Элдердин Улуу көчү доорунун эң көрүнүктүү өкүмдарларынын бири болгон Теодорих Улуу болжол менен 451-жылы остготтордун падышасы Теодемирдин жана анын кожолук аялы Эрелеуванын үй-бүлөсүндө жарык дүйнөгө келген. Сегиз жашында, 459-жылы, остготтор менен Чыгыш Рим империясынын тынчтык келишимине ылайык, Теодорих аманат катары Константинополго жөнөтүлгөн.
Византия сарайында он жыл өткөргөн жаш Теодорих мыкты билим алды. Ал латын жана грек тилдерин өздөштүрүп эле койбостон, рим маданиятына, искусствосуна жана башкаруу тутумуна терең сүңгүдү. Бул тажрыйба анын дүйнө таанымын калыптандырып, көптөгөн «варвар» көсөмдөрдөн айырмаланып, антик мурасты чын дилден урматтаган инсан кылып өстүрдү. Рим каада-салттарына болгон бул урмат кийин анын саясатынын бурч ташына айланган.
Агайы, остготтордун жогорку падышасы Валамир каза болгондон кийин, Теодорих 470-жылы мекенине кайтты. Ал 6 миң жоокер баштап, сармат падышасы Бабайга каршы жаркын жеңишке жетип, анын резиденциясы Сингидунду (азыркы Белград) багындырды. 18 жаштагы Теодорих бул жеңишти өзүнүн бийлигинин башаты деп эсептеп, бийлигинин 30 жылдыгын 500-жылы белгилеген.
473-жылы остготтор Паннониядан көчүүгө мажбур болушту. Руулардын бир бөлүгү Италияга өтсө, Теодорих атасы Теодемир менен чогуу Македонияга көчүп, федерат макамын жана Рим менен пайдалуу келишим алды. 474-жылы атасы көз жумгандан кийин, Теодорих жогорку падыша болуп шайланды. Ал элин Төмөнкү Мёзияга көчүрүп, Византия менен татаал саясий оюндарды баштады: эки императордук сарайдын ортосунда кылдат маневр жасап, өзүнүн аттөшү — остгот көсөмү Теодорих Страбон менен да атаандашты.
Страбондон айырмаланып (ал узурпатор Василискти колдогон), Теодорих мыйзамдуу император Зенондун тарабын кармады, бул ага патриций жана башкы колбашчы (magister militum) наамдарын алып келди. Бирок убада кылынган төлөмдөрдүн кечеңдеши жана интригалар согуштар менен убактылуу тынчтыктардын кезектешине алып келди. 481-жылы Теодорих Страбондун өлүмү башкы атаандашты сахнадан алып чыгып, анын аскеринин негизги бөлүгү Теодорихтин командачылыгына өттү.
484-жылы Теодорих консул болуп дайындалды — бул «варвар» көсөмү үчүн өчпөс прецедент эле. Ал Рим жарандыгын алып, Флавий Теодорих деген ысымды да кабыл алды — жаңы статусунун символу катары.
488-жылы император Зенон Теодорихтин туруксуз жоруктарынан чарчап, ага Италияга жорук жасап, «варвар» өкүмдары Одоакрды кулатуу сунушун берди. Экөөнө тең пайдалуу бул келишим Византияны кооптуу кошунадан куткарса, Теодорихке өз падышачылыгын камсыз кылмак. 488-жылдын жайында болжол менен 100 миң остгот Италияга бет алды.
Адегенде алар гепиддерди жеңишип, андан соң 489-жылдын 28-августунда Одоакрдын аскери менен Изонцо дарыясы боюнда бет келишип, алгачкы ири жеңишке жетишти. Арадан бир айга жетпей — 30-сентябрда — Теодорих аны Верона жанында дагы бир ирет талкалап, Одоакрды Равеннага чегинүүгө мажбур кылды. Одоакрдын аскеринин бир бөлүгү, анын ичинде колбашы Туфа, жеңүүчү Теодорих тарапка өттү. Бирок согуш созулуп кетти: Туфа Теодорихке чыккынчылык кылып, остготтор Павияда курчоодо калып, ачарчылыкка жана бургунддардын талаасына кабылды. Болгону 490-жылдын орто ченинде вестготтордун жардамы менен Теодорих согуштун нугун өз пайдасына бура алды. Ал 490-жылдын 11-августунда Адда дарыясындагы чечүүчү салгылашта Одоакрды талкалап, аны кайрадан Равеннага камалууга мажбур кылды. 491-жылы Теодорих шаарды толук блокадага алып, эки жылдык курчоодон кийин 493-жылдын 25-февралында Теодорих менен Одоакр Италияны биргелешип башкаруу тууралуу тынчтыкка келишти.
