
Эбегейсиз империянын болочок башкаруучусу Римдин так жүрөгүндө 225-жылдын 20-январында төрөлгөн, бирок айрым булактар 226-жылды көрсөтөт. Анын ата-энеси тууралуу маселе академиялык чөйрөлөрдө азыркыга чейин кызуу талаш жаратат. «Августтар тарыхы» эки версияны сунуштайт: же анын атасы сенатор Юний Бальб, ал эми энеси Гордиан Iнин кызы Меция Фаустина болгон, же ал дегеле Гордиан IIнин уулу болгон. Бирок азыркы илим анын энеси чынында эле Гордиан Iнин кызы болгон, ал эми атасы чыныгы аты кылымдардын ичинде жоголуп кеткен знаттуу сенатор, clarissimo, болгон деген пикирге ыктап турат. Жаш жигиттин атасы анын үй-бүлөсү 238-жылдагы кандуу окуялардын эпицентрине түшө электе эле каза болгону гана белгилүү.

Гордиан III өзгөчө жагымдуулукка ээ жигит болуп чоңойгон. Антикалык биографтар аны шайыр, билимдүү жана өтө сылык жаш адам катары сүрөттөшкөн. Ал биринчи көргөндө эле боор тарттырган сейрек келбетке ээ болгон: сүйрү баш, терең ойлуу көздөр, толук эриндер жана ээктеги мүнөздүү чуңкурча. Аны бүгүн да Римдин Улуттук музейиндеги анын бюсттарынан көрүүгө болот. Табият ага идеалдуу башкаруучу болуу үчүн дээрлик баарын бергендей көрүнгөн, бир гана нерседен — чоңоюуга жетиштүү убакыттан — ажыраткан.
Гордиандын бийликке карай жолу анын чоң атасы менен агасынын каны менен жуулган. 235-жылы Александр Север өлтүрүлгөндөн кийин тактыны катаал Максимин Фракиец басып алган. Бирок 238-жылы Африка «солдат-императордун» салык эзүүсүнө каршы көтөрүлдү. Гордиан I жана Гордиан II августтар деп жарыяланды, ал эми Римдеги жаш небереге консулдук жана цезарь титулу убада кылынды. Африкалык козголоң Максиминге берилген легат Капелиан тарабынан тез басылганы менен, тутанган учкунду эми өчүрүү мүмкүн эмес эле.
Римде Максиминди эл душманы деп жарыялаган Сенат эки Гордиандын тең өлүмүнөн кийин туюк абалга кептелди. Эки жаңы император-тен башкаруучу — Пупиен жана Бальбин шайланды. Бирок Рим эли аларды кабыл алган жок. Пупиен өтө катуу префект катары элдин эсинде калган эле, ошондуктан каарданган топтор Капитолийди бөгөп салышты. Эл бийлик Гордиандардын канына таандык болушун талап кылды. Кыргындын алдын алуу үчүн Пупиен менен Бальбин он үч жаштагы баланы издеп табууга буйрук беришти. Аны үйүндө ойноп жаткан жеринен табышып, ийиндерине көтөрүп, кубанган элдин алдына алып чыгышты. Ошентип жаш Марк Антоний Гордиан цезарь жана так мураскору болуп калды.
Чечүүчү окуя ошол эле жылдын жайында болду. Максимин Аквилеяны ийгиликсиз курчап, андан кийин өз жоокерлеринин колунан өлгөн кезде, Римде Пупиен, Бальбин жана преториан гвардиясынын ортосунда чыр бышып жетилип жаткан. Жайдын ортосунда сенаттык дайындалгандарга нааразы болгон преториандар сарайга кирип келип, тең башкаруучуларды мыкаачылык менен өлтүрүп, он үч жаштагы Гордиан IIIтү жалгыз император деп жарыялашты.
Башында жашы жете элек императордун администрациясы Сенаттын тыгыз көзөмөлүндө болгон. Гордиандын ички саясаты Северлер династиясынын багытынын уландысы болуп калды. Анын курман болгон туугандарынын элеси дээрлик диний ынтаа менен урматталды, ал эми өзү «Пий» (Pius — такыба) титулун кабыл алды. Бул титул мындан ары анын монеталарын дайыма кооздоп турду. Жаңы өкмөттүн алгачкы жана өтө символикалуу иштеринин бири III Август легионун таркатуу болду — дал ошол легион императордун чоң атасы менен агасын Африкада талкалаган эле.
240-жылы империя кайрадан калтырап чыкты: проконсул Сабиниан Африкада козголоң көтөрдү, бирок легиондордун колдоосу жок болгондуктан, көтөрүлүш коңшу Мавретаниядан келген күчтөр тарабынан тез эле басылды. Дунайдагы абал кыйла коркунучтуу эле: готтор жана карптар чек ара провинцияларын кыйратып жатышты. Төмөнкү Мезиянын наместниги Туллий Менофил татаал дипломатиялык оюн жүргүзүүгө мажбур болду: ал тынчтык үчүн готторго салык төлөп, ошол эле учурда Виминацийдеги коргонуу линиясын бекемдеген.


