
Тахмасп I 1514-жылдын 3-мартында Исфахан шаарында төрөлүп, Сефевийлер империясында эң узак бийлик жүргүзгөн өкүмдарлардын бири болуп, тактыны 52 жыл кармап турган. Ал үч жаш курагында эле атасы шах Исмаил I тарабынан Хорасандын башкаруучусу кылып дайындалган. Исмаил уулун абдан жакшы көрүп, өлөр алдында тактыны дал ушул уулуна мурастоону васияттап, ага жети жылга опекун катары Див султан Румлуну дайындаган. Бирок 1524-жылы Исмаилдин өлүмү кызылбаш эмирлери ортосунда жарандык согушка алып келип, мамлекет кыйла алсырап, Осмон империясы менен өзбектерге сефевий жерлерине бастырып кирүүгө мүмкүнчүлүк түзүлгөн.

1524-жылы, 10 жашында, Тахмасп шахиншах болуп жарыяланды. Анын атабеги катары Див султан Румлу мамлекеттик иштерди өз көзөмөлүнө алды. Бул, айрыкча устаджлы уруусунун өкүлдөрүн нааразы кылып, «Див султан ашкере текеберленди» деген дооматтарды күчөттү. Натыйжада 1526-жылы жарандык согуш тутанды. Устаджлылар жеңилип, алардын лидери Кёпек султан өлтүрүлдү. Андан соң триумвираттын аман калгандары — Див султан менен Чуха султан Текели — бири-бирине каршы бурулушту. 1527-жылдын 5-июлунда өз алдынчалыкка умтулган жаш Тахмасп ишаара кылып, Див султан өлтүрүлдү. Чуха султан жаңы «де-факто» өкүмдарга айланганы менен анын үстөмдүгү да узакка созулган жок: 1529-жылы өзбектерге каршы салгылашта коркоктук көрсөткөн соң, атаандашы Хусейн хан Шамлу эң таасирдүү эмир болуп чыкты. Бирок анын бийлиги да чектелип, 1534-жылы өзү казаланды. Хусейн хандын казалынышы «кызылбаш аралык бийлик» доорунун аякташын жана он жыл эмирлердин көлөкөсүндө турган Тахмасптын акыры шахтык бийликти толук колго алган бурулушун да белгиледи.

Тахмасп I доорунда сефевий аскерлеринде мылтыкчылар менен замбирекчилер пайда болду. 1539-жылы топчубашы — артиллериянын башкы командачысы — деген жаңы кызмат киргизилди. 1538-жылы шах Ширвандагы көтөрүлүштү басып, Ширваншахтар мамлекетинин өмүрүнө чекит койду. 1540-жылы Осмон империясынан сүрүлүп чыккан анатолиялык кызылбаштар анын сарайына келип, Хорасанда, Ширванда жана Иракта жайгаштырылды. Бул мезгилде өлкө аймагынын аз гана бөлүгү түздөн-түз сарайдын башкаруусунда болуп, калган жери кызылбаш эмирлерине таратып берилгендиктен, дыйкандардын жана кол өнөрчүлөрдүн абалы начарлап, бир катар көтөрүлүштөр тутанды. Айрыкча Гиляндагы көтөрүлүш узакка созулуп, улам тына-жанданып 1572-жылга чейин уланды.
Тахмасптын башкаруусу Осмон империясы менен болгон үзгүлтүксүз согуштар менен коштолду. Сефевийлердин ички тартыштарынан пайдаланган осмондор алардын аймагына үч ирет бастырып киришти. Биринчи жортуул 1534-жылы текели уруусунан чыккан перебежчик Улеманын түртүгү менен башталган. Сефевийлер «күйдүрүлгөн жер» тактикасын колдонуп, осмон аскерин азык-түлүктөн ажыратып, артка чегинүүгө мажбурлашты. 1535-жылкы экинчи жортуул да осмондор үчүн ийгиликсиз болду. Үчүнчүсү, эң ири чабуул 1548-жылы султан Сулейман I тарабынан, Тахмасптын ага-иниси Алкас Мирзанын (осмондорго качып өткөн) катышуусу менен уюштурулду. Бирок Алкастын убадасы куру делме болуп чыгып, осмон аскери дагы чегинди. 1555-жылы Амасья шаарында тынчтык келишими түзүлүп, шах көз жумганга чейин бузулбай сакталып турду.

Тахмасп өзбектер менен да көп ирет согушкан. Убайдулла-хан жетектеген өзбектер Хорасанга беш ири жортуул уюштурушту. 1528-жылы Жам салгылашында сандын аздыгына карабастан, Тахмасп жеңишке жетишти. Чыгыштан болгон чабуулдар 1540-жылы Убайдулла-хан каза болгонго чейин уланып турду.
Улуу Моголдор империясы менен мамилелер достук нукта жүрдү. Тахмасп Бабурдун такка келишин таанып, анын сарайы менен дипломатиялык алакаларды колдоп турду. 1543-жылы могол падишасы Хумаюн тактан кулатылгандан кийин, ал жардам сурап Тахмаспка качып келди. Шах жардам берүүгө макул болуп, бирок Хумаюнду шиизмди кабыл алууга милдеттендирди; Хумаюн макул болду. 1555-жылы кызылбаш экспедициялык корпусунун жөлөк-панаасында Хумаюн Индияда бийлигин кайра орнотту.

Шах Тахмасп I 1576-жылы Казвинде көз жумду. Анын өлүмүнө карата устаджлы уруусунун өкүлдөрү мамлекеттеги 15 негизги кызматты ээлеп турган. Сарайында килем токуу өнөрү жана перс сүрөтчүлүгүнүн (миниатюра) мектеби гүлдөп өнүккөн. Ички бузукуулуктарга жана тышкы коркунучтарга карабастан, анын башкаруусу Сефевийлер империясынын узакка жашап, туруктуулугун сактоосуна өбөлгө түздү.