Бирок бул «тынчтык» айла-амал болуп чыкты. 493-жылдын 5-мартында Теодорих Равеннага кирип, он күндөн соң — 15-мартта — той үстөлүндө Одоакрды өз колу менен өлтүрдү. Ошентип акыркы атаандашын жок кылып, Теодорих Италиянын жалгыз падышасына айланды.
497-жылы жаңы византия императору Анастасий I расмий түрдө Теодорихти падыша катары тааныды. Теодорих өмүр бою өзүн «император» эмес, падыша деп атап, мамлекетин Рим империясынын бир бөлүгү деп билгени менен, иш жүзүндө Италияны көз карандысыз монарх сыңары, өз алдынча ички жана тышкы саясат жүргүзүү менен башкарды.
Теодорих Улуу акылман жана көрөгөч өкүмдар катары даңкталды. Анын ички саясаты рим салттарын сактоого жана готтор менен римдиктер тынч жашай турган бирдиктүү мамлекет курууга багытталган.
Остготтор — жалгыз «варвар» эл катары — курал алып жүрүүгө жана армияда кызмат кылууга укук алышты. Римдиктер болсо өздөрүнүн жарандык, соттук жана каржы институттарын сактап калышты. Теодорих эки эл үчүн жалпы болгон, рим укугуна негизделген «Эдиктти» жарандык турмушка киргизди.
Рим маданиятынын чыныгы ышкыбозу болгон Теодорих Римдеги байыркы эстеликтерди калыбына келтирип, өзүнүн борбору Равеннаны саясий жана маданий турмушка жаңы дем берген көркөм борборго айлантты. Анын сарайы философ Боэций сыяктуу улуу акылмандар жана мамлекеттик ишмер Кассиодор (падышанын башкы кеңешчиси) үчүн баш паана болду. Бул маданий жандануулар кийин «остготтук жанданышы» деп да аталган.
Өзү ариан болгон Теодорих падышачылыгында дин эркиндигин толук орноткон. Ал никейлик (ортодокс) христиандардын да, жөөттөрдүн да укуктарын коргоп, талкаланган синагогаларды калыбына келтирүүгө көмөк кылган.
Теодорих кыздарын жана карындаштарын удаалаш саясий никелерге берүү аркылуу Европада варвар мамлекеттердин кеңири союз тармагын курган: анын кызы Тиудигото вестгот падышасы Аларих IIге турмушка чыккан, Острогото — бургунд падышасы Сигизмундга, ал эми карындашы Амалафрида — вандалдардын падышасы Тразамундга берилген. Теодорих өзү франк падышасы Хлодвиг Iдин карындашы Аудофледага үйлөнгөн.
507-жылы Аларих II франктар менен салгылашта каза тапкандан кийин, Теодорих Испанияга аскер киргизип, вестгот жерлерин өз падышачылыгына кошуп, иш жүзүндө эки гот элинин падышасы болуп калды.
Өмүрүнүн аяк ченинде Теодорих ички түйүндөргө туш болду. Готтор менен римдиктердин ортосунда, бар аракетине карабай, маданий жана диний карама-каршылыктар уланып турду. Кастандык шектери анын эң жакын кеңешчилерине каршы сот иштерин козгоду: философ Боэций менен сенат төрагасы Симмах тиешелүүлүгүнө жараша 524 жана 525-жылдары жазаланган. 526-жылы ал Папа Иоанн Iди камоого буйрук берди, Папа абакта каза болду. Бул окуялар анын бийлигинин акыркы жылдарын көлөкөлөп, Византияда каар-ачууну күчөткөн; анда император ариандарды куугунтуктоону баштаган.
Теодорих Улуу 526-жылдын 30-августунда дүйнөдөн кайтты. Ал Равеннадагы көркөм мавзолейде жерге берилген — бул курулуш бүгүнкү күнгө чейин анын бийлигинин улуулугуна күбө.
