1154-жылы улуу Рожер II каза болгондо, Сицилия королдугунун тагдыры анын төртүнчү уулу — Вильгельм Iнин колуна өткөн. Жаш кезинен эле княздык титулдарга ээ болуп, провинцияларды башкаруу тажрыйбасын топтогон агаларынан айырмаланып, Вильгельм бийликке даярдалган эмес. Агандарынын өлүмү аны тактынын жалгыз мураскери кылган, бирок бул ага мамлекеттик башкаруу жөндөмүн берген эмес.
Замандаштары анын сырткы келбетин сүрдүү жана коркунучтуу деп сүрөттөшкөн: өңү кубарган, өтө чоң жана үрөй учурган кара сакалчан адам болгон. Ал укмуштуудай, адам ишенгис физикалык күчкө ээ эле — аттын такасын жылаңач колу менен ийип, бир жолу оор жүк артылган атты жалгыз өзү жерден көтөргөнү айтылат.
Вильгельм мамлекеттик иштерге кызыккан эмес. Ал күндөрүн шаар сыртындагы сарайларда, гаремдердин шаан-шөкөтүнө бөлөнүп өткөрүүнү артык көргөн. Бош убактысында акылмандар менен философиялык маек куруп, искусство жана илим жөнүндө сүйлөшкөндү жакшы көргөн.
Өлкөнү башкаруу милдетин ал министрлеринин мойнуна жүктөгөн. Королдун саясаты жөнөкөй эле: эгер маселени кийинкиге калтырууга мүмкүн болсо, ал аны сөзсүз кийинкиге калтырган. Жакындап келе жаткан коркунучтарды кайдыгерлик менен байкап, алар өзүнөн-өзү жоголот деп үмүттөнгөн.
Бирок коркунуч өтө жакындап, анын тынч жашоосуна түздөн-түз коркунуч туудурганда, Вильгельм таптакыр башка адамга айланган. Кайдыгер философ көз ирмемде ырайымсыз жазалоочуга айланчу. Маселени чечүү үчүн ал тынчтыкты бузгандарга ушунчалык катуу жана чыныгы чыгыштык ырайымсыздык менен сокку ургандыктан, тарыхта түбөлүккө «Каардуу» деген лакап ат менен калган.
Мамлекеттик иштерден четтеген Вильгельм чексиз бийликти «эмирлердин эмири» деп аталган жогорку кызматты ээлеген Барилик Майого өткөрүп берген. Жөнөкөй соодагер менен соттун уулу болгон Майо иш жүзүндө Сицилиянын башкаруучусуна айланган.
Италиялык болгон Майо мурда салт боюнча гректер ээлеп келген кызматка келген. Ал норманд барондорун да, грек элитасын да падыша сарайынан атайылап четтетип, италиялыктар менен мусулмандарга гана таяна баштаган.
Буга намыстанган норманд барондору королдун аталаш тууганы, граф Робер де Лорителлонун айланасына биригишкен. Майону өз күчтөрү менен кулата албасын түшүнгөн кутумчулар византиялык кол башчы Михаил Палеологдон жардам сурашкан.
Византия императору Мануил I Комнин үчүн бул эң сонун мүмкүнчүлүк болгон. Чек араларындагы көйгөйлөрдөн арылып, батыштагы союздашы — император Конрад IIIдөн ажырагандан кийин, ал Түштүк Италияны кайрадан Византиянын карамагына кайтарууну чечкен.
1155-жылдын августунда Византиянын флоту менен армиясы козголоңчуларга биригип, Апулияга чабуул жасаган. Калкынын көпчүлүгүн гректер түзгөн Бари шаарынын тургундары византиялык императордун аскерлерине дарбазаларын өздөрү ачып беришкен. Ал эми жек көрүндү болгон сицилиялык цитадель жер менен жексен кылынган.
Ийгиликтен дем алган византиялыктар Трани менен Джовинаццону да тез арада басып алышкан.
