Шах Аббас I Улуу 1571-жылдын 27-январында Афганистандын Герат шаарында төрөлүп, Сефевийлер империясынын тарыхындагы эң күчтүү жана таасирдүү өкүмдарлардын бири болду. Ал 16 жашында такка отурганда мамлекет уруулар аралык чыр-чатактардан алсырап, аны кызылбаш эмирлеринин «куурчагы» деп эсептегендер көп эле. Бирок Аббас алысты көрө билген башкаруучу болуп чыгып, тартип орнотуу менен чектелбей, мамлекеттин түзүлүшүн түп-тамырынан өзгөрттү.
Аббас кызылбаштарды гана тизгиндебестен, Гилян, Мазандаран, Систан жана башка аймактардагы жергиликтүү феодалдар бийлигин да жойуп, Сефевийлердин борбордук бийлигин бекемдеди. Кызылбаштардын таасирин азайтуу үчүн ал сарай кулдарынан — шиит исламын кабыл алган армян, грузин жана черкесдерден — турган атайын гвардиялык корпус түздү.
Бул гулямдар (кызматкор-гвардия) туруктуу аскердин маанилүү бөлүгүнө айланып, кызылбаштардын салмагын тең салмакташтырды. Ошол эле маалда мамлекеттик кызматтардын көпчүлүгү дагы деле түрк урууларынын колунда калды. Сефевийлер өлкөсүнө келген италиялык саякатчы Пьетро делла Валле мамлекеттеги «жиндиги күч» аскерий элита — туркоман знать — жалгыз үстөм тап экенин, перстер алардын чыдагыс эзүүсүндө жашаганын жазган. Ошентсе да делла Валле Аббасты «өтө зирек, өтө тирүү мүнөздүү жана кайраттуу» өкүмдар деп сыпаттап, анын азербайжанча жана парсыча эркин сүйлөрүн белгилеген.
Аббас өлкөнүн экономикасын көтөрүүгө чоң көңүл бурган: жолдорду, көпүрөлөрдү куруп, шаарларды кооздоого кам көргөн. 1598-жылы ал резиденциясын Кизвидинен Исфаханга көчүрүп, борборду осмондордон коопсуз кылууну жана Перс булуңунун соода жолдорун көзөмөлдөөнү көздөдү. Исфаханга көчүү борбордук бийликти да чыңдады — шахтын ишенимдүү кошуундары, негизинен шахсевендер, анын артынан ээрчип келген. Исфаханда ал акча реформасын жүргүзүп, «аббаси» тыйынын киргизди жана ири курулуштарды баштады. Жаңы борбордун жүрөгү «Накш-э Джахан» аянтындай болду; анын айланасына негизги архитектуралык şahесерлер — шах жашаган Али Капу сарайы, Имам мечити, Шейх Лютфулла мечити жана Исфахан базары — жайгаштырылды.
Аббастын осмон түрктөрү менен болгон согуштары дээрлик бүт бийлигин камтып, абдан оор өттү. 1590-жылкы Стамбул келишими боюнча ал Азербайжан, Грузия жана Арменияны кошо, чоң аймактарды убактылуу Осмон империясына өткөрүп берүүгө аргасыз болуп, күчүн өзбектерге каршы күрөшкө топтогон.
Бирок аскерди ийгиликтүү реформалагандан соң, Аббас 1603-жылы осмондорго каршы жаңы согуш баштап, дээрлик бүтүндөй Закавказьени кайра кайтарып, таасирин Прикавказьеге чейин жайылтты. 1614–1617-жылдары осмондор кайра чабуул койгону менен жеңилип, 1618-жылы Маранд тынчтыгы түзүлдү. 1623-жылы согуш кайра тутанып, 1624-жылы Аббас Багдадды да ээлей алды. Ушул кагылыштардын жүрүшүндө, 1604-жылы ал «күйдүрүлгөн жер» тактикасын колдонуп, 250 миңден ашуун армяндарды жана бир катар мусулмандарды күч менен көчүрүп, осмондор менен мүмкүн болчу тил табышууну алдын алган. 1610–1611-жылдары Урмия менен Марагада курд калкына катаал жазалоо чараларын колдонуп, христиандарга карата агрессивдүү саясат жүргүзгөн учурлар да болду (осмондордон айырмаланып).
Өзбектер менен, айрыкча Абдулла II доорундагы мамиле да чыңалуулуу болду. Өзбек аттаныуулары Хорасанга токтободу, бирок 1598-жылы алардын коркунучтуу ханынын өлүмү Аббаска эптүү учур берди. Ошол эле жылы августта Рабат-и Париян салгылашында ал «күйдүрүлгөн жер» жана жалган чегинүү ыкмасын колдонуп, өзбек кошуунун талкалап, түндүк-чыгыш чегин турукташтырды.
Орус мамлекети менен алакалар достук нукта жүрдү. Дагы 1594-жылы эле Аббас орус падышасы Фёдор Иванович менен «бекем достукта болууну» каалаганын билдирген. Ал жаңы Романовдор династиясын биринчи болуп таанып, карыз берүүгө макул болуп, белекке «Ыйсанын Кийими» (Риза Господня) сыяктуу ыйык реликвияны жана кооз такты жиберген. Аббас соода байланышын өнүктүрүү үчүн Европага да элчилерди жөнөтүп турган.
Шах Аббас прагматик болгон. Ал каражат өлкөдөн сыртка чыкпасын деп Мешхедди шиит зыяратынын башкы борбору катары көтөрмөлөгөн; ошол эле учурда жеке диндарлыгын көрсөтүп, 1601-жылы Исфахандан Мешхедге чейин белгилүү жөө зыярат жасаган.
Дин аалымдары менен мамилеси татаал эле: ал шах бийлигин бекемдеген менен, шиит мужтахиддеринин таасиринин өсүшүнө да шарт түздү. Аббас I Улуунун образы европалык жана азиялык авторлордун чыгармаларында кең чагылдырылган: Пьетро делла Валле аны акылман өкүмдар катары даңктап, Шарль де Монтескьё аны өз доорунун эң улуу башкаруучуларынын бири деп атаган. Азербайжан тарыхчысы Аббас-Кули-ага Бакиханов аны адилеттик менен акылмандыктын үлгүсү катары сүрөттөгөн.
XIX кылымдын автору Аббас-Кули-ага Бакиханов шах Аббас жөнүндө мындай деп жазган: «Мамлекетти акыл менен башкаруусу жана түзүмүн жолго салышы менен даңктуу Шах Аббас жарандык жана аскерий эрежелерди, мыйзамдарды негиздеп, кийин да перс шахтары ошолорго таянышты. Өкүмдарлардын артыкчылыгы катаал талданган европалык тарыхтарда да илим менен искусствонун колдоочусу шах Аббас “Улуу” деген атты татыктуу алды. Азия элдери болсо бул улуу кишинин эскерүүсүн адилеттик менен акылдуулуктун идеалы деп санап, аны айрыкча даңкташат».
