Вацлав III Чехия менен Польшанын падышасы Вацлав II жана император Рудольф Iнин кызы Юдита Габсбургскаянын үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Анын жарык дүйнөгө келиши дароо эле жоготуу менен коштолгон — эгиз карындашы Агнесса наристе кезинде каза болгон. Жаш Вацлав бала чагынан эле атасы жүргүзгөн ири саясий оюндун маанилүү фигурасына айланган. 1298-жылы, ал болгону тогуз жашка чыкканда, Венгриянын падышасы Андраш IIIнүн жалгыз кызы Елизаветага куда түшкөн.
1301-жылы Андраш III мураскер калтырбай каза болгондо Арпаддар династиясынын эркек линиясы токтогон. Венгрия саясий башаламандыкка баткан. Карл Роберт Анжуйскийдин таасиринен кооптонгон магнаттар канында Арпаддардын жок дегенде бир аз туугандык каны бар монархты издей башташкан.
Вацлав III Кунигунда Славонскаянын небереси жана Елизаветанын болочок күйөөсү болгондуктан, бул ролго абдан ылайыктуу талапкер эле.
Вацлав II парага да, дипломатиялык басымга да каражат аяган эмес. Натыйжада 1301-жылдын 27-августунда он эки жаштагы Вацлав Венгриянын падышасы катары таажы кийип, Ласло V деген ысымды алган.
Бирок бул таажы жаш падыша үчүн тикенектүү таажыга айланган.
Венгрия ошол учурда жарым-жартылай көз карандысыз аймактарга бөлүнүп кеткен. Вацлав IIIнүн чыныгы бийлиги Буда шаары жана аны күчтүү магнаттар Матуш Чак менен Аба колдогон Словакия аймактары менен гана чектелген.
Жаш падышанын абалын Будага папалык легат Николай Боккасининин — келечектеги папа Бенедикт XIнин — келиши дагы оорлоткон.
Рим куриясы Карл Робертти ачык колдоп, королдук таажыларды кимге берүү укугу папада гана бар экенин жарыялаган.
Басым бардык тараптан күчөгөн. Германиянын падышасы Альбрехт I Габсбург да Вацлав II менен мурдагы достугун унутуп, Анжуйлар династиясынын тарабына өткөн.
1303-жылдын май айында папа Бонифаций VIII Вацлав IIге ультиматум жөнөткөн. Анын талаптары дээрлик талап-тоноого окшош болгон: венгр таажысын Рим колдогон талапкерге өткөрүп берүүдөн тышкары, Кутна-Горадагы күмүш кендерин да берүүнү жана 80 000 талант күмүш өлчөмүндөгү эбегейсиз айып төлөөнү талап кылган.
Вацлав II бул талаптардан чечкиндүү түрдө баш тарткан.
Ошол эле учурда Венгриядагы кырдаал өтө оор абалга жеткен.
Кечээ эле Вацлавды колдогон Аба менен Чак жаш падышага чыккынчылык кылышкан. Вацлав III Будада курчоодо калган.
Муну уккан атасы чоң армия менен Венгрияга келген. Саясий кырдаалдын үмүтсүз экенин түшүнгөн Вацлав II чечкиндүү кадам жасап, уулун жана венгрлердин ыйык королдук таажысын Прагага алып кеткен.
Кийин, атасы каза болгондон кийин, 1305-жылдын декабрында Вацлав III Венгрия тактысына болгон укуктарынан расмий түрдө баш тартып, аларды Төмөнкү Бавариянын герцогу Оттон IIIгө өткөрүп берген.
1305-жылы Вацлав II каза болгондон кийин он беш жаштагы ханзаада күтүүсүздөн бир эле учурда эки таажынын — Чехия менен Польшанын — ээси болуп калган.
Бирок бул мураска дароо эле күчтүү атаандаштар талап коюшкан: Альбрехт I Габсбург жана Владислав Локетек.
