун тун уулу болгон. Анын төрөлүшү Симабара көтөрүлүшүнүн (1637) жаңырыгы али толук басыла элек, ал эми атасынын христианчылыкка каршы реформалары күч алып жаткан мезгилге туура келген. Улуу Иэясунун чөбөрөсү болгон Иэцуна, сыягы, ата-бабаларынын темирдей мүнөзүн мурастап алышы керек эле, бирок тагдыр башкача чечкен: бала өтө алсыз жана оорукчан болуп чоңойгон. Анын начар ден соолугу жаш кезинен тартып эле династиянын келечегине шек туудуруп, Эдо сепилинин ичинде тынчсыздануу маанайын жараткан.
1651-жылдын башында Токугава Иэмицу 47 жашында каза болгондо, сёгунат мурда болуп көрбөгөндөй кырдаалга туш келген. Бийлик биринчи жолу балага өткөн — Иэцунага болгону 10 жаш эле. Башкаруучунун кадыр-баркы анын жеке күчүнө жана аскердик генийине таянган самурайлык Япония үчүн жаш баланын такка отурушу эң чоң алсыздык учуру болгон.
10 жаштагы башкаруучу дымактуу даймёлорду көзөмөлдөй албай турганын түшүнүшүп, регенттер кеңеши түзүлгөн. Бул адамдар туруктуулуктун архитекторлору болуп, Иэцуна бойго жеткенге чейин өлкөнү анын атынан иш жүзүндө өздөрү башкарышкан.
«Улуу регенттиктин» курамы:
Хосина Масаюки: Хидэтаданын никесиз төрөлгөн уулу жана Иэцунанын таякеси, өкмөттүн моралдык багыт берүүчүсү болгон.
Мацудайра Нобуцуна: мыкты стратег жана кландын алыскы тууганы.
Сакаи Тадакацу жана Сакаи Тадакиё: эски аристократиянын кызыкчылыгын коргогон таасирдүү чиновниктер.
Инаба Масанори: Иэмицунун саясатын улантууну камсыз кылган тажрыйбалуу башкаруучу.
Жаңы бийлик үчүн алгачкы олуттуу сыноо 1651-жылдагы Кэйан көтөрүлүшү болгон. Кожоюндарынан ажыраган самурайлар — рониндер Юй Сосэцу жана Марубаси Тюэй башында туруп, Эдо сепилин басып алып, Токугава тукумун жок кылууну көздөгөн тайманбас төңкөрүштү пландашкан. Сосэцу Тоётоми Хидэёсинин үлгүсүнө шыктанып, теги эмес, жөндөмү маанилүү болгон меритократиялык Японияны түзүүнү кыялданган. Бирок бул кутум регенттер тарабынан ырайымсыз натыйжалуулук менен ачылган. Марубаси бүт үй-бүлөсү менен кошо өлүм жазасына тартылган, ал эми Сосэцу жазалоочулардын колуна түшпөш үчүн сэппуку жасоону тандаган. 1652-жылы Садо аралында болжол менен 800 ронин катышкан ушуга окшош дагы бир көтөрүлүш аракети да баштала электе эле басылган.
Эгер козголоңдорду куралдын күчү менен басууга мүмкүн болсо, табияттын күчүнө каршы сёгунат алсыз болгон. 1657-жылы, Иэцуна 16 жашка чыкканда, Эдо чоң кырсыкка кабылган — бул «Мэйрэкинин улуу өртү» эле. Жалын борборду дээрлик толугу менен жер бетинен жок кылып, атүгүл Эдо сепилинин башкы мунарасын да күйгүзүп жиберген. Бул окуя бурулуш чекити болуп калган: регенттердин жетекчилиги астында жана Иэцунанын формалдуу макулдугу менен шаар жөн гана кайра курулбастан, кыйла заманбап жана коопсуз стандарттар боюнча кайра пландалган. 1659-жылы кайра курулган Эдо шаарынын расмий ачылышы болуп өткөн — аскердик чептен ири мегаполиске айланган шаардын.
1663-жылы регенттик расмий түрдө аяктаган, бирок эски кеңешчилер сарайда калып, зор таасирин сактап калышкан. Дал ушул мезгилде Иэцуна өзүн мыйзам чыгаруучу катары көрсөтө баштаган. Анын эң маанилүү актыларынын бири — кожоюну өлгөндөн кийин вассалдын өзүн-өзү ырымдык жол менен өлтүрүүсүнө, башкача айтканда дзюнсиге тыюу салуу болгон. Бул мыйзам орто кылымдык моралга оор сокку уруп, самурайдын берилгендигин мистикалык өзүн курмандыкка чалуу чөйрөсүнөн мамлекетке жарандык кызмат кылуу чөйрөсүнө өткөргөн.
«Тынчтык доору мындан ары кожоюн үчүн өлүүнү эмес; тартип үчүн жашоону талап кылат», — бул реформанын айтылбаган урааны ушундай болгон.
Бирок тынчтык салыштырмалуу гана болгон. 1669-жылы Хоккайдодо айндардын көтөрүлүшү тутанган, ал эми 1671-жылы сёгун түндүк кландардын ортосунда жаңы жарандык согуш чыгып кетишине жол бербөө үчүн күчтүү Датэ тукумундагы мураскерлик талашына («Датэ инциденти» деген ат менен белгилүү) жеке кийлигишүүгө мажбур болгон.
1671-жылга келгенде эски кеңешчилердин көбү каза болуп же кызматтан кетишкен. Иэцуна акыры толук бийликке ээ болгон, бирок анын ден соолугу начарлай берген. Өмүрүнүн акыркы жылдарында ал мамлекеттик иштерден улам көбүрөөк четтей баштаган, бул болсо жаңы саясий интригаларды жараткан.
1679-жылы Иэцуна айыкпай турганы айкын болгондо, Сакаи Тадакиё радикалдуу сунуш киргизген: сёгун кызматына Император Го-Сайдын уулун чакырууну сунуш кылган. Бул Токугава тукумун Ходзё регенттерине окшош абалга түшүрүп, аларды түз башкаруудан четтетмек. Бирок Токугава кланынын үй-бүлөлүк кеңеши бул идеяны четке кагып, мураскер кылып сёгундун инисин — Цунаёсини дайындаган.
1680-жылдын 4-июнунда Токугава Иэцуна 39 жаш курагында каза болгон. Ал Уэнодогу Канъэйдзи храмына коюлган. «Алсыз» башкаруучу деген аброюна карабастан, дал анын тушунда Япония биротоло жарандык башкарууга өткөн. Ал багындыруучу болгон эмес, бирок ал муундар алмашкан эң кооптуу учурда өлкөнү баш аламандыктан сактап кала алган тынчтыктын сакчысы болгон.
Анын башкаруусу Иэясу түзгөн система ушунчалык бекем болгонун далилдеген: эгер жанында акылдуу жана берилген кеңешчилер болсо, башында оорукчан бала турган учурда да ал система иштей алган. Иэцуна андан кийинки башкаруучу тушунда келе турган Гэнроку доорунун «алтын кылымы» үчүн пайдубал түптөгөн.
