Михаил бүткүл Чыгыш Европада урмат-сыйга жана коркунучка ээ болгон атактуу үй-бүлөдө төрөлгөн. Анын атасы легендарлуу жана каардуу князь Иеремия Вишневецкий, ал эми энеси Гризельда Замойская болгон. Вишневецкийлердин тукуму Украинанын Днепр дарыясынын сол жээгиндеги эбегейсиз чоң аймактарга ээлик кылган. Бул жерлер чыныгы «латифундияны» — мамлекеттин ичиндеги өзүнчө мамлекетти элестеткен.
Алардын ээлигине 56 шаар, чакан шаарча жана айыл кирип, калкынын саны 288 миң адамга жеткен. Бул зор ээликтин борбору Лубны шаары (азыркы Украинанын Полтава облусунда) болгон.
Бирок Михаилдин балалыгы согуштар жана оор саясий окуялар менен коштолгон. 1642-жылга чейин ал Замосць шаарында чоңойгон. Кийин атасынын өлүмүнөн жана казактардын көтөрүлүштөрүнүн натыйжасында үй-бүлөсүнүн мурастык жерлеринен ажырагандан соң, ал агасы, Сандомир воеводасы Ян Замойскийдин камкордугуна өткөн.
Атасынын мурасы — христиан дининин коргоочусу жана Хмельницкийдин көтөрүлүшүнө каршы элдешкис күрөшүүчү катары калыптанган образы — Михаил үчүн бир жагынан эң негизги саясий артыкчылык болсо, экинчи жагынан көтөрүү өтө оор болгон жоопкерчиликке айланган.
Үй-бүлөсү мурдагы күч-кубатынан ажыраганына карабастан, Михаил Европанын мыкты билим берүү салттарына ылайык билим алган. Алгачкы билимин иезуиттердин мектебинде алып, кийинчерээк, 1656–1660-жылдары, ханыша Мария Луизанын (Ян II Казимирдин жубайынын) активдүү колдоосу менен Прага университетинде окуган.
Анын билим алуу жолу Дрезден жана Вена шаарлары аркылуу да өткөн. Михаил көп тил билген адам катары белгилүү болгон. Ал латын, француз жана италия тилдеринде эркин сүйлөп, ошондой эле түрк жана татар тилдерин түшүнгөн. Бул ошол мезгилдеги поляк монархтары үчүн сейрек кездешкен жөндөм эле.
Алгачкы олуттуу аскердик тажрыйбасын Михаил 1663-жылдын ноябрында алган. Ошол учурда ал король Ян Казимирдин Москва аскерлерине каршы Украинадагы аскердик жортуулуна катышкан.
Жаш князь 600 адамдан турган өзүнүн жөө аскер полкун башкарган. Муну менен ал атасынын аскердик ишин согуш майданында улантууга даяр экенин көрсөткөн.
1668-жылы король Ян Казимир Ваза тактыдан баш тартканда, өлкөдө саясий бийлик боштугу пайда болуп, чечүүчү бурулуш учур башталган. 1669-жылдагы королдук шайлоодо катуу саясий күрөш жүргөн.
Радзивиллдер жана Пацтар сыяктуу таасирдүү магнаттардын топтору өз талапкерлерин колдошкон. Бирок чет өлкөлүк талапкерлерден тажаган катардагы шляхта өздөрүнүн арасынан чыккан королду — «Пяст» деп аталган жергиликтүү талапкерди шайлоону талап кылган.
Михаил Вишневецкийдин талапкерлиги компромисстик чечимге айланган. Шляхта жаш, анчалык бай эмес жана католик динине берилген князь алардын колундагы тил алчаак башкаруучу болот жана «шляхталык эркиндиктерди» чектөөгө батынбайт деп эсептеген.
Анын талапкерлигине примас Анджей Ольшовский чоң үгүттүк колдоо көрсөткөн. Ал Речь Посполитанын өзүнүн жаранын тактыга шайлоого чакырган.
Михаилдин атасы Иеремиянын эл арасындагы атак-даңкы чечүүчү роль ойногон. Натыйжада 1669-жылдын 19-июнунда Михаил король болуп шайланып, ошол эле жылдын 29-сентябрында Краков шаарында анын салтанаттуу таажы кийүү аземи өткөрүлгөн.