Гордиандын жашоосундагы бурулуш учур 241-жыл болду. Ошол жылы преторий префекти болуп Гай Фурий Сабин Аквила Тимесифей дайындалды. Бул тажрыйбалуу администратор тез эле империянын «мээси» жана мамлекеттеги иш жүзүндөгү экинчи адам болуп калды. Тимесифей башкарууну турукташтырып гана тим болбостон, император менен туугандашты: 241-жылдын жайында Гордиан III анын кызы Фурия Сабиния Транквиллина менен үйлөндү. Бул нике монеталарда Венера-Жеңүүчү тарабынан бата берилген союз катары даңкталган. Бул мезгилде Гордиандын сарайы интеллектуалдар үчүн баш калкалоочу жайга айланды: император улуу философ Плотинди колдоп, ошол доор үчүн адаттан тыш христиандарга сабырдуулук көрсөтүп, Оригенге өз ишин улантууга мүмкүнчүлүк берген.

Гордианды башкы сыноо Чыгышта күтүп турган. Амбициялуу Шапур I башында турган Сасаниддердин перс державасы чабуулга өттү. Карры жана Нисибис кулап, Дура-Европос алынды, ал эми Чыгыштын бермети — Антиохиянын өзү коркунуч алдында калды. 242-жылы Гордиан III Янус храмынын дарбазаларын салтанаттуу түрдө ачып, согуштун башталышынын символун белгиледи жана жортуулду жеке өзү жетектеди.

Тимесифейдин акылман жетекчилиги астында, катарында гот жалданма жоокерлери да салгылашкан Рим армиясы Евфрат аркылуу жылды. Кампания жаркын башталды: римдиктер басып алынган шаарларды кайтарып алып, 243-жылы Ресаенадагы салгылашта перстерге талкалоочу сокку урду. Перстердин борбору Ктесифонго жол ачылды. Бирок дал ошол учурда триумф трагедияга айланды. Тимесифей күтүүсүздөн оорудан каза болуп, анын ордун Марк Юлий Филипп ээледи. Ал кийин Филипп Араб деген ат менен белгилүү болот.
Императордун акыркы күндөрү тууралуу булактар ар башкача сүйлөйт. «Зороастр Каабасындагы» перс жазууларына ылайык, 244-жылдын башында армиялар Массис салгылашында, азыркы Фаллуджанын жанында, беттешкен. Шапур I римдиктер толугу менен талкаланганын, ал эми Гордиан III өзү салгылашта өлгөнүн ырастаган.
Ал эми римдик салт баарына Филипп Арабды күнөөлөйт. Анда Филипп азык-түлүк жеткирүүнү атайылап кечеңдетип, армияда ачарчылык жараткан жана жоокерлерди жаш императорго каршы тукурган деп айтылат. Ал аларды империяга кыйла жетилген жолбашчы керек деп ишендирген. Айласы кеткен Гордиан Филиппке бийликти бөлүшүүнү же атүгүл цезарь титулунун ордуна өз өмүрүн сактап калууну сунуштаган дешет. Бирок префекттин буйругу менен император 244-жылдын 25-февралында өлтүрүлгөн.
Евфраттын жээгиндеги Цирцесия деген жерде жоокерлер өзүнүн кулаган жолбашчысына улуу кенотаф тургузушкан. Бирок анын денеси татыктуу жерге берүү жана кудайлаштыруу үчүн Римге жөнөтүлгөн.
Гордиан III римдиктердин эсинде эң сүйүктүү императорлордун бири катары калды. Жаштыгына карабастан, анын башкаруусу провинцияларда мыйзамдуулукту кайтарып, калкты чиновниктер менен солдаттардын өзүм билемдигинен коргоо аракети менен белгиленди. Муну Афродисиада жана Скаптопарадан табылган кол жазмалар далилдейт. Ал империя тигиштеринен ажырай баштаган доордо биримдиктин символуна айланды. Анын өлүмү кыска туруктуулук мезгилинин соңун белгилеп, андан кийин «аскердик анархиянын» мындан да терең көлөкөсү келди. Гордиан өлгөндөн кийин расмий түрдө кудайлардын катарына кошулуп, өзүнүн толук дараметин ишке ашырууга үлгүрбөгөн түбөлүк жаш башкаруучу катары тарыхта калды.



