Римдин жыгылышы — антиктеги цивилизациянын символу катары — Европанын тарыхындагы эң кайгылуу жана терең мааниге ээ болгон окуялардын бири. Рим империясынын тарыхындагы эң маанилүү учурлардын катарына варварлар — готтор (410-жылы) жана вандалдар (455-жылы) тарабынан Рим шаарынын талап-тонолушу кирет.
Аларих 395-жылы гот урууларынын башына келгенде ал башында Рим империясы тарабынан союздаш катары таанылган. Бирок убакыттын өтүшү менен готтор менен Римдин ортосундагы мамиле кескин начарлап кеткен. Бир нече жолу сүйлөшүүлөр жүргүзүлгөнү менен, мунаса табылбай, Аларих Римди согуш аркылуу алуу чечимин кабыл алган. 410-жылдын август айында, бир нече айлык курчоодон кийин, готтор Римге киришкен. Шаарды талап-тоноп кетүү үч күнгө созулган.
Аларих өзү христиан болгондуктан, христиан чиркөөлөрүнө тийбөөнү буйруган, бирок анын жоокерлерине храмдарды, сарайларды жана римдик байлардын үй-жайларын талап-тоноп кетүүгө уруксат берген. Бул окуя Римдин тарыхындагы эң кайгылуу учурлардын бири катары эсте калган. Бул ошол убакка чейин 800 жылдын ичинде биринчи жолу Рим варварлар тарабынан басып алынган учур болгон. Бул окуя Римдин мурунку күч-кубатынын жокко чыкканын жана варвардык мамлекеттер ага теңтайлаш боло баштаганын даана көрсөткөн.
Рим али толук калыбына келбей жатып, 45 жылдан кийин, 455-жылы шаар дагы бир жолу талап-тонолууга дуушар болгон. Бул ирет кол салган — вандалдар, аларды король Гейзерих жетектеген. Вандалдар — герман тектүү эл болгон, алар IV кылымдын аягында Түндүк Африкага отурукташкан. Алар Жер Ортолук деңиздеги Римге караштуу аймактарга бир нече жолу кол салып, акырында 455-жылы Италия аймагына киришкен.
Бул маалда Батыш Рим империясы терең кризиске кабылган. Император Валентиниан III сарай төңкөрүшүнүн натыйжасында өлтүрүлүп, бийлик бир колдон экинчисине өтүп жаткан.
Вандалдар Римге кол салып, аны катуу талап-тоногон. Готтор шаарды кыйратпай талап кылышса, вандалдар толугу менен кыйратуу менен коштолгон жапайычылыкка барган. Тонолуу бир нече жумага созулган. Ушул убакта Римден баалуу байлыктар, искусство чыгармалары жана ыйык реликвиялар уурдалып кеткен. Алар алтын ыйык нерселерди, падышалык символдорду жана диний буюмдарды алып кеткен. Эң белгилүү уурдалган нерселердин бири — ыйык Пётрдүн "Алтын Крести" болгон, ал Карфагенге алып кетилген.
Бул талап-тонолуу Рим империясы үчүн акыркы сокку болгон. Рим шаар катары калыбына келүүгө жетишкен жок жана 21 жылдан кийин, 476-жылы, варвар тектүү аскер башчысы Одоакр акыркы император Ромул Августулду тактан кулатып, анын падышалык белгилерин Константинополго жиберген. Бул окуя Батыш Рим империясынын акыркы жыгылышын жана анын тарых аренасынан жоголушун белгилеген.
Бул тарыхый учурдун мааниси — ал бүткүл Батыш Европанын тарыхындагы доорду жапкан. Ошондой эле, «вандализм» деген түшүнүк — тарыхта жана маданиятта маданий баалуулуктарды ырайымсыз, жапайыча талкалоо деген мааниде колдонулуп калган.
