Генрих IV Вроцлав князы Генрих III Белый менен Юдита Мазовецкаянын үй-бүлөсүндө төрөлүп, алардын жалгыз мураскери жана Төмөнкү Силезиядагы Пясттар династиясынын мурдагы күч-кубатын сактап калууга болгон негизги үмүтү болгон. Бирок тагдыр аны атасынын колдоосунан эрте ажыраткан: 1266-жылы, Генрих али кичинекей бала кезинде, Генрих III каза болгон.
Жаш княздын камкордугун анын агасы — Зальцбург архиепискобу Владислав өзүнө алган. Вроцлав менен Зальцбургдун ортосундагы катаал турмуш балага татыктуу тарбия бере албасын түшүнгөн Владислав Генрихтин кийинки бүт тагдырын аныктаган чечим кабыл алган: ал жээнин Прагага, Чехиянын падышасы Пржемысл Отакар IIнин жаркын сарайына жөнөткөн.
Прагада өткөргөн жылдары Генрихти өз доорундагы эң билимдүү башкаруучулардын бирине айландырган. Ал бул жерде батыш европалык рыцардык маданиятты өздөштүрүп, искусство менен поэзияны үйрөнгөн. Кийин бул анын ысымын адабият тарыхында да түбөлүк калтырган.
1270-жылы архиепископ агасы каза болгондон кийин Генрих өзүнүн туулуп-өскөн Вроцлавына кайтып келген. Ал жерде анын тарбиясын атасынын ишенимдүү кеңешчиси Симон Галликуза уланткан.
Мекенине кайтып келгенине карабастан, анын Чехия менен болгон байланышы үзүлгөн эмес. 1271-жылы эле жаш князь Отакар II менен катар туруп, Венгриянын падышасы Иштванга жана анын поляк союздаштарына каршы аскердик жортуулга катышкан.
1273-жылы Генрих Пробус расмий түрдө өз алдынча бийлик жүргүзө баштаган.
Бирок ага калган мурас жеңил эмес эле. Бир кезде күчтүү болгон Төмөнкү Силезия княздыгы Легница, Глогув, Ополе сыяктуу майда үлүштөргө бөлүнүп кеткен, ал эми Вроцлав мурдагы улуулугунун көлөкөсү гана болуп калган.
Генрих өз башкаруусун этият дипломатиядан баштап, туугандары — Улуу Польшалык Пшемысл жана Ополелик Владислав менен мамилесин жөнгө салууга умтулган.
Бирок тышкы саясий бороондор ага тынчтыкта башкарууга мүмкүнчүлүк берген эмес.
Генрих Пржемысл Отакар II менен император Рудольф Габсбургдун тагдыр чечүүчү тирешүүсүндө чех падышасына берилген бойдон калган.
Бул берилгендик ага кымбатка турган.
1275-жылы чех падышасы мыйзамдан тышкары деп жарыялангандан кийин Силезияда башаламандыктар күчөгөн. Кырдаалды пайдаланган Генрихтин өз агасы, Легница князы Болеслав II Рогатка, жээнин күтүүсүздөн уурдап кетип, түрмөгө камаган.
Пробустун тарапкерлери буга катуу нааразы болушкан.
Княздар Генрих III Глоговский менен Пшемысл II Великопольский аны бошотууга жөнөшкөн. Бирок 1277-жылдын 24-апрелинде Столец жанындагы кан төгүлгөн салгылашта алар Рогатканын уулу Генрих V Брюхатый тарабынан толук жеңилүүгө учурашкан.
Генрих IV өзү 1278-жылы, анын колдоочусу Отакар II Моравия талаасындагы салгылашта каза болгондон кийин гана эркиндикке чыккан.
Бирок боштондуктун баасы өтө жогору болгон: князь агасына Сьрода-Слёнска жана Стшегом шаарларын берүүгө, ошондой эле ири кун төлөө үчүн Кросно-Оджаньскени күрөөгө коюуга мажбур болгон.
Чех падышасынын өлүмү Генрихтин алдында жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачкан.
Чоң энеси Анна Легницкая аркылуу жаш Вацлав IIге камкорчу болууга белгилүү укуктары бар болгондуктан, Генрих Прагадагы таасирин күчөтүүгө үмүттөнгөн.
Бирок император Рудольф регент катары Бранденбургдук Оттонду тандаган.
Ошентсе да, Генрих сүйлөшүүлөр аркылуу Кладско графтыгын лендик ээлик катары өзүнө алууга жетишкен.
1280-жылы Пробус Венага жөнөгөн.
Анын негизги максаты поляк таажысы болчу.
Ополелик Владиславдын колдоосуна ээ болуу үчүн ал анын кызы Констанцияга үйлөнүп, ага келечекте падышанын жубайы — королева титулун убада кылган.
Бирок Пясттардын үй-бүлөсүндөгү мамилелер чыңалуу бойдон калган.
