Тарыхка Смелый жана Щедрый деген лакап аттар менен кирген Болеслав IIнин доору Польшанын күч-кубатынын жаркын, бирок кыска мөөнөттүү кайра жаралуу мезгили болду. Казимир I Калыбына келтирүүчү менен киевдик княжна Добронеганын уулу Болеслав атасы кыйроолордун арасынан араң калыбына келтирген мамлекетти мураска алган. Бирок жаш башкаруучу этият «калыбына келтирүүчүнүн» ролу менен чектелүүнү каалаган эмес. Анын канында атактуу чоң атасы Болеслав Храбрыйдын каны агып турган жана ал Польшаны Борбордук Европадагы үстөм күч макамына кайра жеткирүүнү көздөгөн.
Башкаруусунун алгачкы күндөрүнөн тартып эле Болеслав II Польшанын кайрадан коңшуларына өз шарттарын таңуулоого даяр экенин көрсөттү. Анын тышкы саясаты тайманбас аскердик кийлигишүүлөрдүн бүтүндөй бир катарына айланды.
Ал Венгрияда иш жүзүндө «падышаларды жаратуучу» саясатчыга айланган. 1057-жылы анын аскердик жардамы герцог Белага падыша Эндре Iге каршы күрөштө көмөк көрсөткөн. Ал эми он жети жылдан кийин, 1074-жылы, поляк аскерлеринин жардамы менен Геза I такка отуруп, Империя колдогон Шоломон бийликтен четтетилген.
Болеслав башка багыттарда да активдүү саясат жүргүзгөн. 1061-жылы венгрлер жана русичтер менен түзүлгөн союздарга таянып, ал Чехиядагы ички так талаштарга кийлигишкен. Бирок бул жортуул ага күткөн ийгиликти алып келген эмес.
Анын чыгыш саясатынын негизги багыты Киев Русу болгон. 1069-жылы жашыруун келишимдерге таянып жана өз таасирин күчөтүүгө аракет кылып, ал Изяслав Ярославичке Киев тактысын кайра ээлөөгө жардам берген.
Бирок бул жортуул талаштуу натыйжа калтырган. Айылдарга жайгаштырылган поляк жоокерлеринин талап-тоноочулугу жергиликтүү калктын ушунчалык катуу каршылыгын жараткандыктан, Болеслав жакында эле союздаш болгон күчтөр менен толук масштабдуу согуш чыгып кетпеши үчүн армиясын шашылыш түрдө алып чыгууга аргасыз болгон.
Болеслав IIнин эң чоң жетишкендиги ошол мезгилдеги ири державалардын ортосундагы карама-каршылыктарды өтө чебер пайдалангандыгы болду. Европа император Генрих IV менен папа Григорий VIIнин ортосундагы инвеститура үчүн күрөштөн улам экиге бөлүнгөндө, поляк князы тайманбас жана так тандоо жасаган. Ал чечкиндүү түрдө Римдин тарабын колдогон.
1072-жылы Болеслав саясий баш ийбестиктин ачык кадамын жасап, императорго салык төлөөдөн баш тарткан жана иш жүзүндө Польшанын көз карандысыздыгын жарыялаган.
1074-жылы ал дагы бир кадам алдыга барып, поляк мамлекетин папалык тактын лендик ээлиги катары тааныган. Рим менен түзүлгөн бул стратегиялык союз көптөн күткөн натыйжасын берген.
1075-жылы папанын легаттары Гнезно архиепископтугунун укуктарын тастыкташкан. Бул процесстин туу чокусу 1076-жылдын 25-декабрындагы Рождество түнү болуп, Болеслав II расмий түрдө Польшанын падышасы катары таажы кийген.
Ондогон жылдарга созулган башаламандыктардан жана саясий кемсинтүүлөрдөн кийин поляк монархы кайрадан эң жогорку титулга ээ болуп, өлкө формалдуу түрдө эгемендүүлүгүн калыбына келтирген.
Бирок күч-кубатынын туу чокусунда Болеслав кылыч менен жеңүүгө мүмкүн болбогон күчтөргө туш болгон. Анын Батыш Поморьени кайтарып алуу аракеттери ийгиликсиз аяктаган, ал эми өлкөнүн ичиндеги чыңалуу улам күчөй берген.
1077-жылы папанын өтүнүчү боюнча ал Киевге экинчи жолу жортуул жасап, Изяславды кайрадан такка отургузган. Бирок бул жеңиш да узакка созулган эмес. 1078-жылы Нежатина Нивадагы салгылашта Изяславдын каза болушу Болеславды чыгыштагы эң маанилүү союздашынан ажыраткан.
Польшанын ичинде падышанын авторитардык башкаруу стилинен улам өз алдынчалыгы чектелип жаткан магнаттардын нааразычылыгы күчөй баштаган. Күчтүү Польшаны өздөрү үчүн коркунуч катары көргөн Чехия менен Империя да оппозицияны колдошкон.
Чечүүчү бурулуш Болеслав менен Краков епискобу Станиславдын ортосундагы жаңжал болду. Епископту чыккынчылыкка айыптаган падыша 1079-жылдын 11-апрелинде аны өлүм жазасына тартууга буйрук берген.
Бул окуянын так жагдайлары бүгүнкү күнгө чейин уламыштар жана сырлар менен курчалган. Бирок анын кесепети талашсыз болгон: епископтун өлүмү жалпы өлкөлүк көтөрүлүштүн башталышына түрткү берген.
Падышага каршы анын кичүү иниси Владислав Герман чыгып, көтөрүлүшкө чыккан аристократиянын негизги символуна айланган.
Ошол эле 1079-жылы Болеслав II тактан кулатылып, Венгрияга качууга аргасыз болгон. Кечээ эле башка падышаларга өз эркин таңуулап турган башкаруучу эки жылдан кийин сүргүндө көз жумган.
Анын 1081-жылы каза болушу — айрым уламыштар боюнча, ал Оссиах аббаттыгында дүйнөдөн кайткан — Пясттардын биринчи поляк монархиясынын эң жаркын доорунун аякташын билдирген.
Такка Владислав I Герман отуруп, анын тушунда Польша кайрадан борбордук бийликтин алсырашына, децентрализацияга жана коңшу мамлекеттерге саясий көз карандылыктын күчөшүнө туш болгон.
