XIX кылымдын ортосуна келгенде Британ Ост-Индия компаниясы жүргүзгөн колониялык саясат Индияда ири көтөрүлүшкө шарт түздү.
Машинада чыгарылган британ товарларынын агылып келиши жергиликтүү кол өнөрчүлөрдү жакырлатты, экономика чөгүп бара жатты. Оор салыктар жана генерал-губернатор лорд Дальхузинин түндүк индиялык княздыктарды аннексиялоо саясаты терең нааразылык жаратты. Сати салтын жана эрте никени тыюу сыяктуу британ социалдык реформалары диний-маданий салттарга түздөн-түз кийлигишүү катары кабыл алынды. Мурда өзгөчө статусу бар деп эсептелген британ армиясынын индиялык жоокерлери — сипайлар — «замбил эт» деңгээлине түшүп, өз абалына нааразы болчу.
Көтөрүлүшкө шылтоо болуп, жаңы «Энфилд» мылтыктары үчүн патрондор «жаныбар майына малынган» деген ушак чыкты. Бул — индустардын да, мусулмандардын да диний сезимин кемсинткен.
Ачык баш ийбестик 1857-жылдын 26-февралында Баракпурда башталды: жоокер Мангал Пандей жаңы патрондорду колдонуудан баш тартты. Ал 8-апрелде өлүм жазасына тартылып, асып өлтүрүлдү — бул окуя кыймылга от койду. Негизги көтөрүлүш 10-май 1857-жылы Мирутта тутанды: патрондон баш тарткан 85 жоокер каторгага кесилгенден кийин, алардын куралдаштары бунт чыгарып, соттолгондорду бошотуп, британ офицерлерине жана тынч тургундарга кол салып, Делиге бет алышты.
11-майда мируктуктар Делиге жетип, карыган Улуу Могол императоры Бахадур-шах IIни лидер деп жарыялашты. Шаарды көтөрүлүш жайлады, сипайлар жана шаардын тургундары европалыктарга жана индиялык христиандарга кол салышты. Курал кампасы басып алынып, Бахадур-шах өзүн бүт Индиянын мыйзамдуу өкүмдары деп жарыялады. Бирок бул доо-арыз ажырым жаратты: сикхтер менен маратхтар Улуу Моголдор бийлигинин жанданышына каршы болуп, көтөрүлүштөн четтешти.
Көтөрүлүштүн башка ири очоктору Канпур жана Лакхнау болду. Канпурда Нана Сахиб башында турган көтөрүлүшчүлөр британ гарнизонун курчоого алышты. 25-июнда гарнизон багынып бергени менен, эвакуация маалында дээрлик бардык британдыктар, аял-балдар да, өлтүрүлдү.
Британиялыктар күчтөрүн метрополиядан, Сингапурдан жана Кытайдан жиберилген бөлүктөр менен топтоштуруп, 21-сентябрь 1857-жылы узак курчоодон кийин Делини кайра алышты. Шаарда катаал жазалоолор болду; Бахадур-шах камакка алынып, анын уулдары менен небереси атууга өкүм кылынды.
Көтөрүлүштү басуу 1858-жылы да уланды. Генерал Колин Кэмпбелл Лакхнауну бошотту. 1858-жылдын январында генерал Хью Роуз Борбордук Индиядагы кампанияны баштап, Сагорду бошотту жана 3-апрелде Джхансини алып, ошол жерде баатыр рани Лакшми Бай курман болду. Көтөрүлүшчүлөрдүн акыркы күчтөрү 19-июнь 1858-жылы Гвалиордогу салгылашта талкаланды.
Көтөрүлүш басылганы менен, анын кесепеттери абдан чоң болду. 1858-жылдын 2-августунда Британ парламенти Ост-Индия компаниясын жоюп, Индияны түздөн-түз Британ Таажысынын башкаруусуна өткөргөн мыйзам кабыл алды. Индиялык княздар менен земстволук чоң жер ээлери британдарга союздаш болуп, дыйкандарды феодалдык зордук-зомбулуктан коргоочу мыйзамдар чыгарылды. Жеңилгенине карабай, сипайлар көтөрүлүшү Индия тарыхындагы бурулуш учур болуп, келечектеги улуттук-боштондук күрөштүн пайдубалын түптөп берди.
