Гордиан Iнин өмүр жолунун башталышы тарыхчылардын бүгүнкү күнгө чейин басылбаган талаштарына оролгон. Геродиан жана Юлий Капитолиндин эмгектерине негизделген эң кеңири тараган версия боюнча, ал 158 же 159-жылы төрөлгөн. Бул болсо тактыга чыккан учурда аны өтө кары адам кылып көрсөтөт. Бирок К. Грасби сыяктуу азыркы изилдөөчүлөр аны «жашартууга» ыктап, туулган датасын 178-жылга жылдырышат. Алар муну проконсул кызматы адатта болжол менен 60 жаш куракта ээлегендиги менен түшүндүрүшөт.
Гордиан өтө бай жана таасирдүү үй-бүлөгө таандык болгон. Анын түп-тамыры, кыязы, империянын чыгыш провинцияларына — Галатияга, Понтко же Каппадокияга барып такалган. Анын Марк Антоний деген ысымынын өзү эле анын ата-бабалары Рим жарандыгын триумвир Марк Антонийдин доорунда алганын көрсөтүп турган. «Августтар тарыхы» ага легендарлуу реформаторлор Гракх бир туугандар жана император Траян менен туугандык байланыштарды ыйгарган, бирок көптөгөн окумуштуулар муну анын образын асылдандырууга багытталган кечки жасалма кошумча катары гана карашат. Ал эми анын ошол мезгилдин интеллектуалдык элитасы менен болгон байланышы кыйла ишенимдүү көрүнөт: атактуу софист Флавий Филострат өзүнүн «Софисттердин өмүрү» деген эмгегин Гордианга арнап, аны улуу чечен Герод Аттиктин урпагы деп атаган. Бул туугандык кан аркылуу болобу же руханий жакындык аркылуу болобу, Гордиандын өз кылымындагы эң билимдүү жана маданияттуу адамдардын бири катары макамын баса белгилеген.
Гордиандын саясий көтөрүлүшү классикалык жол менен жүргөн, бирок тоскоолдуктарсыз болгон эмес. Ал квестор жана эдил кызматтарынан баштап, укмуштуудай марттыгы менен атакка чыккан: эдил кызматында турганда ал элге он эки ири жана салтанаттуу оюн-зоок уюштуруп, өз эсебинен жүздөгөн гладиаторлорду аренага чыгарган. Болжол менен 190-жылы ал претурага жеткен, бирок андан кийин анын карьерасында узак тыныгуу башталган. Септимий Севердин тушунда Гордиан анын атаандашы Песценний Нигерге боор тартканы үчүн көз жаздымда калган болушу мүмкүн деп болжолдонот. Ал Каракалланын тушунда гана чоң саясатка кайтып келип, 216-жылы Төмөнкү Британиянын легаты-пропретору кызматын алган.
Бир версия боюнча, катаал Каракалла эрке жана назик интеллектуалды суук Британияга жашыруун сүргүн катары жөнөткөн. Ал катаал климат аны жок кылат деп үмүттөнгөн. Бирок Гордиан чыдап чыккан. Кийин ал консул кызматын ээлеген, кыязы 222-жылы, жана Келесирияны башкарган. Акыры 237-жылы, жашоосунун кечинде, ал Африканын проконсулу болуп дайындалды. Бул империянын эң бай жана эң абройлуу провинцияларынын бири эле. Аны менен бирге Африкага анын уулу Гордиан II да барып, атасынын оң колуна айланган.
Гордиан африкалык жерлеринде тынчтык менен ырахаттанып жашап жатканда, империя Максимин Фракиецтин эзүүсү астында онтоп турган. 235-жылы Александр Север өлтүрүлгөндөн кийин бийликке келген Максимин түндүктөгү бүтпөгөн согуштарын каржылоо үчүн провинциялардын бардык ширесин сыгып алган. Финансылык басым 238-жылдын февралында туу чокусуна жетти. Африкадагы Тисдра шаарында империялык прокуратор жергиликтүү ак сөөктөргө каршы массалык конфискациялар менен айып пулдарды баштады.