1281-жылдын февралында Генрих өзүн катаал жана эсепчил саясатчы катары көрсөткөн. Ал туугандарын жана коңшу княздарды Садовель айылындагы жолугушууга чакырып, күтүүсүздөн алардын туткун экенин жарыялаган.
Улуу Польшалык Пшемысл II ага Велюнь жерин өткөрүп берүүгө жана Генрихтин жогорку бийлигин таанууга аргасыз болгон.
Княздын жеке жашоосу да бийлик үчүн күрөшкө баш ийген.
1287–1288-жылдары ал Констанция Опольская менен никесин буздуруп, аны үйүнө жөнөткөн.
Бул чечим Генрихти Силезиядагы туугандары менен биротоло касташтырып, алардын көбүн анын элдешкис душмандарына айландырган.
Генрихтин өмүрүндөгү эң узакка созулган жаңжалдардын бири Вроцлав епискобу Томаш II Заремба менен болгон күрөш эле.
Талаш башаламандыктын мезгилинде чиркөө өзүнө кошуп алган жерлер жана мүлк үчүн жүргөн.
1284-жылдын мартында жаңжал туу чокусуна жетип, епископ князды чиркөөдөн чыгарып, анын жерлерине интердикт жарыялаган.
Генрих артка чегинген эмес.
Папа Мартин IV ага колдоо көрсөтүүдөн баш тартканда да, князь өзүнө берилген францискан монахтарына таянган.
1285-жылы Пробус каршы чабуулга өтүп, епископтук Ниса княздыгынын жерлерин конфискациялап, Томашты качууга мажбур кылган.
Бул күрөштүн аягы 1287-жылы Генрих Рацибожду ээлегенде келген.
Дал ушул учурда князь күтүүсүз кең пейилдигин көрсөткөн: жеңилген епископту биротоло талкалоонун ордуна, ага жерлерин кайра кайтарып берген.
Мындан тышкары, Вроцлавда бүгүнкү күнгө чейин шаарды көркүнө чыгарып турган кереметтүү Ыйык Крест чиркөөсүнүн пайдубалын түптөгөн.
1288-жылдын 30-сентябрында баласыз Лешек II Чёрныйдын каза болушу Генрихке Польшанын князь-принцепси титулуна жол ачкан.
Краков тактысына көптөгөн талапкерлер болгон. Алардын арасында Владислав Локоток да бар эле.
1289-жылдын 26-февралында Севеж жанындагы салгылашта Генрихтин союздаштары жеңилүүгө учураган.
Бирок бул Пробусту токтото алган эмес.
1289-жылдын августунда ал өзү Краковду көздөй жортуул жасап, шаардыктардын колдоосунун аркасында шаарды ээлеген.
Формалдуу түрдө Польшанын эң жогорку князына айлангандан кийин Генрих экономиканы бекемдөөгө, шаарларды колдоого жана европалык рыцардык салттарды жайылтууга өзгөчө көңүл бурган.
Анын сарайы маданияттын маанилүү борборуна айланган.
Генрихтин өзү да тарыхта акын катары калган. Анын айрым ырлары белгилүү Манессе кодексинде сакталып калган.
Бирок анын жеңиши узакка созулган эмес.
1290-жылдын 23-июнунда Генрих IV болгону 32 жашында күтүүсүздөн каза болгон.
Жылнаамаларда, өзгөчө Штириялык Оттокардын жазмаларында, кутум тууралуу караңгы маалыматтар айтылат.
Аларга ылайык, князь жай таасир этүүчү уу менен ууландырылган.
Алгачкы ууландыруу аракети дарыгер Гунселин тарабынан аныкталып, токтотулган.
Бирок кийинчерээк кылмышкерлер — болжолдуу түрдө папалык сарайдагы каржылык махинациялар менен байланышкан адамдар же Генрихтин атаандаштары тарабынан сатып алынган кишилер — князь нан кескен бычакка уу сүйкөшкөн.
Өлүм алдында жатканда да Генрих ырайымдуулук көрсөтүп, өзүнүн өлтүргүчтөрүн куугунтуктабоону буйруган деп айтылат.
Өлөрүнүн алдында Генрих бир нече керээз калтырып, күчтөрдүн тең салмактуулугун сактап калууга аракет кылган.
Вроцлавды ал Генрих Глоговскийге, ал эми Краковду Пшемысл IIге калтырган.
Анын сөөгү өзү негиздеген Ыйык Крест чиркөөсүнө коюлган.
Көп кылым өткөндөн кийин, Экинчи дүйнөлүк согуш маалында, анын сөөгү антропологиялык изилдөөлөр үчүн мүрзөдөн чыгарылган.
Андан кийин анын калдыктары дайынсыз жоголуп кеткен.
Бүгүн Вроцлавдын Улуттук музейинде анын бош саркофагы гана жана Польшаны дээрлик кайра бириктирүүгө жетишкен «Адилет князь» тууралуу тарыхый эстелик сакталып калган.
