
Ород IIнин башкаруусу башталгандай эле, аягы да — туугандын каны менен аяктаган. Атасы Фраат III өлтүрүлгөндөн кийин Парфия ички кагылыштардын туңгуюгуна түшкөн. Ород таажы үчүн өз бир тууганы Митридат III менен өлүмгө тете күрөшкө кирген.

Тараза Ород тарапка Сурен деген күчтүү урук-клан колдогону үчүн оогон. Анын башында тарых жеке атын сактап калбаган, бирок урук аты менен жылнаамаларга кирген кол башчы — Сурена турган. Ал өзгөчө таланттуу адам болгон: падышадан кийинки эң байы, жана парфия өкүмдарларынын башына диадеманы кийгизүүгө мураска өткөн укугу бар эле.
Өлкөдөн сүрүлгөн Митридат III Римден башпаанек издеген. Проконсул Габиний аны парфия тактысына куурчак катары отургузууну көздөп колдоого даяр турган, бирок Римдин чоң саясаты (Помпейдин кийлигишүүсү жана б.з.ч. 55-жылдагы Египет маселелери) Митридатты жалгыз калтырган. Ал Вавилонду басып алган, бирок бул анын капканы болуп чыккан. Сурена — согуштун генийи — шаарды курчоого алып, ачарчылык менен багындырган. Б.з.ч. 54-жылы Ород II ырайым кылбай, бир тууганын өлүм жазасына тарткан да, жалгыз өкүмдарга айланган. Бирок майрамдоого убакыт жок эле: батышта согуштун булуттары коюуланып келе жаткан.
Римде триумвирлер дүйнөнү бөлүшүп жаткан. Марк Лициний Красс Цезарь жана Помпей менен даңк жагынан теңелүүнү самап, «курмандык» катары Парфияны тандаган. Бул авантюра болгон: Красс душмандын күчүн да, жер кыртышын да билген эмес, бирок алтынга жана триумфка суусаган.

Б.з.ч. 54-жылдын жазында, Ород али бир тууганынын тарапкерлерин басып жатканда, Красс Месопотамияга басып кирген. Парфия сатрапы Силак артка чегинип, римдиктер бир катар шаарларды оңой эле ээлешкен. Ал жакта гарнизондорду калтырып, Красс Сирияга кыштоого кеткен — бул анын тагдырын чечкен чоң ката болуп, парфиялыктарга даярданууга убакыт берген.
Б.з.ч. 54–53-жылдардын кышын тараптар даярдык менен өткөрүшкөн. Ород II өзүн алысты көрө билген стратег катары көрсөткөн. Римдиктер Армения аркылуу (Римдин союздашы аркылуу) сокку урушу мүмкүн экенин билип, ал аскерди экиге бөлгөн. Падышанын өзү негизги күчтөр менен Арменияга кирип, падыша Артавазд IIни «байлап», Красс менен бириктирбөөнү көздөгөн. Ал эми Месопотамиянын коргонуусун эң мыкты кылычы — Суренага тапшырган.
Б.з.ч. 53-жылдын жазында Красс Армения тоолору аркылуу кирүү деген акылга сыярлык планды четке кагып, Месопотамиянын кургак талаалары аркылуу жүрүп кеткен. Анын армиясы (7 легион, болжол менен 40 миң адам) коркунучтуу күч эле, бирок Сурена күтүлбөгөн сокку даярдап койгон.
Ал кадимки элдик кошуунду эмес, элиталык корпус чыгарган: 10 миң атчан жаачы жана болот соот кийген 1000 катафрактарий. Суренанын генийи логистикада болгон: ал миң төөдөн турган обоз алып келип, жебеге жүктөп, жаачыларга түгөнгүс ок-дары запасын камсыздаган.
Б.з.ч. 53-жылдын 6-майында (9-июнда) Карры (Харран) шаарынын жанында аскерлер беттешкен. Римдиктер каре болуп тизилген, бирок бул аларды сактап калган эмес. Парфиялык жаачылар алыстан туруп легиондорду аткылап, каршы чабуулдарды оор кавалериянын соккулары менен басып турган. Красстын уулу Публий үмүтсүз чабуулга барганда, аны бөлүп таштап, толук жок кылышкан. Анын башын найзага кадап, римдиктер үчүн үрөй учурган белги кылышкан.


