Митридат IIнин такка отурушу (б.з.ч. болжол менен 124–123-жж.) Аршакиддер династиясы үчүн эң караңгы мезгилде болгон. Атасы Артабан I калтырган мурас мурдагы улуу державанын урандыларынан гана турган. Өлкө тышкы жана ички душмандар тарабынан талкаланып, толук анархия абалында эле.
Ошол кездеги Парфиянын картасы жамаачы жуурканды элестеткен. Чыгышта мурдагы эки падышаны жок кылган сак көчмөндөрү иран аймактарын басып алган. Батышта борбордук бийликтен эң бай провинциялар — Элимаида жана Персида — бөлүнүп кеткен. Төмөнкү Эки Дарыя аймагында (Месопотамияда) Вавилонду да көзөмөлдөгөн көз карандысыз Харакена падышалыгы гүлдөп турган. Ал эми Аршакиддердин батыш чек араларын коргоо үчүн дайындалган наместник Гимер өзү падыша деп жарыялап, Вавилон менен Селевкияда тирандык бийлик орноткон. Түндүктөн болсо алсыраган мамлекетке армян падышасы Артавазд I көз арта баштаган. Парфиянын күндөрү саналуудай көрүнгөн.
Митридат II башкаруусун прагматикалык, бирок кемсинтүүчү кадамдан баштаган — сактар менен тынчтыкты сатып алып, аларга алым төлөөгө макул болгон. Бирок бул убакыт утуш үчүн жасалган амал эле. Падыша жеңил кавалерияга негизделген эски тактика массалык көчмөн ордолорго каршы иштебей калганын түшүнгөн.
Ал ири аскердик реформа жүргүзүп, оор кавалерияны — катафракттарды — түзгөн. Бул башынан аягына чейин соот менен капталган атчан жоокерлер каалаган түзүлүштү талкалай алган.
Армия даяр болгондо, Митридат сокку урган. Согуш катаал өткөн, бирок жаңыланган парфиялык күчтөр көчмөндөрдүн миграция багытын буруп салган. Сактар түштүккө — байыркы Дрангианага (Хамун көлүнүн айланасы) жана Арахосияга сүрүлгөн. Бул аймактар кийин Сакастан (азыркы Систан) деп атала баштаган. Парфиялыктар жеңип гана тим болбостон, мурдагы душмандарын өз системасына киргизишкен. Сак көсөмдөрү сарайда жогорку орун алып, парфия падышаларынын башына диадема кийгизүү укугуна (сурэн) ээ болушкан.
Айрым изилдөөчүлөрдүн пикири боюнча, б.з.ч. 115-жылга карата Митридат өз аймагын Амударыяга чейин кеңейтип, Мерв оазисин да басып алган. «ΚΑΤΑΣΤΡΑΤΕΙΑ» («жортуулда») деген жазуусу бар монеталар бул жеңишти түбөлүккө калтырган.
Тыл коопсуз болгондон кийин «Улуу Падыша» батышка бурулган. Анын максаты козголоңчул сатраптар болгон. Б.з.ч. 121–120-жылдар чамасында ал Харакенанын башкаруучусу Гиспаосинди талкалаган. Гиспаосиндин аты менен, бирок Митридаттын бийлигин көрсөтүп турган коло тыйындар Харакенанын вассалдык көз карандылыкты тааныганын далилдейт.
Тиран Гимердин тагдыры белгисиз бойдон калган, бирок ал бул согушта өлгөн же Митридат тарабынан жок кылынган болушу мүмкүн. Вавилония кайрадан парфия таажысынын асыл ташына айланып, империянын батыш чек арасы Евфрат дарыясына чейин жеткен.
Кийинки кадам түндүк чек араларды бекемдөө болгон. Стратегиялык абалда жайгашкан Армения көз карандысыз бойдон калуу үчүн өтө кооптуу эле. Митридат Артавазд Iди жеңип, анын жээнин (же уулун) — келечектеги улуу Тигранды — барымтага алган.
