
Птолемей V, келечектеги «Явленный Бог», тарыхка анын эң караңгы учурларынын биринде кирген. Ал б.з.ч. 209-жылдын 9-октябрында төрөлүп, бир нече ай өтпөй эле атасы Птолемей IV Филопатордун тең башкаруучусу деп жарыяланган. Бирок ханзааданын балалыгы узак болгон эмес: б.з.ч. 203-жылдын ноябрында Филопатор каза болуп, беш жаштагы уулун жырткыч сарай кликаларынын колуна калтырган.

Египеттин көшөгө артындагы куурчакчылары Сосибий менен Агафокл болуп калышкан. Алардын биринчи милдети падышанын апасы Арсиноя IIIтү жок кылуу болгон, анткени эл аны сүйчү жана ал мыйзамдуу регент болуп калышы мүмкүн эле. Кутумчулар ырааттуу аракет кылышкан: Агафоклдун досу Филаммон аркылуу алар падышанын өлүмү тууралуу кабар расмий жарыялангандан мурда эле ханышаны жашыруун өлтүрүүнү уюштурушкан. Кичинекей Птолемей Vнин денесине да, эркине да ээ болуп, алар жасалма керээз көрсөтүп, өздөрүн таажынын камкорчулары кылып чыгышкан, ал эми баланы Агафоклдун энеси жана карындашы — Энанфа менен Агафоклеянын — кароосуна беришкен.
Агафоклдун бийлиги узакка созулган эмес. Анын текеберлиги, кумары жана бузукулугу александриялыктардын кайнаган жек көрүүсүн жараткан. Б.з.ч. 202-жылы чыдамдын чеги толгон. Пелусийдеги коргонууну жетектеген стратег Тлеполем көтөрүлүш баштаган. Аскер менен эл сарайды курчап алганда, Агафоклдун тагдыры чечилген.
Кичинекей падышаны ристалищеге чыгарышып, ал жерде кары интриган Сосибийдин уулу — Сосибий-кичүү — корккон баладан апасын өлтүргөндөрдү жазалоого бересиңби деп сураган. Бала эптеп баш ийкеген замат эл башкарылгыс стихияга айланган. Агафоклду ошол жерде бычактап өлтүрүшүп, анын карындаштарын жана энеси Энанфаны жылаңачтап көчөгө сүйрөп чыгышкан. Каарданган египеттиктер аларды тиштеп, найза менен сайып, сөздүн түз маанисинде тилим-тілим кылып айрып салышкан. Элдик өчтүн курмандыгы Филаммон да болгон: ал Киренаикадан жаңы кайтып келген эле, аны жана бүт үй-бүлөсүн өз үйүндө таш жана таяк менен чаап өлтүрүшкөн.
Бийликке Тлеполем келген, бирок ал мыкты жоокер болгону менен, эч нерсеге жарабаган башкаруучу болуп чыккан. Ал мамлекеттик казынаны той-топурга, топ ойноого жана жалданма аскерлерге берешен «подачкаларга» чачып жатканда, Египеттин тышкы душмандары жашыруун союз түзүшкөн. Антиох III Великий менен Македониялык Филипп V «жетим бала-падышанын» ээликтерин бөлүшүп алуу боюнча келишишкен.

Соккулар бардык тараптан жаай баштаган. Филипп V Самосту жана Карияны басып алып, Эгей деңизинен египеттик гарнизондорду сүрүп чыгарган. Антиох III кайрадан Келесирияга басып кирген. Газа шаары Птолемейлерге уламыштай берилгендик көрсөтүп, б.з.ч. 201-жылы узак жана кандуу курчоого туруштук берген, бирок акырында Селевкиддердин кысымына чыдабай кулаган.

