Казимир 1138-жылы — Польша королдугунун биримдиги үчүн тагдыр чечүүчү жылда төрөлгөн. Эң кеңири тараган версия боюнча, ал Болеслав III Кривоустыйдын көзү өткөндөн кийин төрөлгөн уулу болгон жана улуу князь каза болгон 28-октябрга жакын жарык дүйнөгө келген. Бирок ошол окуялардын замандашы болгон жылнаамачы Винцентий Кадлубек Казимир бир аз эртерээк төрөлүп, атасы каза болгондо жөн гана наристе болушу мүмкүн экенин этияттык менен белгилеген.
Кандай болгон күндө да, бул жагдай анын тагдырына терс таасир эткен: Казимир атасынын белгилүү саясий керээзи — «Болеслав Кривоустыйдын Статутунда» эскерилген эмес. Анын улуу агалары өлкөнү үлүштөргө бөлүп жатканда, Казимир «княздыгы жок князь» бойдон калып, энеси Саломея фон Берг менен анын Ленчицадагы жесирлик ээлигинде жашаган.
1144-жылы энеси каза болгондон кийин жаш Казимирди улуу агасы Болеслав IV Кудрявый камкордукка алган. Казимирдин жаштык жылдары күтүү менен өткөн: 1151-жылы эрезеге жеткенден кийин да агалары ага бир карыш да жер беришкен эмес.
Тагдыр жаш князды дагы бир жолу сыноого алган. 1157-жылы император Фридрих Барбаросса Польшага ийгиликтүү жортуул жасагандан кийин Болеслав IV Казимирди герман сарайына барымта катары берүүгө аргасыз болгон.
Анын Империяда өткөргөн жылдары жөнүндө маалымат аз. Бирок 1161-жылга карата Казимир мекенине кайтып келген. Ошентсе да, ал дагы эле улуу агаларынын көлөкөсүндө калган князь эле.
Казимирдин тагдырындагы бурулуш 1166-жылы гана башталган. Ошол жылы анын агасы Генрих Сандомирский прусстарга каршы Крест жортуулунда каза болгон.
Балдары болбогон Генрих атасынын Казимирге карата жасаган адилетсиздигин оңдоону каалап, өзүнүн ээликтерин ага мураска калтырган.
Бирок князь-принцепс Болеслав IV дагы бир жолу кичүү инисинин укуктарын көз жаздымда калтырып, Сандомирди Сеньориалдык үлүшкө кошуп алууга аракет кылган.
Бул Казимир үчүн чыдамдын акыркы чеги болгон. Мешко III Старый жана Кичи Польшанын таасирдүү ак сөөктөрү колдогон Казимир көтөрүлүш чыгарган.
Бул күрөш 1168-жылы Енджеювдагы жыйында өз натыйжасын берген. Болеслав IV тактысын сактап калганы менен, компромисске барууга аргасыз болгон.
Казимир акыры өзүнүн биринчи өз алдынча ээлигине ээ болгон. Ал өтө чакан болсо да, борбору Вислица болгон княздык эле.
1173-жылы Болеслав IV каза болгондон кийин гана жаңы принцепс Мешко III Старый Казимирге бүтүндөй Сандомир княздыгын өткөрүп берип, Генрих ага калтырууну каалаган мыйзамдуу мурасты калыбына келтирген.
Мешко III Старыйдын башкаруусу катуу жана авторитардык мүнөздө болуп, көп өтпөй магнаттар менен диниятчылардын арасында нааразычылык жараткан.
1177-жылы чоң көтөрүлүш башталган. Ага Краков епискобу Гедко, Мешконун өз уулу Одон жана силезиялык князь Болеслав Долговязый кошулган.
Көтөрүлүштүн лидерлеринин бири болгон Казимир өзүн жоокер катары гана эмес, чебер дипломат катары да көрсөтө алган.
Мешко III Познанды сактап калуу үчүн күрөшүп жаткан учурда Казимир тез жүрүш жасап, Краковду ээлеп алган.
Өз бийлигин мыйзамдаштыруу жана атаандаштарын нейтралдаштыруу үчүн ал бир катар саясий келишимдерди түзгөн.
Мешко I Плясоногийге анын титулун тааныганы үчүн Бытом жана Освенцим шаарларын өткөрүп берген, ал эми Болеслав Долговязыйга Силезияга кайтып келүүгө жардам берген.
Князь-принцепс титулун кабыл алган Казимир II иш жүзүндө Кичи Польшаны гана эмес, Мазовияны, Куявияны жана вассалдык Чыгыш Поморьени — Померелияны да өзүнүн таасир чөйрөсүнө киргизген.
Казимирдин эң чоң жетишкендиктеринин бири 1180-жылы Ленчицада өткөрүлгөн жыйын болгон.
Өзүнүн урпактарына такты мурастоо укугун бекемдеп, чиркөөнүн колдоосуна ээ болууну каалаган Казимир диниятчыларга ошол мезгил үчүн болуп көрбөгөндөй кеңири артыкчылыктарды берген.
Ал бир катар салыктарды жоюп, каза болгон епископтордун мүлкүн өзүнө алуу укугунан баш тарткан.
Бул чечим Рим папасы Александр III тарабынан бекитилип, Казимирдин бийлигине жогорку диний мыйзамдуулукту берген.
Казимирдин тышкы саясаты негизинен чыгыш багытына багытталган.
Ал орус княздыктарынын иштерине активдүү кийлигишип, аскердик күчтү да, династиялык никелерди да пайдаланган. Өзүнүн кызы Марияны Киев князынын уулу Всеволод Святославичке турмушка берген.
1182-жылы Казимир Брестке ийгиликтүү жортуул жасап, ал жердин тактысына өзүнүн тарапкери Святослав Мстиславичти отургузган.
Кийинчерээк ал Галич үчүн узакка созулган күрөштүн негизги катышуучуларынын бирине айланган. Казимир алгач Роман Мстиславичке, андан кийин Владимир Ярославичке бийлигин кайтарып алууга жардам берип, Венгриянын падышасы Бела III менен император Фридрих Барбароссанын кызыкчылыктарынын ортосунда кылдат саясат жүргүзгөн.
Казимирдин өмүрүнүн акыркы жылдары өзүнө караган жерлердин биримдигин сактоо үчүн тынымсыз күрөш менен өткөн.
1186-жылы жээни Лешек Мазовецкий каза болгондон кийин Казимир Мазовияны мураска алган. Бирок тынчы жок Мешко III Старый Куявияны убактылуу басып алган.
1191-жылы Казимир Русьтагы иштер менен алек болуп турганда Мешко III Краковду кыска убакытка ээлеп алган.
Бирок Казимир Волынь аскерлеринин жардамы менен кайтып келип, борбор шаарды дээрлик согушсуз кайра өз көзөмөлүнө алган.
1194-жылдын башында князь ятвягдарга каршы өзүнүн акыркы жеңиштүү жортуулун жүргүзгөн.
Ал Краковго жеңүүчү катары салтанаттуу түрдө кайтып келген, бирок майрам көпкө созулган эмес.
1194-жылдын 5-майында, жеңиштин урматына уюштурулган салтанаттуу банкет учурунда Казимир II Справедливый күтүүсүздөн каза болгон.
Анын капысынан дүйнөдөн кайтышы ууландырылган болушу мүмкүн деген көптөгөн имиштерди жараткан. Бул версия бүгүнкү күнгө чейин тарыхчылардын арасында талкууланып келет.
