1166-жылдын май айында Каардуу Вильгельм I каза болгондо, Сицилия королдугунун таажысы он үч жашка да толо элек уулу Вильгельм IIнин мойнуна оор жүк болуп түшкөн. Ал эрезеге жеткенге чейин Сицилияны апасы — регент Маргарита Наварралык башкарууга тийиш болгон.
Маргарита өзүнүн башкаруусун ырайымдуулук менен баштаган. Ал саясий себептерден улам сүргүнгө айдалгандардын бардыгына жалпы мунапыс жарыялап, маркум күйөөсү козголоң чыгарган шаарларды алсыратуу үчүн киргизген кыйратуучу «күнөөнү жуучу акча» деп аталган айып пулдарды жойгон.
Бирок ханышанын норманддардын сарайындагы саясий интригалар боюнча тажрыйбасынын аздыгы аны бийликтен ажырата жаздаган.
Өзүнө ишенимдүү таяныч издеген Маргарита мүнөздөрү жана кызыкчылыктары таптакыр башка үч адамды жакындаткан. Алар айлакер башкы нотариус Маттео д’Аджелло, бийликке умтулган Сиракузанын епискобу Ричард Палмер жана христиан динин кабыл алган Пётр аттуу араб эбнуху болгон.
Маргарита Пётрго артыкчылык бере баштаганда, королдук сарайда катуу нааразычылык чыккан. Ханышанын аталаш тууганы, граф Жильбер Гравинский, христиан барондорунун нааразычылыгын ачык билдирген. Алар мурда мусулман болгон адамга баш ийүүнү каалашкан эмес.
Күчтөрдүн тең салмактуулугун сактоо үчүн Маргарита борбор шаарга кубаттуу граф Ришар Молизени чакырган.
Сарайдагы интригалар ушунчалык курчуп кеткендиктен, Пётр өз өмүрүнө коркунуч жаралганын түшүнүп, Сицилиядан Туниске качып кеткен. Ал жерде өзүнүн мурдагы жүзүн ачып, кайрадан ислам динин кабыл алган жана Ахмед ас-Сикели деген ысым алган.
Кийинчерээк ал мусулман эскадраларын бир нече жолу жетектеп, христиандардын жээктерине талап-тоноочулук жортуулдарды уюштурган.
Ишенимдүү таянычсыз калган Маргарита айласыздан чечкиндүү кадамга барган. 1166-жылдын сентябрында Чыгышка бара жаткан жыйырма жаштагы француз жигити, анын аталаш тууганы Стефан дю Перш Сицилияга келген.
Маргарита аны аралда калууга көндүргөн. Жаш жигиттин кызматтык өсүшү укмуштуудай тез болгон. Ноябрь айында эле ал канцлер болуп дайындалган. Бул кызматты Маттео д’Аджелло көптөн бери эңсеп жүргөн. Ал эми 1167-жылдын жайында Стефан Палермонун архиепискобу болуп калган. Бул орунга Ричард Палмер да кызыгып келген.
Стефандын жана аны коштогон француздардын текебердиги кечээ гана бири-бирине душман болгон адамдардын баарын бириктирген.
Жаңыдан көтөрүлгөн башкаруучуга каршы кутумду ханышанын өз бир тууганы Анри де Монтескальозо жетектеген.
Бирок жаш Стефан душмандарынан ыкчамыраак болуп чыккан. 1167-жылдын декабрында ал королдук сарайды Мессинага көчүргөн. Ал жерде Жильбер Гравинский кутумчулар үчүн тузак даярдап койгон эле.
Кеңештин жыйынында Анри де Монтескальозо текебердик менен Таранто княздыгын өзүнө берүүнү талап кылган.
Буга жооп катары Жильбер Гравинский ханышанын атынан аны канцлерди өлтүрүүгө даярдык көргөн деп айыптаган.
Анри дароо түрмөгө камалып, анын тарапташтары курчоого алынган. Стефан аларга өмүр бою сүргүндө жашоо шарты менен гана ырайым кылган.
1168-жылдын мартында Стефан дю Перш Палермого жеңүүчү катары салтанаттуу кайтып келген.
Анын душмандары — Анри де Монтескальозо, Ришар Молизе жана көп өтпөй Маттео д’Аджелло да түрмөдө отурушкан.
Бирок бул жеңиш өзүнүн эле айланасындагы адамдардын акылсыз аракеттеринен улам жокко чыккан.
Француздардын биринин Мессинадагы өзүм билемдигинен улам көтөрүлүш чыккан. Козголоңчулар Реджону, Рометтаны жана Таорминаны басып алышкан. Алар Анри менен Ришарды түрмөдөн бошотуп, борбор шаарды көздөй жөнөшкөн.
