Тогрулдун тездик менен көтөрүлүшү дал Хорезмден башталган. 1028-жылы ал Чыгыштын маданий жана экономикалык борборлору болгон Мерв менен Нишапурга тайманбас чабуул жасаган. Бул шаарлар анын келечектеги бийлигинин пайдубалына айланган. Он жылдан кийин, 1038-жылы, Нишапурда тарыхый окуя болгон: Тогрул расмий түрдө султан болуп таажы кийип, аймактагы үстөмдүккө болгон укугун жарыялаган. Ошол учурга карата анын тууларынын алдына Бухара, Балх жана Газни да өткөн, бул атаандаштарга каршы бекем тосмо түзгөн.
Жаш мамлекетти чечүүчү сыноо 1040-жылы күтүп турган. Атактуу Данданакан салгылашында Тогрул-бек султан Масуд Газневинин зор аскери менен беттешкен. Сельжуктардын мыкты тактикасы аларга Газневиддерди толук талкалоого мүмкүнчүлүк берген. Бул жеңиш Чыгыштын картасын түбөлүккө өзгөрткөн. Бул триумф болуп көрбөгөндөй экспансия доорун ачкан: 1040–1055-жылдардын аралыгында Тогрул Хорезмди, Ирандын кеңири жерлерин, Азербайжанды жана Иракты ырааттуу түрдө багындырган. 1049-жылы анын көз карашы батышка бурулуп, ал Арменияны узак жана оор басып алуунун башталышын койгон.
Тогрул-бектин жашоосундагы эң маанилүү учурлардын бири анын Багдадга салтанаттуу кириши болгон. Бул окуя хижра боюнча 447-жылдын ыйык рамазан айына, башкача айтканда 1055-жылдын 24-ноябрынан 23-декабрына чейинки мезгилге туура келген. Бул окуянын символдук мааниси өтө чоң болгон: сельжуктардын саясий күчү Халифаттын руханий аброю менен бириккен. Багдадда анын урматына хутба окулуп, анын ысымы түшүрүлгөн тыйындар жүгүртүүгө киргизилген.
Жогорку деңгээлдеги таануунун белгиси катары аббасид халифи ага болуп көрбөгөндөй ардактуу ысымдар жана титулдар жыйындысын берген: Рукн ад-Даула ва-д-Дин ас-Султан аль-Муаззам Абу Талиб Тогрул-бек Йамин Амир аль-Муминин, башкача айтканда «Мамлекеттин жана диндин тиреги, Улуу султан, момундардын өкүмдарынын оң колу». Бул титул сельжуктардын бийлигин сунниттик исламдын башкы коргоочулары катары иш жүзүндө мыйзамдаштырган.
Батыш чек араларында Тогрул күчтүү Византия империясы менен беттешкен. Алгачкы кагылышуулар түрктөргө тез ийгилик алып келген эмес: византиялыктар калк массивдүү дубалдардын артына жашынган күчтүү чептер тармагына таянышкан. Мунун айкын мисалы 1054-жылдагы Манцикертти курчоо болгон, ал Тогрул-бек үчүн ийгиликсиз аяктаган.
Бирок султан стратегиялык чыдамкайлык көрсөткөн. Кийинки жыйырма жыл ичинде түрк отряддары Анатолиянын аймагында ырааттуу жана чарчатуучу рейддерди жүргүзүшкөн. Алар христиандардын айыл чарба жерлерин жок кылып, византиялык коргонуунун экономикалык негизин кыйраткан. Бул «күйгөн жер» тактикасы жана туруктуу басым акыры ошол эле Манцикерттеги сельжуктардын улуу жеңишине шарт түзгөн. Бирок бул жеңишти 1071-жылы анын мураскору камсыз кылган.
Улуу негиздөөчүнүн өмүр жолу азыркы Ирандын аймагында аяктаган. Тогрул-бек түз мураскор калтырбай, баласыз көз жумган. Анын керээзине ылайык, мураскор болуп анын ишенимдүү бир тууганы Чагры-бектин уулу, жээни Сулейман болушу керек эле. Бирок бул чечим башка жээни — энергиялуу жана дымактуу Алп-Арсланга, ал да Чагры-бектин уулу болгон, жаккан эмес.
Тогрулдун өлүмүнөн кийинки так үчүн күрөш узакка созулган эмес, бирок чечкиндүү болгон. 1063-жылы Алп-Арслан жеңишке жетип, агасы көчмөн уруулардын бирикмесинен өз мезгилинин эң улуу мамлекетине айландырган империяны башкаруу түйшүгүн өз мойнуна алган. Тогрул-бек тарыхта жаңы ислам мамлекеттүүлүгүнүн архитектору катары калды. Анын эрки жана саясий көрөгөчтүгү Жакынкы Чыгыштын тагдырын алдыдагы кылымдарга аныктап берген.
