
Б.з.ч. 37-жылы Фраат IVдин такка отурушу Парфия үчүн кандуу таң менен башталган. Бийликке жеткен соң ал аны сактап калуунун эң ишенимдүү жолу — бардык атаандаштарды жок кылуу деп чечкен. Фраат эч күмөн санабастан өзүнүн бардык бир туугандарын (көп балалуу Ород IIнин уулдары аз эмес эле) өлтүргөн, андан кийин парфиялык ак сөөктөрдү да кырууга киришкен.
Бул террор ушунчалык күчтүү болгондуктан, көптөгөн атактуу парфиялыктар өлкөдөн качып кетишкен. Алардын арасында атактуу кол башчы жана империядагы эң бай адамдардын бири Монес да бар эле. Ал Чыгышты башкарган рим триумвири Марк Антонийден башпаанек тапкан. Александр Македонскийдин даңкына жетүүнү кыялданган Антоний качкынды жылуу кабыл алып, ага үч шаарды (Ларисса, Аретуза жана Иераполь) белек кылып, парфия тактысын убада кылган. Бул Фраатка түздөн-түз чакырык болгон.

Кооптуулукту түшүнгөн Фраат IV Монес менен жашыруун сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп, аны мекенине кайтууга көндүргөн жана коопсуздугун кепилдеген. Антоний парфиялыктарды ачууландырбоо үчүн качкынды кармап калган эмес, бирок согуштун механизми буга чейин эле ишке кирген.
Б.з.ч. 36-жылы Марк Антоний Парфияга басып кирүү үчүн зор армия топтогон. Анын туусу алдында болжол менен 100 000 адам турган: 60 миң рим легионери (18 легионго чейин), 10 миң кельт жана ибер атчан аскерлери жана 30 миң союздаш. Башкы союздашы армян падышасы Артавазд II болуп, ал 13 миң жоокер берген.
План абдан чоң болгон: Красс сыяктуу Месопотамиянын чөлдөрү аркылуу эмес, түндүктөн — Армения жана Атропатена Мидиясы аркылуу сокку урулмак. Бирок Антоний атакка шашып, өлүмгө алып келген ката кетирген. Ал армиясын бөлгөн. Өзү атчан аскер жана мыкты жөө аскер менен Атропатенанын борбору Фрааспага карай ылдам жылган. Ал эми оор курчоо машиналары бар жай обоз (300 араба!) жана эки легиондук күзөт артта калган.
Фраат IV мыкты тактик экенин далилдеген. Рим армиясынын бөлүнгөнүн билип, ал Антонийдин алдыңкы күчтөрүнө эмес, толук кавалериясы менен коргоосуз обозго сокку урган.
Оппий Стациан башкарган легиондор толугу менен курчалып, акыркы жоокерине чейин кырылган. Бирок негизги жоготуу — курчоо техникаларынын жок кылынышы болгон. Фрааспаны алууга керектүү чоң балталар жана мунаралар өрттөлгөн. Бул салгылашта Понт падышасы Полемон да туткунга түшкөн. Армян падышасы Артавазд кырсыкты көрүп, кампаниянын ийгиликсиз болорун түшүнүп, аскерлерин алып кетип калган (кийин Антоний бардык күнөөнү ага жүктөйт). Антоний согуш талаасына келгенде, өлүктөрдөн башка эч нерсе тапкан эмес.
Курчоо техникасы жок Фрааспаны курчоо маанисиз болуп калган. Римдиктер топурак валдарды куруп аракет кылышкан, бирок парфиялыктар тынымсыз чабуул жасап, аларды бузуп турган. Кыш жакындап, азык-түлүк азайып, жаачылар легионерлерге тынчтык бербей койгон. Антоний артка чегинүүгө аргасыз болгон.
Рим армиясынын чегиниши антик тарыхтагы эң баатырдык жана трагедиялуу окуялардын бири болгон. Фраат IV Антоний түз талаа аркылуу кетет деп күтүп, ал жерде катафракттары менен аны толук талкалайт деп ойлогон. Бирок римдиктерди бир мард-жол көрсөтүүчү (балким Красстын армиясынан аман калган жоокер) дөңсөөлүү аймак аркылуу алып өтүп куткарган.
Аракс дарыясына жетүү 27 күнгө созулган — бул чыныгы тозок болгон. Парфиялык атчан аскерлер (40 миңдей) тынымсыз чабуул жасаган. Үчүнчү күнү римдиктер ачык жерге чыкканда курчоого алынган. Антоний өзү каршы чабуулду жетектеп гана армияны сактап калган. Башка учурда Флавий Галланын отряды (3000 адам) жок кылынган.
Римдиктер «ташбака» (testudo) түзүлүшүнүн жана темирдей дисциплинанын аркасында гана аман калган. Жаачылар жебе жаадырганда, легионерлер калкандарын баштарына жабыштырып, өтпөс «панцирь» түзүшкөн. Парфиялыктар душман багынып берди деп жакындаганда, римдиктер кыска гладиустары менен жакындан сокку урган.