Палермодо да көтөрүлүш тутанган. Түрмөдөн качып чыккан д’Аджелло менен сарайдагы каид Ришар элди козголоңго көтөрүшкөн.
Стефан жана аны коштогон француздар кафедралдык собордун коңгуроо мунарасында курчоодо калышкан.
Эч жактан жардам келбей турганын түшүнгөн Стефан өзүнө кеме берилиши боюнча сүйлөшүп, Сицилиядан биротоло чыгып кеткен.
Ал сүргүнгө айдалгандан кийин жеңүүчүлөр — Маттео д’Аджелло, каид Ришар, Ричард Палмер, Уолтер Милль (Стефан тирүү турганына карабастан жаңы архиепископ болгон) жана Ришар Молизе — королдук кеңештеги бийликти өз ара бөлүштүрүп алышкан.
Алар ханыша-энени мамлекеттик иштерден толугу менен четтетишкен.
Ханышанын бир тууганы Наваррага кетип, Жильбер Гравинский сүргүнгө айдалган.
Өз дымагын канааттандырган бул «олигархтар кеңеши» өлкөдө темирдей бекем тартип орноткон. Бул тартип 1189-жылга чейин сакталып калган.
Жаш король Вильгельм бул тынчтыкты орнотууга дээрлик эч кандай катышкан эмес. Бирок ыраазы болгон кийинки муундар бул бейпил жылдарды анын акылмандыгы менен байланыштырып, монархка «Жакшы» деген лакап ат ыйгарышкан.
Өлкөдөгү экономикалык гүлдөп-өнүгүүдөн жана ички тынчтыктан пайдаланып, эрезеге жеткен Вильгельм II деңиздин ары жагындагы аймактарга көз арта баштаган.
Гвискардан же чоң атасы Рожер Iден айырмаланып, ал кылычтардын кагылышын жана сооттордун дүңгүрөгөн үнүн жактырган эмес. Ал Палермодогу сарайларында калганды артык көргөн.
Бирок ошол эле учурда улуу кол башчы катары атак-даңкка жетүүнү абдан каалаган.
1168–1171-жылдары Чыгышта чоң саясий кырдаал өзгөргөн. Кол башчы Ширкух жана анын жээни, легендарлуу Салах ад-Дин (Саладин) Египетти басып алышкан.
Иерусалим королдугу бирдиктүү мусулман империясынын кысымында калган.
Иерусалимдин королу Амори I Европадан айласыздан жардам сураган. Бул чакырыкка Вильгельм II гана жооп берген.
Ал өзүнүн аталаш тууганы Танкред ди Лечченин жетекчилиги алдында 200 кемеден турган зор флотту даярдаган.
1174-жылдын июль айынын аягында Сицилия флоту Александрияга жакындаган.
Бирок убакыт колдон чыгып кеткен эле. Король Амори каза болуп, Саладин Египеттеги көтөрүлүштөрдү катуу чаралар менен басып салган.
Сицилиялыктар жээкке түшүп, эч кандай союздашсыз шаарды курчоого алышкан.
Александриянын коргоочулары күтүүсүз чабуул жасап, алардын курчоо машиналарын өрттөп жиберишкен. Ошол эле учурда Каирден Саладиндин армиясы тездик менен келе жаткан.
Кырдаалдын үмүтсүз экенин түшүнгөн Танкред артка чегинүү белгисин берүүгө буйрук кылган.
Флот артка кайтып, жээкте 300гө жакын рыцарды таштап кеткен. Алар үмүтсүз болсо да баатырларча салгылашып, акыры туткунга түшүшкөн.
Экспедиция ийгиликсиз аяктаган. Бирок Европа Вильгельмди Ыйык Мүрзөнүн коргоочусу катары даңазалаган.
Кийинчерээк Египетке сокку уруу стратегиясы Бешинчи жана Жетинчи крест жортуулдарынын негизине айланган.
Он жылдан кийин король Византияга каршы ири жортуул уюштурууга бел байлаган.
1184–1185-жылдардын кышында Мессинада эбегейсиз чоң флот жашыруун даярдалып жаткан.
Император Андроник Iди күтүүсүз абалда калтыруу үчүн Вильгельм атайылап жалган ушактарды тараткан.
Адаттагыдай эле королдун өзү үйүндө калган. Ал флотту Танкред ди Леччеге, ал эми кургактагы армияны Ришар д’Ачерра менен кол башчы Балдуинге тапшырган.
1185-жылдын 11-июнунда флот деңизге чыккан. Ошол эле айдын 24-июнунда Диррахий (Дуррес) кулаган.