Тигран көп жыл парфия сарайында жашап, саясатты жана аскер ишин үйрөнгөн. Б.з.ч. 94-жылдар чамасында армян падышасы өлгөндөн кийин, Митридат II өз тарбиялануучусун Армения тактысына отургузган. Бирок таажынын баасы жогору болгон: Тигран Атропатенадагы талаштуу «70 өрөөндү» Парфияга берген. Союзду бекемдөө үчүн Митридат Тиграндын кызы Ариазатаны (Автома деген лакап аты бар) аялдыкка алып, башкы ханышаларынын бири кылган.
Митридат IIнин башкаруусу Парфиянын дүйнөлүк аренага чыгыш доору болгон.
Кытай менен байланыш: Император У-ди союздаштарды жана соода жолдорун издеп, элчилик жөнөткөн. Митридат кытайларды мурда болуп көрбөгөндөй салтанат менен тосуп алган. Парфия Улуу Жибек жолунун негизги звеносуна айланып, Римден Кытайга чейинки сооданы көзөмөлдөп, зор киреше алган.
Рим менен байланыш: б.з.ч. 92-жылы Евфрат жээгинде эки цивилизация жолуккан. Парфия элчиси Оробаз рим кол башчысы Сулла менен сүйлөшүү жүргүзгөн. Формалдуу союз түзүлбөсө да, бул окуя келечектеги улуу согуштардын белгиси болгон. (Кийин Оробаз Суллага сүйлөшүүдө артыкчылыктуу орун бергени үчүн Митридат тарабынан өлүм жазасына тартылган — падыша үчүн аброй кызматчынын өмүрүнөн да кымбат болгон).
Митридат II байыркы Персиянын империялык улуулугун аң-сезимдүү түрдө жандандыра баштаган биринчи башкаруучу болгон. Ал расмий түрдө «Шахиншах» («Падышалардын Падышасы») титулун кабыл алып, Кир менен Дарийдин мурасына доо койгон.
Бул титул анын тыйындарында жана барельефтеринде (мисалы, азыр бузулган Бехистун тоосундагы белгилүү рельефте) чагылдырылган. Ошол эле учурда ал «Эпифан» («Көрүнгөн Кудай») жана «Филэллин» («гректердин досу») титулдарын да сактап, эллин маданиятын колдоо аркылуу грек шаарларынын берилгендигин камсыз кылган.
Улуу башкаруучунун өмүрүнүн аягы чыккынчылык менен караңгыланган. Кенен жайылган империя бийликти бөлүштүрүүнү талап кылган, жана бул падышага каршы иштеген.
Б.з.ч. 91-жылы карыган Митридат чыгышта жүргөндө, анын дымактуу наместниги («сатраптардын сатрапы») жана, балким, уулу — Готарз I Вавилонияда козголоң чыгарып, өзүн падыша деп жарыялаган. Ошол эле учурда (б.з.ч. 91–90-жж.) анын мурдагы тарбиялануучусу жана күйөө баласы Тигран II Армян да сюзерендин алсыраганын пайдаланып, сокку урган. Армяндар «70 өрөөндү» кайтарып алып гана тим болбостон, Атропатенага басып кирип, Экбатанадагы жайкы резиденцияны өрттөп, Митридаттан «Падышалардын Падышасы» титулун тартып алышкан.
Митридат II — империянын жаратуучусу — б.з.ч. болжол менен 88–87-жылдары каза болгон (акыркы жолу туткунга алынган Деметрий III тууралуу маалымат менен байланышкан). Ал Парфияны улуу держава катары калтырган, бирок ошол эле учурда кайрадан башаламандыкка чөмүлгөн абалда кеткен — бул башаламандыкты ал өзү да байкабай жаратып алган, анткени өтө күчтүү душмандарды жана өтө дымактуу вассалдарды тарбиялап өстүргөн.