Материктеги Сицилия армиясын башкарган Асклетин өтө кеч аракет кылган. 1155-жылдын сентябрынын аягында гана Кампаниядан Апулияга жетип келген анын аскерлери дароо Барлеттада курчоого алынган.
Чечүүчү салгылаш Андриянын жанында болгон. Андриянын графы Ришар шаарды баатырларча коргогон, бирок Андрия кулап, графтын өзү согуш талаасында курман болгон.
Сентябрда Рим папасы Адриан IV византиялыктардын тарабына өткөндө, кырдаал ого бетер оорлогон. Папанын аскерлери королдуктун аймагына басып киришкен.
Сүргүндөгү Капуянын князы Роберт II кайтып келип, папанын колунан Капуяны кайра алган. Барондор биринин артынан бири Рим папасына берилгендик антын бере башташкан.
1155-жылдын аягына карата Рожер II курган держава кыйроо алдында турган. Апулияны византиялыктар, Кампанияны Рим папасы көзөмөлдөп, Калабрия гана королдук таажыга берилгендигин сактап калган.
Ушул убакыттын ичинде Вильгельм I материктеги ээликтеринин кыйрашын Палермодогу сарайларынын террасаларынан кайдыгерлик менен байкап турган.
Бирок көтөрүлүш Сицилиянын өзүнө да жеткен. Бутерада козголоң чыгып, Палермодо эл Майону өткөрүп берүүнү талап кылып, толкундоолор башталган.
Дал ушул окуя королду узакка созулган кайдыгерлигинен ойготкон акыркы тамчы болгон.
Вильгельм тез арада аскер топтоп, Бутерага сокку урган. Жалкоо монархтан мындай чечкиндүүлүктү күтпөгөн коргоочулар дароо багынып беришкен.
Король алардын өмүрүн сактап, бирок өлкөдөн кууп чыгарган. Эң негизгиси, ал өзүнүн мурдагы аракетсиздигинен арылган. Эми Вильгельм материктеги жерлерин кайтарып алууга даяр болгон.
1156-жылдын апрелинде королдук армия менен флот Мессинага топтолгон. Ал жакка чакырылган кол башчы Асклетин аракетсиздиги үчүн катаал соттолуп, түрмөгө камалган. Көп өтпөй ал түрмөдө каза болуп, мүлкү конфискацияланган.
Апрелдин аягында Вильгельм Калабрияга өтүп, ыкчам жүрүш менен Апулияны көздөй жөнөгөн. Ошол эле учурда анын флоту византиялыктарга дагы эле каршылык көрсөтүп жаткан Апулиянын жалгыз ири шаары — Бриндизиге багыт алган.
Бул мезгилде византиялык кол башчы Иоанн Дука (Михаил Палеолог буга чейин каза болгон) Бриндизи шаарынын өзүн басып алууга жетишкен, бирок анын ички цитаделин ээлей алган эмес.
Ошол эле учурда гректер менен козголоңчулардын союзу ыдырай баштаган. Робер де Лорителло жана анын барондору византиялыктар менен урушуп, алардан бөлүнүп кетишкен. Ал эми алтын жалакысын албаган жалданма жоокерлер аскерден кача башташкан.
Сицилия флоту Бриндизи портун толугу менен тосуп, Вильгельмдин армиясы шаарды кургактыктан курчоого алган.
Византиялыктар өлүмгө алып келе турган тузакка түшүшкөн.
1156-жылдын 28-майында болгон кандуу салгылашта грек армиясы толугу менен талкаланган. Бул жеңиш Византиянын Түштүк Италияга болгон дымагына чекит койгон: мындан кийин чыгыш императорлорунун аскерлери Апеннин жарым аралына эч качан кайрадан кадам ташташкан эмес.
Бриндизиден кийин королдун жазалоочу соккусу Бариге багытталган.
Бир жыл мурда королдук таажыга чыккынчылык кылган шаар тургундары тизелеп, ырайым сурашкан. Бирок Вильгельм талкаланган сицилиялык цитаделдин урандыларын көрсөтүп, муздак үн менен алардын өтүнүчүн четке каккан.