Михаил Корибуттун башкаруусу алгачкы күндөрүнөн тартып эле магнаттардын кастык мамилеси менен коштолгон. Атактуу кол башчы жана гетман Ян Собеский жетектеген француздарды жактаган саясий топ королго каршы катуу оппозицияга өткөн.
Мамлекет феодалдык ички тирешүүлөрдүн терең сазына баткан. Саясий система дээрлик иштебей калган. Вишневецкийдин башкаруусунда чакырылган алты сеймдин төртөөсү шляхталык депутаттар тарабынан liberum veto — чечимди бир добуш менен четке кагуу укугун колдонуу аркылуу үзгүлтүккө учуратылган.
Өлкөнүн ичинде саясий талаш-тартыштар күчөп турган мезгилде тышкы коркунуч эң жогорку чегине жеткен.
1672-жылдын жазында Осмон империясынын эбегейсиз чоң армиясы Речь Посполитанын аймагына басып кирген. Стратегиялык жактан маанилүү Каменец-Подольский чебинин кулашы бүтүндөй өлкө үчүн чоң сокку болгон.
Ошол эле жылдын жайында түрк-казак аскерлери Хотинди басып алып, Галицияга кирип барышкан жана Львов шаарын курчоого алышкан.
Айласыз абалда калган Михаил 1672-жылы мамлекет үчүн өтө оор жана кемсинтүүчү Бучач тынчтык келишимине кол коюуга аргасыз болгон.
Анын шарттарына ылайык, Речь Посполита Подолье жана Брацлав воеводалыктарынан ажыраган, ал эми Киев воеводалыгынын түштүк бөлүгү гетман Дорошенконун көзөмөлүнө өткөн.
Мындан тышкары, өзүнүн эркиндиги жана көз карандысыздыгы менен сыймыктанган республика Осмон султанына жыл сайын алым төлөөгө милдеттендирилген.
Бучач келишиминин кемсинтүүчү шарттары коомдо чоң нааразычылык жараткан. Сейм келишимди ратификациялоодон баш тартып, согуш кайрадан күч алган.
Михаил ден соолугунун начарлыгына карабастан, жоокер монархтын образына татыктуу болууга аракет кылып, Хотиндин жанында топтолуп жаткан армияга жөнөгөн. Бирок анын күч-кубаты дээрлик түгөнүп калган эле.
Король Львов шаарындагы Рынок аянтында жайгашкан Латын архиепископторунун сарайына токтогон. Дал ошол жерде ал чечүүчү салгылаштын башталышын көрүүгө жетишпей каза болгон.
Сөөгүн изилдөө учурунда анын өлүмүнө кызыл өңгөчтөгү жара себеп болгону аныкталган. Бул оору узакка созулган стресс жана өтө күчтүү нервдик чыңалуунун натыйжасында күчөп кеткен.
Монархтын жеке жашоосу да ага бакыт жана жубатуу алып келген эмес. 1670-жылы ал Элеонора Мария Австриялыкка үйлөнгөн.
Ошол эле жылы ханыша кош бойлуу болгон, бирок күтүлбөгөн кырсыктын кесепетинен боюнан түшүп калган. Бул окуя Михаилдин өз тукумун улантууга болгон үмүтүн өчүргөн.
Михаил Корибут Вишневецкийдин башкаруусунун жыйынтыктары тарыхта көбүнчө кайгылуу деп бааланат. Ал тактыда отурган аз гана жылдардын ичинде королдук бийлик биротоло алсырап, мамлекет олуттуу аймактык жоготууларга учураган.
Ошого карабастан, анын өлүмү Осмон империясынын коркунучуна каршы элдин биригүүсүнө түрткү болгон.
Көп өтпөй бул биримдик анын мураскери жана мурдагы саясий атаандашы Ян Собескийдин жетекчилиги астында Хотин жанындагы жаркын жеңишке алып келген.
Сүрөт: Польша королу Ян III Собескийдин портрети, 1673–1677-жылдар аралыгы. Варшавадагы Улуттук музей. Автору белгисиз. Буга чейин эмгек Ежи Семигиновский-Элеутерге, кийинчерээк Даниэль Шульцка таандык деп эсептелген. Вилянув сарайы музейинин кызматкерлери жүргүзгөн изилдөөгө ылайык, бул портрет Ян Собескийдин белгилүү сүрөттөрүнүн ичинен анын чыныгы келбетине эң жакыны деп саналат.
