
Пердикканын тарыхы Орестиданын катаал бийик тоолорунда — Македония менен Эпирдин чек арасындагы тоолуу аймакта башталат. Ал болжол менен б.з.ч. 360-жылы тектүү аристократ Оронттун үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Замандаштарынын күбөлүктөрүнө караганда, анын канында Аргеаддардын падышалык династиясынын каны агышы мүмкүн эле. Бул анын чексиз амбицияларын көп жагынан алдын ала аныктаган. Анын жанында бир тууганы Алкета жана карындашы Аталанта өсүп чоңойгон. Алар кийин анын саясий оюндарында ишенимдүү, кээде анчалык деле ишенимдүү эмес, шериктерине айланат.
Пердикканын чоң тарыхый сахнага биринчи чыгышы караңгылык жана кан менен курчалган. Б.з.ч. 336-жылы ал падыша Филипп IIнин телохранителдери — соматофилактар корпусунда кызмат өтөп жаткан. Дал Пердикка жаш Павсанийдин үйлөнүү тою маалында падышанын жүрөгүнө канжар сайганына күбө болгон. Андан кийинки окуя триллердеги көрүнүштү эске салат: Павсаний аттарга карай качып жөнөгөн, бирок Пердикка Леоннат жана Аттал менен бирге аны кууп жетип, найзалар менен сайып өлтүрүшкөн. Киши өлтүргүчтүн ошол жерде эле өлтүрүлүшү көптөгөн ушактарды жараткан. Тарыхчылар, анын ичинде Л. Р. Вершинин, негиздүү суроо коюшат: бул шашылыш жазалоо «издерди жашыруу» аракети болгон жокпу? Балким, Пердикка кутумдун уюштуруучулары тууралуу билген — же ал тургай аларга жардам берген — жана Павсанийдин өлүмү чыныгы буйрук бергендер көмүскөдө калышы үчүн зарыл болгон. Кандай болгон күндө да, Александр такка отургандан кийин Пердикканын карьерасы тез көтөрүлө баштады.


Жаш падыша Александр Пердикканын таланттарын тез баалады. Б.з.ч. 335-жылы ал иллириялык жолбашчылар Клит жана Главкийге каршы оор кампанияда орестийлер менен линкестийлердин таксистерин башкарып турган. Бирок чыныгы сыноо Фиваны курчоо болду. Бул жерде Пердикканын образы антикттик хроникалардын күзгүсүндө экиге бөлүнөт. Птолемей, Арриан аркылуу, аны буйруксуз эле чабуулга ыргыган чыдамсыз жоокер катары сүрөттөйт: коргонуудан жарака көрөрү менен ал алдыга умтулуп, Александрды негизги күчтөрдү согушка киргизүүгө мажбур кылган имиш. Кийин Пердикканын душманына айланган Птолемей, кыязы, аны улуу шаардын кырылышы жана кыйратылышы үчүн күнөөлүү кылып көрсөтүүнү каалаган.

Бирок Диодор жана Н. Хаммонд сыяктуу азыркы тарыхчылар башкача көрүнүштү көрүшөт. Пердикка ойлонбой аракет кылган эмес — ал чечкиндүү болгон. Анын таксиси шаарга биринчи болуп кирген, командирдин өзү оор жараат алган, бирок дал ошол жарып кирүү жеңишти камсыз кылган. Даңкка жетүүгө болгон иррационалдуу каалообу же кол башчынын муздак эсептөөсүбү — натыйжа бир эле болду: Фива кулады, ал эми Пердикка падышанын эң ишенимдүү адамдарынын бири деген макамын бекемдеди.
Азияга жөнөөрдүн алдында атактуу диалог болгон. Александр досторуна мүлкүн таратып жатканда, Пердикка падыша өзүнө эмне калтырарын сураган. Ал: «Үмүттөрдү», — деп жооп берген. Пердикканын жообу — «Анда мен да алардан үлүш алгым келет» — анын кийинки бүт өмүрүнүн ураанына айланды. Ал алтындан баш тартып, жаңы империяны куруу укугун тандады.

Чыгышка болгон улуу жортуулда Пердикка македон фалангасынын «болот муштумуна» айланды. Граник жанындагы салгылашта, б.з.ч. 334-жылы, анын таксиси эң борбордо туруп, перс атчандарынын кысымын кармап турду. Кийин Минды жанында ийгиликсиздик болду: шаар ичиндеги чыккынчылыктан улам чабуул ишке ашпай калды, бирок бул кол башчыны ого бетер шыктандырды. Исс жанындагы салгылашта, б.з.ч. 333-жылы, ал кайрадан чабуулдун эң алдыңкы сабында болуп, оор жөө аскерлердин аракеттерин координациялады.
Тирдин азаптуу курчоосу маалында, б.з.ч. 332-жылы, Александр убактылуу Пердикка менен Кратерди аскерди башкарууга калтырды. Бул сейрек кездешкен алсыз учур болгон: падыша жоктугунан пайдаланып, тирдиктер македондуктардын курчоо молун өрттөп жиберишти. Бирок бул ката ишенимди солкулдаткан жок. Б.з.ч. 331-жылы Гавгамела жанындагы салгылашта Пердикка оң канатта согушуп, кайрадан кан төктү — ал катуу кармаштын ичинде жарадар болду. Ошол эле жылы ал расмий түрдө Менестин ордуна соматофилак кызматын ээлеп, падышанын жети жеке сакчысы жана кеңешчисинин бири болуп калды.

