
Тарыхка Фраатак («Кичинекей Фраат») деген ысым менен кирген Фраат Vнин башкаруусу кылмыш менен башталган. Б.з.ч. 2-жылы ал италиялык кулдан чыккан энеси Муза менен бирге атасын ууландырып өлтүрүп, бийликти басып алган. Бирок уу аркылуу алынган таажы өтө оор болуп чыкты.

Такка жаңы отурары менен жаш падыша олуттуу геосаясий кризиске туш болду. Рим менен Парфиянын түбөлүк тиреш аймагына айланган Арменияда көтөрүлүш чыгып, болжол менен б.з.ч. 1-жылы жергиликтүү ак сөөктөр менен парфиячыл партия римдик талапкер Артавазды кулатышкан. Такка Парфияга ачык ыктаган Тигран IV жана анын карындаш-жубайы Эрато кайтып келишкен.

Бул карыган император Август үчүн оор сокку болду. Рим Чыгышта аброюн жогото албайт эле. Ишенимдүү кол башчылар жетишпегендиктен, Август өзүнүн сүйүктүү небереси жана мураскери Гай Цезарды жөнөттү. Легиондор Евфратка карай жылды.

Рим армиясынын жакындап келатканын билген Фраатак алдын ала дипломатиялык кадам жасады. Ал Августка элчилик жиберип, Римде барымтада кармалып турган өзүнүн өгөй агаларын (Фраат IVнин мыйзамдуу уулдарын) кайтарууну талап кылды. Бул тайманбас кадам болгон, бирок Рим да катуу жооп берди.
Августтун жооп каты атайылап кордоочу мүнөздө жазылган: ал катты «падыша» деген титулсуз жөн гана «Фраатакка» деп кайрылып, Армениядан чыгып кетүүнү талап кылды. Кызуу кандуу жаш падыша да ушундай тон менен жооп берди, бирок реалдуу күчтөр тең эмес болчу. Анын союздашы Тигран түндүктөгү варварлар менен салгылашта каза болуп, ханыша Эрато тактан баш тартты. Фраатак Римдин кубатына каршы жалгыз калды. Жаңы согуш тактысынан ажыратышы мүмкүн экенин түшүнүп, ал сүйлөшүүгө макул болду.
Бул тирештин туу чокусу б.з. 1-жылы Евфрат дарыясынын ортосундагы аралда өткөн тарыхый жолугушуу болду. Улуу дарыянын эки жээгинде эки супердержаванын армиялары тизилип, ортодо нейтралдуу жерде Римдин мураскери менен Парфиянын падышасы бетме-бет жолуккан.
Рим офицери Веллей Патеркул Фраатакты «жогорку даражалуу жаш жигит» деп сүрөттөгөн. Сүйлөшүүлөр эки этапта өткөн: адегенде рим жээгинде, андан соң парфия жээгинде дасторкон жайылган. Ошол дасторкондо Армениянын тагдыры чечилген.
Фраатак бийлигин сактоо үчүн олуттуу жеңилдиктерге барган:
— Парфия Арменияга болгон бардык дооматтардан расмий баш тартты;
— Фраатактын төрт агасы Римде барымтада кала берди (бул падышанын өзү үчүн да пайдалуу эле);
— Анын ордуна Рим Фраатакты Парфиянын мыйзамдуу өкүмдары катары тааныды.
Чек араны коопсуз кылгандан кийин Фраатак антик дүйнөнү таң калтырган кадам жасады. Б.з. 2-жылы ал өзүнүн энеси Музага расмий түрдө үйлөндү.
Гректер менен римдиктер үчүн бул жийиркеничтүү инцест, «варварчылыктын туу чокусу» болгон. Бирок айрым тарыхчылар мунун артында диний саясат да турганын айтышат. Ошол мезгилде зороастризм өзгөрүп, мурда жалаң маг-жрецтер арасында гана болгон хваэтвадата (жакын туугандар арасындагы нике) ак сөөктөр арасында «ыйыктык» катары жайыла баштаган. Кулдан чыккан Фраатак ушундай жол менен өзүнүн мыйзамдуулугун бекемдөөгө аракет кылган болушу мүмкүн. Ошол мезгилдеги монеталарда падыша уул менен эне-ханышанын бирге түшүрүлгөн портреттери чегилген.
Рим менен түзүлгөн тынчтык узакка созулган жок. Гай Цезарь Арменияга кирип, жаңы римчил падышаны — Ариобарзанды — такка отургузууга аракет кылды. Бирок парфиячыл күчтөр каршылык көрсөтүштү.
Көтөрүлүш чыгып, борбору Артагира чеби болду. Аны Аддон аттуу сатрап коргогон (балким Фраатак жашыруун колдогон). Курчоо узакка созулду. Б.з. 3-жылы 9-сентябрда драма болду: Аддон сүйлөшүүгө макул болуп, Гайга жашыруун казынаны көрсөтөм деди. Бирок алтындын ордуна ал кинжал чыгарып, рим мураскерин жарадар кылды. Римдиктер шаарды штурм менен алып, бирок жараат өлүмгө алып келди — Гай Цезарь кийинки жылы каза болду. Рим жеңишти даңазалаганы менен, мураскердин өлүмү оор жоготуу болгон.
«Кичинекей падышанын» башкаруусу кыска, бирок бороондуу болду. Энеси менен никеси элдин нааразычылыгын жаратты. Римге жасалган жеңилдиктер алсыздык катары кабыл алынды. Кулдан чыккан падышаны жек көргөн парфиялык ак сөөктөр акыры кутум уюштурушту.
Б.з. 4-жылы чыдам чеги бүттү. Фраатак тактан кулатылды. Бир версия боюнча, ал сарайда эле өлтүрүлгөн; башкасына ылайык, Римдин Сириясына качып барып, көп өтпөй унутта калган абалда каза болгон.



