Улуу Артабан III (болжол менен б.з. 38–39-жж.) бир нече ондогон жыл Парфияны башкаргандан кийин каза болгондо, империя кайрадан ыдыроонун босогосуна келип калган. Падышанын артында эки амбициялуу уул калган: Вардан жана Готарз.
Булактар (Иосиф Флавий жана Тацит) ким биринчи такка отурганы тууралуу майда-чүйдөдө айырмаланат, бирок жалпы сүрөт мындай: бир туугандар бийликти бөлүшүүгө аракет кылышкан. Батыш провинцияларынын ак сөөктөрүнө таянган Вардан Мидия менен Вавилонияны алган. Ал эми катаал жана шектенгич Готарз чыгышта — Гирканияда жана дахтардын жерлеринде бекемделген.
Бирок бул тынчтык узакка созулган эмес. Жалгыз бийликке умтулган Готарз кандуу «тазалоону» баштаган. Ал өзүнүн бир тууганы Артабандын (кары падышанын дагы бир уулунун) өзүн, аялын жана уулун өлтүргөн. Мындай маанисиз ырайымсыздык парфиялык аристократияны үрөй учурган. Б.з. 39-жылы элчилер жашыруун түрдө Варданга барып, өлкөнү тираандан куткарууну өтүнүшкөн.
Вардан бул чакырыкка тарыхта теңдеши аз болгон марш менен жооп берген. Ал обоз чогултууга убакыт коротпой, Тациттин айтымында 3000 стадийди (550 кмден ашык) болгону эки күндө басып өткөн. Ал сөздүн түз маанисинде «өзү тууралуу ушактан да ылдам келген».
Готарз чабуул күтпөгөндүктөн, Вардан аны жалпы салгылашсыз эле качууга мажбур кылган. Готарз дахтардын талааларына жашынган, ал эми Вардан жалгыз падыша болуп жарыяланган. Ийгиликти бекемдөө үчүн ага эки нерсе керек эле: коронация жана каржыны көзөмөлдөө. Бирок бул жерде маселе чыккан: Ктесифон ачык болсо да, монета чегип турган эң бай шаар — Тигрдеги Селевкия — атасынын тушунан бери уланып келген көтөрүлүш абалында турган.
Вардан козголоңчул мегаполисти курчоого алган. Шаар дээрлик алынгыс эле: аны Тигр дарыясы, каналдар жана бекем дубалдар коргоп, азык-түлүгү көп жылга жетчү. Вардан Селевкиянын алдында турганда, Готарз чыгыш талааларында дахтар менен гиркандыктардан жаңы армия топтогон.
Вардан ийкемдүүлүк көрсөтүп, курчоону токтотуп, бир тууганына каршы Улуу Бактрия түздүгүнө жөнөгөн. Бирок салгылаш болбой калган. Чечүүчү уруштун алдында бир туугандар ак сөөктөрдүн кутумун билишкен: алар экөөнү тең кулатып, такка куурчак падыша отургузууну көздөшкөн. Жалпы коркунучтун алдында Вардан менен Готарз жолугуп, келишим түзүшкөн:
Вардан I Парфиянын жогорку падышасы катары таанылган; Готарз Гирканияны үлүш жер катары алган.
Батышка кайтып келген Вардан акыры б.з. 42-жылдын июнуна карата Селевкияны багынууга мажбур кылган. Жети жылга созулган көтөрүлүш ошентип аяктаган. Шаар өз ыктыяры менен багынып берип, аристократиялык партия «жеңиш» урматына атактуу монеталарды чыгарып, Варданды тартипти калыбына келтирген адам катары даңазалаган.
Вардан I тарыхта жоокер катары гана эмес, кең пейил башкаруучу катары да калган. Б.з. 42-жылдын жазында Вавилония аркылуу Индияга бара жаткан атактуу даанышман жана мистик Аполлоний Тианский өткөн.