Сицилиялыктар Балкан аймагын чагылгандай тездик менен басып өтүп, 6-августта империянын мааниси боюнча экинчи шаары болгон Фессалоникини курчоого алышкан.
15-августта Танкреддин флоту келип жетип, шаарды курчоо шакегин толук жапкан.
1185-жылдын 24-августунда шаар басып алынган.
Андан кийинки кандуу кыргын бүтүндөй Чыгышты үрөй учурган. Сицилиялыктар 8000 гректи өлтүрүп, православдардын ыйык жайларын кордоп, шаар тургундарын зордукташкан.
Бирок жооп сокку көп күттүргөн эмес.
Армия Константинополду көздөй жөнөгөн учурда, борбор шаарда көтөрүлүш чыккан.
Залим Андрониктин көзүн каарданган эл тобу жок кылган. Ал эми жаңы император Исаак II Ангел грек аскерлерин Алексей Врананын жетекчилиги астында бириктирген.
Оңой жеңиштерге көнүп, сактыгын жоготкон сицилиялыктар алгач Мосинополь жанында талкаланган.
Андан кийин Димитрица жанында гректердин жалган тынчтык сунушуна ишенип, күтүүсүз чабуулга туш болушкан жана толугу менен талкаланган.
Ришар д’Ачерра менен Балдуин туткунга түшкөн.
Танкреддин флоту гана эч кандай олуттуу зыян тартпастан мекенине кайтып келген.
Бирок ушундай чоң жеңилүүгө карабастан, кошоматчылар сарайында отурган Вильгельмди атактуу Роберт Гвискардын өзү менен салыштыра беришкен.
Бирок Вильгельм христиандарды коргоого өзүнүн чыныгы, талашсыз салымын кийинчерээк кошкон.
1187-жылдын 2-октябрында Иерусалим кулагандан кийин, Сицилиянын королу Рим папасы Григорий VIIIнин чакырыгына биринчилерден болуп жооп берген.
Европанын башка монархтарын күтпөстөн, аларга өз портторун пайдаланууну сунуш кылган Вильгельм 1188–1189-жылдары 60 кемеден турган эскадраны жөнөткөн.
Бул флотту таланттуу адмирал Бриндизилик Маргарит жетектеген.
Маргарит деңизде укмуштуудай аскердик чеберчилигин көрсөткөн. Анын чагылгандай тез маневрлери Саладинди Триполи, Крак-де-Шевалье, Латакия, Маркаб жана Тир шаарларынын курчоосун токтотууга мажбур кылган.
Дал ушул флот Үчүнчү крест жортуулунун катышуучулары үчүн деңиз жээгиндеги негизги таяныч аймактарды сактап калган.
Европадагы саясий күрөштө Вильгельм II башында Германиянын императору Фридрих Барбароссага каршы турган.
Ал Рим папасы Александр IIIтү жана Ломбардия лигасын каржылык жактан колдогон.
1177-жылы өткөн ири Венеция жыйынында Сицилиянын элчилери Барбароссанын папанын алдында өкүнүч билдирип, элдешүүгө аргасыз болгонун көрүп, жеңишке жеткендей кубанышкан.
Ошол эле учурда королдук сарай Вильгельмге ылайыктуу колукту издеп жаткан.
Барбароссанын кызынан баш тарткан Вильгельм Византия императору Мануил I менен туугандык байланыш түзүүгө аракет кылган.
Бирок гректер аны эл алдында катуу кемсинтишкен: белгиленген күнү византиялык ханбийке Мария эч кандай түшүндүрмөсүз Италияга келбей койгон.
Акыры 1177-жылдын 13-февралында Вильгельм Англиянын кубаттуу королу Генрих II Плантагенеттин кызы Жоаннага үйлөнгөн.
Бул нике бактылуу болгон жана Сицилияны Европанын жогорку дипломатиялык чөйрөсүнө алып чыккан. Бирок жубайлар балалуу болушкан эмес.
1183-жылга карата саясий кырдаал өзгөргөн.
Барбаросса ломбардиялыктар менен элдешип, Констанц тынчтык келишимин түзгөн жана Италиядагы мурдагы кубаттуулугун калыбына келтирген.
Византияга каршы чабуулга даярданып жаткан Вильгельм үчүн Европада тынч жана коопсуз тыл зарыл болгон.
Ошондуктан ал өз династиясы үчүн каргашалуу, дээрлик өзүн-өзү жок кылууга барабар болгон ката кетирген.
1186-жылдын 27-январында Вильгельм өзүнүн атасынын карындашы жана мыйзамдуу мураскери Констанция Нормандскаяны Барбароссанын уулу — Генрих Гогенштауфенге турмушка берген.