Ушул эң кооптуу учурда Александрияга Римден элчилер, алардын ичинде Марк Эмилий Лепид да келген. Рим жаңы эле Ганнибалды талкалап, эми дүйнөлүк арбитр ролун өзүнө ылайыктап көрүп жаткан. Кийин Лепид «падышанын камкорчусу» (Tutor Regis) болуптур деген уламыш чыккан, жана бул, балким, римдик ашыра сүрөттөө болсо да, Египет Антиохтон коргонууга үмүттөнүп Сенаттын патронажын иш жүзүндө тааныган.
Б.з.ч. 201-жылы регент болуп акарнанец Аристомен чыккан, ал армияны этолиялык Скопаска ишенип тапшырган. Башында Скопаска ийгилик коштогон: кышында ал Иерусалимди жана Түштүк Палестинаны кайра көзөмөлгө алган. Бирок б.з.ч. 200-жылдын жазында Иордан башатындагы чечүүчү кагылыш — Панион жанындагы салгылаш — болгон.
Антиох III египеттик аскерди баш-аягы менен талкалаган. Бул жеңилүү Келесирия үчүн жүз жылдык талашка акыркы чекит койгон. Палестина Птолемейлер династиясы үчүн биротоло жоголгон. Скопас Александрияга качып келип төңкөрүш уюштурууга аракет кылган, бирок Аристомен аны ашкерелеп, уулантып өлтүргөн.
Б.з.ч. 197-жылдын октябрында Птолемей V болгону он эки жашка чыкканда, Аристомен аны бой жетти деп жарыялоого убакыт келди деп чечкен. Салтанаттуу азем — анаклетерия — өткөрүлгөн. Падыша Теос Эпифан («Явленный Бог») деген атты алган.
Грек салтанатынан кийин Мемфисте египеттик таажы кийгизүү аземи өткөн. Дал ушул мезгилде (б.з.ч. 196-жылдын марты) Розетта ташына чегилген атактуу декрет чыгарылган. Токтобогон көтөрүлүштөр шартында жрецтерди жана элди жоошутуу үчүн падыша мурда болуп көрбөгөн жеңилдиктерге барган: казына алдындагы карыздарды кечирген, бир катар салыктарды жойгон, камактагыларды бошоткон жана козголоңчуларга мунапыс кепилдеген.


Антиох менен болгон согуш салгылаш менен эмес, нике союзу менен аяктаган. Б.з.ч. 193–192-жылдардын кышында Рафияда он алты жаштагы Птолемей V Антиохтун кызы Клеопатра Iге, Клеопатра Сира деген ат менен белгилүү, үйлөнгөн.

Бул нике тарыхтагы эң узак дипломатиялык талаштардын бирин жараткан. Египет сарайы Келесирия Клеопатрага сеп катары убада кылынган деп ырастаган. Антиох IV кийин муну каардуу түрдө четке каккан. Ыктымал, Антиох III Великий өзүнүн кызы — египет ханышасы болуп калган — үчүн провинциянын кирешесин төлөп турууну гана убада кылган, бирок стратегиялык аймакты берүүнү ал такыр ойлобогон.

Эпифандын башкаруусунун бардык жылдарында Египет жарандык согуш менен айрылган. Жогорку Египетте эфиоптор колдогон өз фараондору — Анмахис менен Хермахис — башкарган. Төмөнкү Египетте Дельта козголоңчуларга толуп турган.
Б.з.ч. 197-жылы Птолемей V Ликополду курчоону жеке өзү жетектеген. Нил ушунчалык катуу ташкыгандыктан, падышага шаарды суу каптатып, штурм менен алуу үчүн дамбаларды курууга зор акчаларды сарптоого туура келген. Көтөрүлүш башчыларына карата жазалоонун ырайымсыздыгы замандаштарды шок кылган. Б.з.ч. 184–183-жылдары Аргостан чыккан Поликрат Төмөнкү Египеттеги козголоңду биротоло баса алган. Жергиликтүү жетекчилер падышанын ант менен бекитилген мунапыс шартында багынышкан. Бирок Птолемей македондук каардуулукту көрсөтүп, сөзүн бузган: ал туткун жетекчилерди өзүнүн арабасына байлап, Саистин көчөлөрү аркылуу өлгөнчө жылаңач сүйрөтүп жүргөн.
Птолемейдин акыркы жылдары Пергам менен атаандаштык менен белгиленген. Александрия китепканасынын улуулугун сактоо үчүн падыша папирусту экспорттоого тыюу салган. Бул Пергам падышасы Эвмен IIни алмаштыргыч издөөөгө мажбур кылып, терини иштетүүнүн жакшыртылышына жана пергаменттин (Пергам шаарынын атынан аталган) пайда болушуна алып келген.
Птолемей Vнин өмүрү башталганындай эле күтүүсүз үзүлгөн. Б.з.ч. 181 (же 180)-жылы жыйырма сегиз жаштагы падыша Селевкиддерден Келесирияны кайтарып алуу үчүн жаңы согуш пландарын талкуулап жаткан. Ал этиятсыздык менен «менин байлыгым — менин досторумда» деп оозунан чыгарып жибергенде (ак сөөктөрдүн капчыктарына ишарат кылып), чочуп кеткен аристократия алдын ала аракет көрүүнү чечкен. Птолемей Эпифан кутумчулар тарабынан ууландырылып өлтүрүлгөн.



