Байыркы Чыгыштын эң улуу державаларынын биринин жаралышы Аршак I аттуу инсан менен тыгыз байланыштуу. Анын өмүр баяны карама-каршылыктуу күбөлүктөр жана уламыштар менен өрүлгөн. Анын бийликке келүү мезгили кылымдардын көлөкөсүндө калып, антиктүү авторлор тарабынан начар чагылдырылган, алардын эмгектери көбүнчө «варварларга» душмандык маанайда жазылган. Грек жана рим тарыхчылары, мисалы Страбон, Юстин жана Аммиан Марцеллин, бул адам ким болгон деген маселеде пикир келишпестикке барышкан. Айрымдары аны күч менен бийликти басып алган тайманбас каракчы деп аташкан, башкалары болсо аны Диодот Iдин көтөрүлүшүнө чыдай албай, Парфияга качып келип көтөрүлүш уюштурган бактриялык катары көрүшкөн. Ошондой эле анын тегин Андрагорго же ал тургай байыркы Ахемениддерге — Артаксеркс IIге (же Iге) — байланыштырган версия да болгон, бул анын бийлигин ирандыктардын көз алдында мыйзамдаштырууга тийиш эле.
Бирок заманбап изилдөөчүлөр башкача көрүнүшкө көбүрөөк ыкташат. Аршак, сыягы, дахтардын күчтүү көчмөн конфедерациясына кирген парн уруусуна таандык болгон. Парндар жергиликтүү иран эли болгонбу же түндүктөн келип, зороастризмди жана отурукташкан коңшуларынын маданиятын кабыл алышканбы деген пикирлер бар. Аршак өзү Фрияпиттин уулу болуп, кыязы, Парфияда төрөлүп, парфян тилинде сүйлөгөн. Анын жаштыгы Селевкиддердин жерлеринде өткөн болушу мүмкүн: келечектеги падыша гректерге жалданма жоокер болуп кызмат кылган деген гипотеза (балким Кичи Азияда же Бактрияда) анын мыкты аскердик жөндөмдөрүн жана душмандын тактикасын билгенин түшүндүрөт. Кандай болгон күндө да, б.з.ч. III кылымдын ортосуна карата ал парндардын чатакташкан кландарынын башын бириктирип, ички кагылышууларды токтоткон таанылган жетекчи болуп чыккан.
«Аршак» ысымы терең ыйык мааниге ээ болгон. Ал авесталык тамырга барып такалып, «баатыр» (кичирейтилген форма) деген маанини билдирген жана династияны мифтик Жебечи Араш жана Кеяниддер менен байланыштырган. Кийин бул ысым, римдик «Август» титулуна же Цезардын ысымына окшоп, нарицателдикке айланып, ар бир парфян падышасы такка отурганда Аршак ысымын кабыл алып, мураскерликти жана кудайлык колдоону баса белгилеген.
Б.з.ч. III кылымдын ортосу жаңы күчтүн жаралышына ылайыктуу геосаясий солкулдоолор мезгили болду. Селевкиддер империясы ыдырай баштады, Египет менен Экинчи жана Үчүнчү Сирия согуштары, Суза менен Вавилондун жоголушу, Селевк II менен Антиох Гиеракстын ортосундагы династиялык чыр-чатактар борбордун чыгыш сатрапияларына болгон көзөмөлүн алсыратты.
Бул башаламандыкта, болжол менен б.з.ч. 250-жылы, парндар Парфияга экинчи жолу чабуул жасашты. Жергиликтүү наместниктердин сепаратизми кырдаалды ого бетер курчутту. Бактриядагы Диодот I жана, мүмкүн, Парфиенадагы Андрагор көз карандысыздыкка умтулушкан. Андрагордун көтөрүлүшүнүн так датасы талаштуу (көбүнчө б.з.ч. 245-жыл деп аталат), бирок гректердин бийлиги алсыз болуп калгандыгы айкын.
Тарыхтагы бурулуш учур б.з.ч. 247-жылы болду. Жазгы күн теңелүүсү күнү (14/15-апрель), ирандыктар үчүн ыйык майрамда, Асаак шаарында (азыркы Кучандын жанында деп болжолдонгон) Аршак такка отургузулган. Дал ушул дата парфян доорунун жана мамлекеттүүлүктүн башталышы болуп калды. Бул жөн гана жетекчини жарыялоо эмес, династиянын жаралышы эле.