Пердикка Александрдын эң караңгы учурларында жанында болгон. Ал Перс дарбазаларын басып алууда аны коштоп жүргөн, Фрадада Филотаны өлүм жазасына өкүм кылган кеңеште отурган. Б.з.ч. 328-жылы Маракандада мас Александр Клит Карага кол көтөргөндө, дал Пердикка анын колунан куралды жулуп алууга аракет кылган. Тилекке каршы, Пердикканын күчү да бул трагедияны токтотууга жеткен эмес. Анын таасири өсө берди: Александр согдий аскаларын жана жомоктогудай Индияны багындырып жатканда, Пердикка өзүнчө корпустарды башкарууга алып, жазалоочу экспедицияларды жүргүзүп, Хориен аскасын штурмдоо сыяктуу эң татаал курчоолорго катышкан.
Б.з.ч. 323-жылдын 10-июнунда дүйнө солкулдап кетти: Александр Великий Вавилондо көз жумду. Өлүм төшөгүндө падыша, үнүн жоготуп калган абалда, манжасынан мөөр шакегин чыгарып, Пердиккага берди. Бул ишара аны жөн гана мураскор эмес, империянын сакчысы кылды.


Бирок Вавилон дароо жыландар уясына айланды. Мелеагр башында турган жөө аскерлер падышанын акыл-эси начар бир тууганы Арридейди такка отургузууну талап кылышты. Пердикка башында турган знать жана кавалерия болсо кош бойлуу Роксана мураскер төрөгөнчө күтүүнү сунушташты. Бийлик үчүн күрөш башталып, сарайдын ичинде эле жарандык согушка айланып кете жаздады. Пердикка өзүн гениалдуу манипулятор катары көрсөттү: ал компромисске барып, Арридейдин, Филипп III катары, жана Роксананын болочок уулунун биргелешкен башкаруусуна макул болду, ал эми өзү регент кызматын ээледи.

Көп өтпөй Арридейге болгон таасирин пайдаланып, Пердикка атаандашын муздак кандуулук менен жок кылды — Мелеагр өлтүрүлдү. Жалгыз регент болгондон кийин ал Вавилондогу атактуу сатрапиялар бөлүштүрүүсүн өткөрдү. Анын стратегиясы жөнөкөй эле: эң амбициялуу диадохторду — Птолемейди, Антигонду, Лисимахты — бири-биринен жана борбордук бийликтен мүмкүн болушунча алысыраак жөнөтүү. Алар провинцияларды башкарууга батып калганча, Пердикка казынаны жана армияны көзөмөлдөп турмак.
Пердикканын энергиясына карабастан, борбордон четтөөчү күчтөр андан күчтүү болуп чыкты. Анын бийликти күч менен бекемдөө аракеттери душмандарын гана бириктирди. Ал Леоннат менен Антигонго өзүнө жалгыз берилген кол башчы Эвменге Каппадокияны басып алууга жардам берүүнү буйруганда, алар жөн гана буйрукту тоготпой коюшту. Пердиккага б.з.ч. 322-жылы бул жерлерди багындыруу үчүн армияны жеке өзү жетектөөгө туура келди.

Кырдаалды нике интригалары татаалдаштырды. Пердикка Македониянын күчтүү наместниги Антипатрдын кызы Никеяга үйлөнгөн эле. Бирок Александрдын энеси Олимпиада ага падышанын карындашы Клеопатранын колун сунуштаганда, Пердикка падышалык үй-бүлөнүн мыйзамдуу мүчөсү болуу азгырыгына туруштук бере алган жок. Никея менен ажырашуу Антипатрга согуш жарыялоо менен барабар болду. Регентке каршы коалиция түзүлдү: Антипатр, Кратер, Антигон жана Птолемей.
Египет Жер Ортолук деңизин көзөмөлдөөнүн ачкычы, ал эми Птолемей эң коркунучтуу стратег экенин түшүнгөн Пердикка б.з.ч. 321-жылы, башка маалыматтар боюнча б.з.ч. 320-жылы, негизги аскерди Нилге карай алып жөнөдү.
Египет жортуулу Пердикка үчүн тагдыр чечүүчү болду. Анын деспоттук мүнөзү, жазалоодогу ырайымсыздыгы жана жөнөкөй жоокерлердин муктаждыктарына көңүл бурбагандыгы ачуу жемиштерин бере баштады. Жоокерлер популярдуу Птолемейге каршы согушууну каалашкан жок. Анын үстүнө Птолемей айлакерлик менен Александрдын сөөгүн уурдап, Александрияга алып кеткен эле.
Кульминация Мемфиске жакын Нилден өтүү маалында болду. Пердикка туура эмес жерди жана туура эмес убакытты тандады. Катуу агым жана терең нугу операцияны кыргынга айлантты. Бүт армиянын көз алдында эки миңден ашуун жоокер сууга чөгүп же крокодилдер тарабынан тытылып өлтүрүлдү. Бул акыркы тамчы болду. Өз жолбашчысынын амбицияларынан чарчаган армия көтөрүлүш чыгарды.
Б.з.ч. 321-жылдын июль айында жогорку офицерлерден турган кутумчулар тобу, алардын арасында Пифон, Селевк жана Антиген да болгон, регенттин чатырына кирип барышты. Миңдеген салгылашуулардан өткөн жана дүйнөдөгү эң чоң империянын мөөрүн колунда кармаган адам өзүнүн эле шериктери тарабынан өлтүрүлдү. Анын өлүмү менен Александрдын державасынын биримдиги биротоло кыйрап, анын ордун диадохтордун кандуу согуштарынын доору басты. Бул согуштарда «үмүттөрдүн катышуучуларынын» ар бири мурастын өз үлүшүн жулуп алууга аракет кылды.




