Токугава Иэсада 1853-жылдын июнь айында, 29 жаш курагында, өзүнүн атасы — он экинчи сёгун Иэёси каза болгондон кийин дароо бийлик тизгинин колуна алган. Анын Эдо сепилиндеги такка отурушу мамлекеттин эң терең кризиси менен дал келген: андан бир ай мурда америкалык коммодор Мэтью Перринин эскадрасы жапон сууларына кирип келип, өлкөнү ачуу талабын койгон. Иэсада өзүн таптакыр даяр эмес абалда саясий бороондун так ортосунда калган — бул бир гана жагдайлардан эмес, анын алсыз ден соолугуна да байланыштуу эле.


Иэсада төрөлгөндөн тартып эле оорукчан жана алсыз адам болгон. Анын дарты башкаруу стилине катуу таасир эткен: бийликте өткөргөн беш жыл ичинде ал чарчаткан дипломатиялык сүйлөшүүлөргө жана кеңеш жыйындарына дээрлик жеке катышкан эмес. Сарайдын дубалдарынын сыртында мамлекеттин тагдыры чечилип жатканда, сёгун көлөкөдө калып, министрлери менен кеңешчилерине эл аралык аренадагы кооптуу оюнду жүргүзүүгө мүмкүнчүлүк берген. Бул парадоксалдуу жагдайды жараткан: өлкөнүн жогорку өкүмдары анын эгемендүүлүгүнүн расмий кепилдиги болгон, бирок иш жүзүндө тарыхый улуу драманын жөн гана көрүүчүсү болуп калган.
Иэсада башкарган мезгил Япониянын тышкы дүйнөгө мажбурлап ачылган доору катары тарыхка кирген. Батыш державаларынын аскердик күчүнүн басымы алдында бакуфу өкмөтү тарыхта «тең укуксуз келишимдер» деген ат менен калган бир катар макулдашууларга кол коюуга аргасыз болгон. Биринчи чоң кадам 1854-жылдын 31-мартында кол коюлган АКШ менен Канагава келишими болгон, андан кийин 1854-жылдын 14-октябрында Нагасакиде Улуу Британия менен достук келишими түзүлгөн.

Бул процессте Россия империясы менен болгон мамилелер өзгөчө роль ойногон. 1855-жылдын январында Симода шаарында биринчи орус-жапон трактатына кол коюлуп, ал расмий дипломатиялык мамилелерди гана түзбөстөн, аймактык чек араны аныктоонун негизин да салган. Бирок чет элдик таасир үчүн чыныгы «шлюз» 1858-жылы ачылган, ошол кезде достук жана соода боюнча бүтүндөй бир катар келишимдерге кол коюлган: АКШ менен (атактуу Гаррис келишими, 29-июль), Голландия менен (18-август), Россия менен (19-август), Улуу Британия менен (26-август) жана Франция менен (9-октябрь).

Бул документтер иш жүзүндө өзүн-өзү обочолонтуу системасын (сакоку) жойгон, бирок анын баасы абдан кымбатка турган. Япония бажы автономиясын жоготуп, чет элдиктер өтө чоң укуктарга ээ болушкан. Мындай саясат Киотодогу императордук сарай тарабынан катуу каршылыкка учураган. Император Комэй сёгунаттын башкы идеологиялык каршылашына айланып, бул бийликтин эки борборунун ортосундагы келечектеги жаңжалдын үрөнүн сепкен жана «Сонно Дзёи» («Император жашасын, варварлар жок кылынсын!») деген ураан алдында улутчул маанайдын күчөшүнө алып келген.

Саясий алсыздыгына карабастан, Иэсада өкмөтү өзгөрүүлөрдүн зарылдыгын түшүнгөн. 1855-жылы Нагасакиде Нидерланддардын активдүү колдоосу менен биринчи аскер-деңиз мектеби ачылган. Ал жерде тажрыйбалуу голланд офицерлери сабак беришкен, ал эми курсанттардын катарына алгач бакуфунун вассалдары, кийинчерээк ар түрдүү княздыктардын самурайлары кабыл алынган. Бул кийинчерээк дүйнөдөгү эң күчтүү флоттордун бирине айлана турган заманбап жапон флотун түзүү жолундагы алгачкы этият кадам болгон.
Сёгундун жеке жашоосу да саясий кызыкчылыктарга баш ийдирилген. 1856-жылдын ноябрь айында Иэсада Сацумадагы таасирдүү даймё Симадзу Нариакиранын асырап алган кызы — ханбийке Ацуга (Ацу-химэ) үйлөнгөн. Бул союз борбордук өкмөт менен барган сайын Эдо саясатына нааразы болуп жаткан күчтүү түштүк княздыктарынын ортосундагы байланышты бекемдөө аракети болгон. Ханбийке Ацу кийинчерээк Япония тарыхындагы эң маанилүү аялдардын бири болуп, сёгунаттын кыйраш жылдарында өзгөчө рух бекемдигин көрсөткөн.

Иэсада өмүр жолу күтүүсүз жана трагедиялуу түрдө аяктаган. 1858-жылдын 14-августунда 34 жаштагы сёгун түз мураскор калтырбастан каза болгон. Аны Уэнодогу ыйык Канъэйдзи храмына коюшкан, бирок храмдын дубалдарынын сыртында чыныгы саясий бороон тутанган.
Маркум өкүмдардын балдарынын жоктугу бакуфунун ичиндеги эки фракциянын ортосунда бийлик үчүн айыгышкан күрөштү жараткан. Таасирдүү даймёлордун тобу, анын ичинде Митодон Токугава Нариаки жана Сацума башкаруучулары, жөндөмдүү жана энергиялуу Токугава Ёсинобунун (келечектеги акыркы сёгундун) талапкерлигин сүрөгөн. Бирок чиновниктердин консервативдүү канаты жана кубаттуу министр Ии Наосукэ башында турган сёгундун таасирдүү гареми үстөмдүк кылып чыккан. Алар жаш Токугава Иэмотинин такка дайындалышына жетише алышкан.
Ии Наосукэнин тарапкерлеринин бул ийгилиги кандуу кесепеттерге алып келген. Оппозицияны басуу жана бакуфунун тышкы саясатын сынга алгандарды унчукпай калтырууга мажбур кылуу үчүн Ансэй мезгилиндеги кеңири репрессиялар башталган. Саясий каршылаштарды куугунтуктоо өлкөнү андан бетер туруксуздаштырып, Иэсада доорун жөн гана «оор мезгилден» жарандык согуштун жана самурай бийлигинин акыркы кулашынын прелюдиясына айланткан.