Филострат сүрөттөгөн жолугушуу Варданды жогорку маданияттуу адам катары көрсөтөт. Падыша философту кабыл алып гана тим болбостон, өзгөчө камкордук кылган: Индияга чейин коопсуздук грамоталарын берип, Инда жээгиндеги вассалына (иш жүзүндө толук баш ийбесе да) кат жазып, меймандостук көрсөтүүнү буйрук катары эмес, урмат катары өтүнгөн. Вардан жол көрсөтүүчүгө алтын берип, аны Аполлонийге өтө зарыл учурда гана берүүнү буюрган — философ байлыкты жек көрөрүн билип.
Батыштагы тынчтыкты Рим бузган. Император Клавдий Армения тактысына ибер Митридатты кайра отургузган. Жаңы башкаруучу катаал болуп, жергиликтүү ак сөөктөр Варданды жардамга чакырышкан.
Вардан согушка даяр турган. Ал рим талапкерин кулатуу үчүн чоң кампания пландаган. Бирок Парфиянын феодалдык түзүлүшү бул жерде «сынып» калган. Адиабена падышасы Изат II — күчтүү вассал — походго катышуудан баш тарткан. Себеби жөнөкөй эле: Изаттын беш уулу Римде барымтада турган. Мындай баш тартууга каарданган Вардан Арменияга эмес, өзүнүн вассалына каршы аскер буруп жиберген. Муну пайдаланып, Сириянын рим наместниги Вибий Марс Евфраттын жанында көрсөтмөлүү манёвр жасап, парфиялыктардын Арменияга басып кирүү планын биротоло жокко чыгарган.
Вардан вассалдар менен жаңжалга батып турганда, Гирканиядагы Готарз кайра баш көтөргөн. Вардан күчтөнүп кетет деп корккон ак сөөктөр аны шыкактап, ал дахтар менен гиркандыктардан кошуун чогултуп батышты көздөй жүргөн.
Чечүүчү салгылаш болжол менен б.з. 43-жылы Гирканияда Эринд (болжол менен Харинда) дарыясынын жанында болгон. Уруш абдан кандуу өтсө да, Вардан дагы бир жолу жеңишке жеткен: бир тууганын талкалап, чыгышка чейин кубалаган. Душманды куугунтуктап бара жатып, Вардан Синд дарыясына (Теджен же Герируд болушу мүмкүн) чейин жеткен — бул иран дүйнөсүн көчмөндөрдөн бөлгөн чек катары элестетилген. Ал жерде, «обочо дүйнөнүн четинде», жеңиш эстелигин тургузуп, кең аймактын кожоюнуна айланган.
Вардан даңктын туу чокусуна чыккан. Тацит ал тууралуу мындай деп жазган: «Ал али өтө жаш болчу, бирок эгер өз мекендештеринин сүйүүсүнө умтулуу менен душмандарына коркунуч салууну тең ойлосо, аны кары падышалардын аз гана бөлүгүнө көрсөтүлгөндөй урматташмак».
Дал ошол күчтүү падышадан ак сөөктөрдүн коркуусу анын өлүмүнө себеп болгон. Эркиндикке көнгөн парфиялык аристократия авторитардуу лидерге чыдагысы келген эмес. Б.з. 45-жылдын аягында кутум уюштурулган. Аңчылыкка берилип кеткен Вардан салттуу падышалык аңчылыкка чакырылган. Аскерден жана күзөттөн алыс жерде, Готарз тарабынан сатып алынган кутумчулар падышага кол салышкан. Вардан I өзүнүн эле подданныйларынын найзаларына сайылып каза болгон.
Анын өлүмү Готарз IIнин бийликке келишине жол ачкан. Ал эми Готарздын башкаруусу ырайымсыздык жана упайлоо доору болуп, Вардан бийликке шашылыш марш менен жетүүгө аракет кылып алдын алгысы келген кырсыктын өзү болгон.