Ал тургундарга буюмдарын жыйнап кетүү үчүн эки күн убакыт берген. Үчүнчү күнү Бари жер менен жексен кылынган. Ыйык Николай собору жана бир нече чиркөө гана аман калган.
Андан соң Вильгельмдин каары Кампанияга багытталган.
Робер де Лорителло Рим папасына качып кеткен, бирок башка көптөгөн адамдар мындай мүмкүнчүлүккө ээ болушкан эмес.
Жылнаамачы Гуго Фальканд чыгыштык ыкмалар менен жүргүзүлгөн жазалоолорду үрөйү учуп сүрөттөгөн. Туткунга алынган барондор уулуу жыландарга толгон чуңкурларга ыргытылган. Алардын аялдары менен кыздары гаремдерге берилген же сойкулукка мажбурланган.
Королдук таажынын башкы душманы, Капуянын князы Роберт II, кишенделип Палермого жөнөтүлгөн. Ал жерде көзү сокур кылынып, өмүрүнүн аягына чейин түрмөгө камалган.
Сицилия королунун каарын көргөн папа Адриан IV согушту улантуу пайдасыз экенин түшүнгөн.
1156-жылдын 18-июнунда Беневенто шаарында тарыхый тынчтык келишимине кол коюлган.
Вильгельм Рим папасына формалдуу түрдө вассалдык берилгендик антын берүүгө макул болгон. Бирок анын ордуна Римден эбегейсиз чоң жеңилдиктерди алган.
1139-жылдан бери биринчи жолу папа Сицилиянын монархын Сицилиянын королу, Апулиянын герцогу жана Капуянын князы катары расмий жана эч кандай шартсыз тааныган.
Рожер IIнин уулдары басып алган Абруцци жана Марке аймактары королдуктун мыйзамдуу бөлүгү катары таанылган.
Папа мамлекети менен так чек ара белгиленип, ал 1861-жылга чейин өзгөрүүсүз сакталып калган.
Мындан тышкары, Вильгельм «Сицилиялык легация» деп аталган өзгөчө укуктарын сактап калган. Рим папасы королдун уруксатысыз аралга легаттарды жөнөтүү укугунан баш тарткан.
Ал эми король епископторду өзү бекитип, дин кызматкерлеринин кимисине Римге барууга уруксат берилерин өз алдынча чечкен.
Бул толук саясий жеңиш болгон.
Сицилия түндүктөгү ички согуштардан кыйналып жаткан учурда, Рожер II Түндүк Африкада түзгөн түштүктөгү державасы кыйрай баштаган.
Кубаттуу Альмохаддар империясы чабуулга өткөн.
1156-жылы Сфакс, андан кийин Джерба көтөрүлүш чыгарган. 1159-жылы Триполиде сицилиялыктар кыргынга учураган. Коркунучка кабылган христиандар норманддардын Түндүк Африкадагы акыркы таянычы болгон Махдияга качышкан.
1159-жылдын 20-июнунда Альмохаддардын армиясы Махдияны кургактыктан да, деңизден да курчоого алган.
Сицилия флоту курчоону бузууга аракет кылган, бирок толук ийгиликсиздикке учураган.
Андан кийин бардык бийликти колуна топтогон министр Барилик Майо Махдияны коргоо пландарынан биротоло баш тарткан.
Анын көңүлү Италиянын түндүгүнө бурулган. Ал жерде император Фридрих Барбароссага каршы Ломбардиялык лига түзүлүп жаткан.
Майо деңиздин ары жагындагы чөлдүү аймактар үчүн ресурстарды короткусу келген эмес.
Король менен министр тарабынан тагдырдын эркине ташталган Махдия гарнизону 1160-жылдын 11-январында багынып берген.
Ошентип, норманддардын Африкадагы державасы жашоосун токтоткон.
1156-жылы душмандары менен эсептешкенден кийин, Каардуу Вильгельм кайрадан жалкоолукка берилип, өзүнүн кереметтүү сарайларына кайтып келген.