Армения чек арасына жеткенде Антоний 35 миң адамынан — армиясынын үчтөн биринен — айрылган. Фраат IV жеңишти майрамдаган. Ал тургай басып алынган рим монеталарын кайра чегип, Антоний менен Клеопатранын сүрөттөрүнүн үстүнө өз белгилерин баскан — бул душманды кемсинтүүнүн эң жогорку формасы болгон.

Рим үстүнөн жеңиштен кийин Фрааттын текеберлиги чектен ашкан. Ал Мидия падышасы менен олжону бөлүшө албай урушуп кеткен (кийин Антоний муну пайдаланып, мидиялыктарды өз тарабына тарткан). Өлкө ичинде падышанын ырайымсыздыгы көтөрүлүш жараткан. Мятеждин башына кол башчы Тиридат II турган.

Фраат тактыдан кулатылган, бирок багынган эмес. Ал чыгыштагы сактарга (скифтерге) качып барып, жаңы көчмөн армия чогултуп, бийлигин кайра кайтарып алган. Тиридат II Сирияга, римдиктерге качып, Фрааттын кичүү уулун барымта катары алып кеткен.
Римде бийликке келген Октавиан Август прагматик болгон. Ал жаңы согуштун ордуна дипломатияны тандаган. Б.з.ч. 20-жылы ал Красс жана Антоний жоготкон легиондук белгилерди жана туткундарды кайтарууну талап кылган.

Фраат IV жаңы согуштан жана такка талапкерлерди Рим колдойт деген коркунучтан чочуп, макул болгон. Б.з.ч. 20-жылдын 12-майында рим легиондорунун ордолору салтанаттуу түрдө Тиберийге өткөрүлүп берилген. Рим үчүн бул зор пропагандалык жеңиш болгон, ал эми Фраат үчүн батыш чек арада тынчтык сатып алуу жолу эле.
Тынчтык менен бирге Август Фраатка белек жөнөткөн — ал легиондордон да коркунучтуу болуп чыккан. Бул Италиялык кул кыз Муза болчу. Сулуу жана акылдуу италиялык аял карыган падышаны тез эле өзүнө арбап алган. Күнөстөн ал ханышага айланып, ага Фраатак (Фраат V) аттуу уул төрөп берген.
Муза акырындык менен айлакер оюн баштаган. Ал күйөөсүн анын бардык улуу уулдарын (төрт мыйзамдуу мураскерди!) Римге «коопсуздук жана тарбия үчүн» жөнөтүүгө көндүргөн. Фраат сүйүүгө мас болуп, такты үчүн үй-бүлөлүк чырдан коркуп, макул болгон. Уулдары кетип, Муза төрөгөн уул үчүн такка жол тазаланган.
Б.з.ч. 2-жылы финал келген. Муза күйөөсүнүн табигый өлүмүн күтпөстөн, Фраат IVди уулантып өлтүргөн. Ошентип Марк Антонийдин армиясын талкалаган, жарандык согуштарды баштан кечирген падыша душманы белек кылган аялдын колунан каза болгон. Такка Фраатак отуруп, Муза анын кош башкаруучусуна айланган — парфия тарыхындагы эң драмалуу доорлордун бири ушундай аяктаган.