Ушундай оор учурда Вацлав III жаш курагына карабай таң каларлык чечкиндүүлүк көрсөткөн.
1305-жылдын октябрында ал венгр Елизаветасы менен болгон кудалашуусун бузуп, болгону төрт күндөн кийин Тешиндик Виолага үйлөнгөн.
Замандаштары колуктунун өзгөчө сулуулугу тууралуу көп айтышкан. Бирок бул никенин артында так саясий эсеп турган: Тешин княздыгы Прага менен Краковду байланыштырган стратегиялык жолдун ачкычы болгон.
Польша үчүн күрөштө колун бошотуу максатында Вацлав Габсбургдар менен тынчтык келишимин түзүп, аларга Эгерланд, Плисен жана Мейсен аймактарын өткөрүп берген.
Бул ага бардык күчүн чыгыш багытына топтоого мүмкүнчүлүк берген.
Ошол учурда Владислав Локетек Краковдогу Вавель сепилин ээлеп алган эле.
Тараптар 1306-жылдын сентябрына чейин күчүндө болуучу туруксуз элдешүүгө келишкен. Вацлав бул убакытты чечүүчү соккуга даярдануу үчүн пайдаланууну чечкен.
1306-жылдын июнунда Вацлав III чоң өлчөмдө каражат чогултуп, армия түзүүгө киришкен.
Жаш падыша поляк мурасын кайтарып алууга чечкиндүү болгон.
Августтун башында анын армиясы Оломоуцка келип жеткен. Бул шаар Польшага каршы жортуулдун негизги таяныч пункту болушу керек эле.
Бирок 1306-жылдын 4-августунда Оломоуцтагы тынчтык үрөй учурган кылмыш тууралуу кабар менен бузулган.
Түшкү ысыктан кийин падыша чиркөө башкармалыгынын үйүндө эс алып жаткан учурда белгисиз киши ага кол салып, көкүрөгүнө бычак менен үч жолу өлүмгө алып келчү сокку урган.
Вацлав ошол замат каза болгон.
Күбөлөр сарайдын терезесинен колунда кан болгон канжар кармаган Конрад Ботенштейн аттуу кишинин секирип түшкөнүн көрүшкөн.
Ачууланган күзөтчүлөр аны ошол жерде эле кылычтап өлтүрүп, бир да сөз айтууга мүмкүнчүлүк беришкен эмес.
Ошондуктан бул киши чындап эле жалгыз өлтүргүч болгонбу же анын артында кимдир бирөө турганбы деген суроо бүгүнкү күнгө чейин жоопсуз бойдон калууда.
Тарыхчылар бул кутумдун чыныгы уюштуруучусу ким болгонун дагы деле талашып келишет.
Вацлав III жылнаамаларда карама-каршылыктуу инсан катары сүрөттөлөт.
Айрым хронисттер аны ысырапкор жана шарапка жакын адам катары көрсөтүшкөн.
Бирок азыркы изилдөөчүлөр анын болгону бир жылга жакын созулган өз алдынча башкаруусунда эле бир катар акылга сыярлык реформаларды жүргүзүүгө жана ийгиликтүү дипломатиялык кадамдарды жасоого жетишкен жөндөмдүү жаш башкаруучу болгонун белгилешет.
Анын сөөгү алгач Оломоуцтагы Ыйык Вацлав соборуна коюлган.
Кийинчерээк аны абдан жакшы көргөн карындашы Элишка сөөгүн Збраслав монастырына көчүрүп, атасынын жанына жерге бердирген.
Вацлав IIIнүн өлүмү менен Пржемысловичтер династиясынын эркек линиясы толугу менен токтогон.
Ошол эле учурда Чехиянын Европада үстөмдүк кылууга умтулган ири державалык доору да аяктап, «жетим калган» Пржемысловичтер мурасы үчүн узакка созулган күрөш башталган.