Мамлекетти мурдагыдай эле Барилик Майо жана христиан динин кабыл алган араб эбнухтары темирдей катуу тартип менен башкарып турушкан.
Ак сөөктөрдүн убактылуу бийликке ээ болгон министрге болгон жек көрүүсү туу чокусуна жеткен.
Кутум королдун эң жакын чөйрөсүндө эле бышып жетилген.
Нааразы болгондордун башына Маттео Боннеллюс келген. Ал Майонун чексиз ишенимине ээ болгон, атүгүл анын келечектеги күйөө баласы деп эсептелген адам эле.
1160-жылдын 10-ноябрында Майо Палермонун архиепискобу Гугонун резиденциясынан дээрлик күзөтсүз кайтып келе жаткан учурда, Боннеллюс жана анын адамдары ага кол салып, өлтүрүшкөн.
Киши өлтүргөндөр дүрбөлөңгө түшүп, Каккамо сепилине качып кетишкен.
Бирок Вильгельм I кутумдун чыныгы масштабын билбегендиктен жана жаңы жарандык согуштун башталышынан корккондуктан, киши өлтүргүчтү жазалабоону чечкен.
Эл арасында популярдуу болгон Боннеллюс өзүнө жогорку кызмат жана кечирим алуу шартын коюп, кайрадан королдук сарайга кайтып келген.
Бирок кутумчулар үчүн бул жетишсиз болгон.
Алар король кийинчерээк өч алышы мүмкүн экенин түшүнүшкөн. Королдун жеке мусулман гвардиясынын коргоосунан өтүп, сарайга кирүү мүмкүн эмес эле.
Ошондуктан алар айлакер план түзүшкөн.
1161-жылдын 9-мартында кутумчулар түз эле сарайдын жер алдындагы бөлүгүндө жайгашкан түрмөнүн күзөтчүлөрүн парага сатып алып, 1155-жылдагы көтөрүлүштөн кийин камалган тектүү туткундарды бошотушкан.
Алардын арасында Рожер IIнин никесиз төрөлгөн уулу Симон жана королдун жээни Танкред де Лечче да болгон.
Бошотулган туткундар кутумчуларга сарайдын дарбазаларын ачып беришкен.
Ошентип, кандуу кыргын башталган.
Сарай күзөтчүлөрү менен эбнухтар өлтүрүлгөн. Каардуу Вильгельм, анын аялы жана балдары барымтага алынган.
Кымбат баалуу буюмдарга толгон сарай талап-тонолгон. Географ Аль-Идрисинин баа жеткис күмүш планисферасы да ушул башаламандыкта биротоло жоголгон.
Бүтүндөй Палермодо мусулман калкка каршы ырайымсыз кыргындардын толкуну башталган.
Мамлекеттик төңкөрүштү уюштургандар Вильгельмди тактыдан кулатылган деп жарыялап, анын тогуз жаштагы уулу Рожерди жаңы король деп таанышкан.
Бирок дал ушул учурда карапайым эл окуяга кийлигишкен.
Жогорку дин кызматкерлери — Салернонун архиепискобу Ромуальд жана Сиракузанын епискобу Ричард Палмер — шаар тургундарын көчөлөргө алып чыгып, мыйзамдуу монархты бошотууну талап кылышкан.
1161-жылдын 11-мартында кутумчулар сарайдын ичинде өздөрү курчоодо калышкан.
Козголоңчулардын кылычтарынын алдында турган Вильгельм өч албай турганына ант берген.
Андан соң ал балконго чыгып, чогулган элге жол бошотууну буйруган.
Козголоңчулар Каккамо сепилине качып кетишкен.
Бирок эркиндиктин баасы өтө оор болгон.
11-марттагы башаламандык учурунда жаш ханзаада Рожер кокусунан тийген жебеден каза тапкан.
Жаман ушак тараткандар, алардын арасында жылнаамачы Фальканд да болуп, баланы мамлекеттик төңкөрүштүн символуна айландырышканы үчүн Вильгельм өзү каарына алдырып, уулун өлтүргөн деген кепти таратышкан.