Талкалоо толук болгон. Красс сүйлөшүү учурунда өлгөн (бир версия боюнча — ызы-чуунун ичинде өлтүрүлгөн, экинчиси боюнча — жазалап, тамагына эритилген алтын куюшкан). 44 миң римдиктин төрттөн бири гана аман калган. Каррыдагы салгылаш антик дүйнөнү дүрбөткөн шок болуп, Римдин Чыгышка карай экспансиясын токтоткон.
Сурена римдиктерди талкалап жатканда, Ород II Арменияда Артавазд менен тынчтык түзүп, аны уулу Пакорду армян падышасынын карындашына үйлөнтүп бекемдеген. Плутарх сүрөттөгөн денени үшүткөн көрүнүш: Арташаттагы үйлөнүү тоюнда Еврипиддин «Вакханкалар» трагедиясын коюшкан. Дал ошол учурда, Агава Пентейдин башын алып чыгышы керек болгон сахнада, элчи Красстын башын алып келип берет. Актёр аны колуна алып, кубанган элге көрсөтөт.
Бирок Суренанын триумфу анын өлүм өкүмүнө айланган. Ород II кол башчынын укмуш популярдуулугунан коркуп, көп өтпөй өзүнүн тактысын сактап калган адамды өлүм жазасына тарткан. Бул өлтүрүү Парфияны эң мыкты тактикинен ажыратып, кийинки согуштарда өзүнүн таасирин тийгизген.

Жеңиштен кийин Ород борборду эски Гекатомпилден батыш чек араларга жакыныраак — Тигрдеги Ктесифонго көчүргөн. Жаңы башкы кол башчы болуп уулу, төрө Пакор чыккан. Сирияга алгачкы басып кирүүлөр (б.з.ч. 52–50-жж.) ийгиликсиз болгону менен, Римдеги жарандык согуш (Цезарь — Помпей, андан соң триумвирлер — Цезардын өлтүргүчтөрү) жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачкан.

Б.з.ч. 40-жылы, Цезарь өлтүрүлгөндөн кийин, римдик республикачыл Квинт Лабиен парфиялыктар тарапка өтүп кеткен. Пакор менен Лабиендин союзу парфия күчүнүн туу чокусуна алып келген.
— Лабиен аскеринин бир бөлүгү менен Кичи Азияны от менен басып өтүп, «Парфиялык император» титулу менен монета да чегет;
— Пакор Сирияны, Финикияны (Тирден башкасын) жана Палестинаны басып алып, Иерусалимге өзүнүн талапкерин — Антигон IIни — отургузат;
— Иш жүзүндө Римдин бүт Чыгышы Ород IIнин колуна өткөндөй болгон: Парфия Римге тең дүйнөлүк сверхдержавага айланган.
Бул ийгилик баш айланткан, бирок узакка созулган эмес. Б.з.ч. 39-жылы Марк Антоний Чыгышка таланттуу кол башчы Вентидий Бассды жиберген. Римдиктер ыкчам аракеттенишип, Лабиен талкаланып, өлүм жазасына тартылган.
Б.з.ч. 38-жылы Гиндар жанындагы салгылашта (Каррыдагы жеңиштин жылдыгында!) Вентидий парфия атчан аскерин бийик жердеги тузакка азгырган. Бул урушта төрө Пакор — Ороддун сүйүктүү уулу жана династиянын үмүтү — каза болгон.
Пакордун өлүмү тууралуу кабар кары падышаны сындырып салган. Ород II бийликтин туу чокусунда туруп, терең депрессияга, балким акыл-эстин бузулушуна түшкөн. Калган 30 уулунун ичинен мураскер тандоо керек эле, бирок кайгы анын акылын тумандатып койгон. Ал эң ырайымсыз уулун — Фраатты (кийинки Фраат IV) — тандаган.
Бул тандоо Ороддун акыркы катасы болгон. Көп өтпөй бийликке суусаган Фраат IV атасын өзү муунтуп өлтүргөн (же ууландырып, уу таасир этпегенде муунткан). Ошентип Крассты талкалап, Парфияны болуп көрбөгөн бийиктикке чыгарган падышанын өмүрү трагедиялуу аяктаган — ал өз уруусунун каргышына өзү курман болгон.