Болжол менен б.з.ч. 239-жылы, Селевк IIнин Анкирадагы жеңилүүсүнөн пайдаланып, Аршак өз кланы менен Парфиена менен Гирканияны басып алууга аттанды. Бул жерлер бай жана стратегиялык мааниге ээ болуп, чоң олжо убада кылган, бирок коркунучтарды да камтыган. Чечүүчү салгылашуу Гекатомпилде болуп, Андрагордун аскери талкаланып, өзү согушта каза тапкан.
Бирок жеңиш оңой болгон жок. Парфия этностордун жана социалдык катмарлардын татаал бирикмеси болгон. Жергиликтүү отурукташкан калк жана грек колонисттери көчмөн парндарды ишенимсиздик жана коркуу менен тосуп алышкан, алардын талаалары жайытка айланып кетет деп кооптонушкан. Страбондун маалыматы боюнча, Аршак басып алынган жерлерди тынчтандыруу үчүн узак күрөш жүргүзүүгө аргасыз болгон. Убакыттын өтүшү менен келгендер менен жергиликтүү калктын ортосунда компромисс табылып, Аршакиддер бекемделген. Гирканиянын басып алынышы бул ийгиликти толуктап, батыштан жана чыгыштан коргонууга мүмкүндүк берген күчтүү армия түзүүгө шарт түзгөн.
Аршактын жеңиши Жакынкы Чыгыштагы күчтөрдүн тең салмактуулугун бузган. Б.з.ч. 236-жылы бир тууганы менен тынчтык келишимин түзгөн Селевк II өч алуу үчүн даярдана баштаган. Анын Чыгыш жортуулу (даталар б.з.ч. 238–227-жылдардын аралыгында өзгөрөт) жаш мамлекет үчүн олуттуу сыноо болгон.
Башында ийгилик гректер тарапта болгон. Селевк II парфяндарды артка сүрүп, Аршакты апасиак урууларына, талааларга чегинүүгө мажбурлаган. Айрым тарыхчылар муну качуу катары карашса, башкалары көчмөндөргө мүнөздүү «жасалма чегинүү» тактикасынын мыкты үлгүсү деп эсептешет. Кырдаалды Аршактын дипломатиялык ийгилиги өзгөрткөн: ал Греко-Бактриянын жаңы падышасы Диодот II менен союз түзүп, тылын коопсуздандырган.
Чечүүчү учурда парфяндар каршы сокку урган. Селевкиддердин армиясы жеңилүүгө учураган, бул Аршакиддер үчүн көз карандысыздыктын расмий майрамы болуп калган. Афинейдин маалыматына негизделген тайманбас гипотеза боюнча, Селевк II туткунга түшүп, Парфиянын суверенитетин таануу шарты менен гана бошотулган делет, бирок көптөгөн изилдөөчүлөр бул фактты талашат. Кандай болсо да, гректер чыгыш аймактарынан баш тартууга аргасыз болушкан.
Көз карандысыздыкты сактап калгандан кийин, Аршак I акыркы жылдарын мамлекетти чыңдоого арнаган. Ал аймактарды Каспий дарбазаларына чейин кеңейтип, Дара шаарын негиздеп, Нисаны кооз падышалык резиденцияга айландырган, кийин ал жерде династиянын күмбөзү уюштурулган. Аршак «Улуттун Атасы» титулун кабыл алган.
Анын саясатынын эң маанилүү куралы монета согуу болгон. Нисанын монеталык сарайында күмүш жана колодон согулган Аршактын драхмалары чыныгы идеологиялык манифест болгон. Алардын үстүндө падыша иран башлыгы менен, колунда жаа кармап, омфалдын үстүндө отурган түрдө сүрөттөлгөн — бул эллинисттик салттарды ирандык улуттук өзгөчөлүктөр менен айкалыштырган образ болгон. «Карни» (автократор) титулунун жана грек тилиндеги легенданын колдонулушу анын селевкид наместниктерине тең же андан жогору статусуна болгон дооматын көрсөткөн.
Аршак I даңктын туу чокусунда дүйнөдөн кайткан (өлгөн даталары ар кандай: б.з.ч. 217, 214 же 211-жыл). Ал артында күчтүү державаны калтырган. Анын тактысын уулу Аршак II мурастаган.