Династиянын казыналары талап-тонолгон, ал эми Отвилдердин бийлигинин негизги таянычтарынын бири болгон мусулман коомчулугу оор жоготууларга учураган.
Мессинадан королго берилген армия менен флот келип жетери менен Вильгельм ырайымдуулук беткабын чечкен.
Козголоңчулар багынып беришкен.
Өзүнө өтө ишенип, кайрадан сарайга келүүнү чечкен Боннеллюс дароо камакка алынган.
Анын тарапташтары жаңы көтөрүлүш чыгарууга аракет кылганда, Вильгельм аларды аёосуз талкалаган.
Жазалоолор үрөй учургандай катаал болгон: айрымдары өлүм жазасына тартылып, башкалары майып кылынган.
Боннеллюстун көзү сокур кылынып, өмүрүнүн калган бөлүгүн түрмөдө азап чегүүгө ташталган.
Сицилияда козголоң чыгарган Пьяцца жана Бутера шаарлары чабуул менен алынып, пайдубалына чейин талкаланган.
Материкте 1162-жылы королдук армия козголоңчуларды дарга асып, сууга чөктүрүп жазалаган. Аймактарга «күнөөнү жуучу акча» деп аталган эбегейсиз чоң айып пулдар салынган.
Көтөрүлүштү колдогон Салерно шаары да толугу менен жок кылынууга өкүм кылынган.
Бирок күтүүсүздөн башталган өтө катуу бороон королду артка чегинүүгө мажбур кылган.
Епископ Ромуальд бул окуяны Ыйык Матфейдин керемети катары түшүндүргөн.
1162-жылы Вильгельм материктеги көтөрүлүштөрдү басып жаткан учурда, Сицилиянын башкаруучусу катары христиан динин кабыл алган эбнух Мартинди калтырган.
Мартин өлтүрүлгөн мусулмандар үчүн өч алуу максатында христиандарга каршы чыныгы террор баштаган.
Анын курмандыктарынын бири Майонун мураскери Генрих Аристипп болгон.
Ал мамлекеттик төңкөрүш учурунда гаремден токолдорду уурдаган деп айыпталып, түрмөгө камалган жана ошол жерде каза болгон.
Диний негиздеги кандуу кыргындар 1162-жылдын жайында король Палермого жеке өзү кайтып келгенде гана токтотулган.
Эбегейсиз чоң айып пулдарды салып, өлүм жазасына тартылгандардын жерлерин конфискациялоо аркылуу Каардуу Вильгельм башаламандыктан келген каржылык чыгымдардын ордун толугу менен толтурган.
Анын бардык душмандары өлтүрүлгөн, майып кылынган же сүргүнгө айдалган.
Өмүрүнүн акыркы жылдары — 1163–1166-жылдар, кийинчерээк уулунун башкаруу доору сыяктуу эле, толук тынчтык жана гүлдөп-өнүгүү шартында өткөн.
Кандуу жазалоолорун аяктагандан кийин, Каардуу Вильгельм I Палермонун жанында кереметтүү Циза сарайын курдурган.
Бул сарай норманддардын диний эмес архитектурасынын чыныгы берметине айланган.
Ал жерде Вильгельм шаркыраган фонтандардын үнүнүн коштоосунда чыгыштын шаан-шөкөтүнө жана ырахаттарына берилип жашаган.
1166-жылдын 7-майында Вильгельм I Палермодо дизентерия оорусунан каза болгон.
Анын сөөгү алгач Палатина капелласына коюлган, кийинчерээк Монреаледеги чоң соборго көчүрүлгөн.
Бүгүнкү күнгө чейин анын сөөгү ошол жерде, кызыл порфирден жасалган заңгыраган саркофагда сакталууда.
Бул саркофаг өзүнүн каары менен улуу королдукту бир жагынан сактап калган, экинчи жагынан үрөй учурган коркунучка салган жалкоо философ башкаруучунун элесин түбөлүккө сактап келет.