Провинциялыктардын чыдамы түгөндү. Жаш аристократтардын бир тобу өздөрүнүн ижарачы дыйкандарын куралдандырып, күтүүсүздөн прокураторго кол салып, аны өлтүрүштү. Артка жол жок экенин түшүнгөн козголоңчулар Гордиандын үйүнө жөнөштү. Алар 80 жаштагы карыяны түшкү маалда эс алып жаткан жеринен таап, түзмө-түз күч менен анын үстүнө императордук пурпурду жапты. Гордиан адегенде бул иштин акылсыздыгын түшүнүп, каршылык көрсөттү, бирок акырында моюн сунду. Анткени ал Максиминдин колунан ардактуу өлүмдү өзүнүн «жакшылык кылуучуларынын» колунан дароо өлгөндөн артык көрдү. Анын уулу дароо тең башкаруучу деп жарыяланып, экөө тең элдин кубанычтуу кыйкырыктары астында Карфагенге салтанаттуу түрдө кирип келишти.
Гордиандар көтөрүлүшү кадимки аскердик козголоң эмес эле — бул «жарандардын революциясы» болчу. Гордиан дароо Римге элчилик жөнөттү. Элчилик Сенатка каттарды жана жашыруун тапшырманы алып бараткан: борбордогу Максиминдин эң берилген тарапташы, преторий префекти Виталианды жок кылуу керек эле. Заговор ийгиликтүү болуп, Виталиан өлтүрүлдү. Ал эми «тактагы варварды» көптөн бери жек көрүп келген Сенат Гордиандарды мыйзамдуу августтар катары кубаныч менен таанып, Максиминди эл душманы деп жарыялады.
Дээрлик заматта көтөрүлүш бүткүл империяны каптаган өрт мүнөзүнө ээ болду. Эллинисттик Чыгыштын провинциялары — Азия, Вифиния, Сирия, Египет — биринин артынан бири Гордиандарга ант бере баштады. Ошол мезгилдеги монеталарга «Түбөлүк Рим» жана «Августтардын эрдиги» деген ураандар чегилген. Сенат Италияны коргоо үчүн жыйырма кишиден турган комитет түздү, анткени Максимин Дунайдан Римге легиондорун алып келе жатканын түшүнгөн. Бирок сенаторлор пландарды түзүп жатканда, кырсык башка жактан — коңшу Нумидиядан келди.
Гордиандын жеке душманы бар эле — Нумидиянын легаты Капелиан. Гордиан император болгондон кийин ага ыйгарым укуктарын тапшырууну буйруганда, аймактагы жалгыз туруктуу легионду, III Август легионун, башкарган Капелиан баш тартуу менен жооп берди. Кол алдында согушта такшалган ардагерлер жана мавретан атчан аскерлери бар болгондуктан, ал Карфагенге карай жүрүш жасады.
Гордиан II коргонууну уюштурууга аракет кылды, бирок шаардык кошуундар жана куралсыз эл кесипкөй жоокерлерге каршы эмне кыла алмак? Карфаген дубалдарынын алдындагы салгылаш кандуу кыргынга айланды. Гордиан II салгылашта курман болду, анын денеси табылган жок. Уулунун өлгөнүн угуп жана душмандын жакындап келе жатканын көргөн Гордиан I, болгону 20 же 22 күн гана башкарган соң, өз сарайында асылып, өз өмүрүнө кол салды. Бул окуя 238-жылдын мартында же апрелинде болду.
Ылдам кулаганына карабастан, Гордиан I Максимин Фракиецтин өлүмүнө алып келген процессти баштоого үлгүрдү. Анын өлүмү ушунчалык чоң кайгы жана каар толкунун жараткандыктан, Сенат анын он үч жаштагы небереси Гордиан IIIтү император деп жарыялоого аргасыз болду. Жаш императордун буйругу менен анын чоң атасы менен агасынын өлүмүнө күнөөлүү III Август легиону таркатылды, ал эми Гордиандар өздөрү кудайлаштырылды.
Тарыхта Гордиан I «сенатордук ренессанстын» символу катары калды. Юлий Капитолин аны улуу келбеттүү, сулуу ак чачтуу жана кадыр-барктуу жүздүү адам катары сүрөттөйт. Ал өз доорунун эң ири жер ээси болгон, бирок ошол эле учурда интеллектуал бойдон калган, отуз томдук «Антониниада» поэмасынын автору эле. Анын башкаруусу бир айга да жетпесе да, мыйзамдуулук жана Сенат бийлиги идеясы римдиктердин жүрөгүндө дагы эле тирүү экенин далилдеди. Алар байлык, бош убакыт жана маданият менен кооздолгон «латын жашоосунун түрү» үчүн өлүмгө да барууга даяр болушкан.