Жакшы Вильгельм II 1189-жылдын 18-ноябрында, Үчүнчү крест жортуулуна даярдыктар кызуу жүрүп жаткан учурда, дүйнөдөн кайткан. Анын артында балдары калган эмес.
1182-жылы Боэмунд аттуу уулу төрөлгөнү жөнүндөгү ушактар түндүк француз жылнаамачыларынын ойлоп чыгарган маалыматы гана болгон.
Тактынын жалгыз мыйзамдуу мураскери Германиянын ханзаадасына турмушка чыккан Констанция болуп калган.
Вильгельм көзү тирүүсүндө эле барондорду Констанцияга берилгендик антын берүүгө милдеттендирген.
Бирок король көз жумары менен чоң саясий бороон башталган.
Акылман Маттео д’Аджелло жана норманд барондору мамлекетти өздөрүнүн түбөлүктүү душмандары болгон Гогенштауфендердин колуна өткөрүп берүүдөн кескин баш тартышкан.
Өлкө экиге бөлүнгөн. Айрымдар Андриянын графы Рожерди колдошсо, башкалары никесиз төрөлгөн Танкред ди Лечченин тарабында болушкан.
Акыры 1190-жылдын январында Танкредге королдук таажы кийгизилген.
Сицилия королдугу андан ары чыга албай турган терең башаламандыкка кептелген.
Ошого карабастан, элдин жана жылнаамачылардын эсинде Вильгельм ыйык башкаруучу катары сакталып калган.
Улуу Данте Алигьери өзүнүн «Кудайлык комедия» чыгармасында аны Бейишке жайгаштырган:
«Төмөнүрөөк турган ошол такыба нур... Эми ал асман жакшы падышаларды канчалык урматтай турганын билет...»
Эл аны «алтын доордун» жаратуучусу катары жоктоп ыйлаган.
Вильгельмдин ысымынын түбөлүккө сакталып калышына архитектура өзгөчө салым кошкон.
Анын тушунда Палатина капелласынын мозаикалары толук бүткөрүлүп, өзгөчө көрккө ээ болгон. Ошондой эле шаар сыртындагы Куба сарайы курулган.
Бирок анын доорунун эң жогорку жетишкендиги Монреаледеги эбегейсиз чоң бенедиктиндик собор болгон. Бул араб-норманд архитектурасынын теңдешсиз шедеври катары белгилүү.
Собордун мозаикаларында Вильгельм түбөлүктүүлүктү карап тургандай сүрөттөлгөн.
Бир мозаикада Христостун өзү ага королдук таажы кийгизип жатса, экинчисинде король терең урматтоо менен ибадаткананы Кудай Энесине арнап берип жатканы чагылдырылган.
Вильгельм ата-энесинин сөөгүн ушул соборго көчүргөн. Кийинчерээк архиепископтордун ортосундагы талаш-тартыштарга карабастан, анын өзүнүн сөөгү да ушул жерге коюлган.
1575-жылы гана анын сөөгү барокко стилиндеги кымбат баалуу саркофагга көчүрүлгөн.
Бирок тарых жалган элестерге ырайым кылбайт.
Анын башкаруу доорун талдоо акылман мамлекет башчысы жөнүндөгү уламышты талкалайт.
Жакшы Вильгельм II жалкоо жана кайдыгер башкаруучу болгон. Ал дипломатия менен мыйзам чыгаруу иштерине караганда чыгыш гареминин ырахаттарын артык көргөн. Гаремдин болушу анын идеалдуу католик никеси тууралуу түшүнүктү да жокко чыгарат.
Ал өлкөнү эч кандай мааниси жок, кандуу деңиздин ары жагындагы аскердик жортуулдарга аралаштырган.
Анын тушундагы ички «тынчтык» чындыгында башкаруучунун акылмандыгынын натыйжасы эмес, бийликти бири-бири менен атаандашкан ак сөөк топторунун колуна өткөрүп бергенинин кесепети болгон.
Бирок анын өз өлкөсүнө каршы жасаган эң чоң катасы Германия менен түзүлгөн союз болгон.
Барондорду Констанцияга берилгендик антын берүүгө мажбурлоо менен Вильгельм Түштүк Италиянын ачкычтарын Гогенштауфендер империясынын колуна өз колу менен тапшырган.
Ал каза болгондон беш жыл гана өткөн соң, анын улуу чоң атасынын каны жана талыкпаган эмгеги менен түзүлгөн көз карандысыз Сицилия королдугу Европанын саясий картасынан биротоло жок болмок.
