
Ормон 1792-жылы сарыбагыш уруусунда төрөлгөн. Жаш чагында саяк манап Медетке туткун түшүп, бирок алты айдан кийин качып кутулган. XIX кылымдын башында, сарыбагыш уруусунун жаш жана дымактуу манабы катары ал ички тирештерге активдүү катышкан. Ормон бугулардын чапкындарынан коргонуу издеп жүргөн саяктын Курманкожо жана Кулжыгач уруулары менен союз түзгөн. Ал элинин бир бөлүгү менен Чүй өрөөнүнөн Кочкорго көчүп барып, таасирин Нарын, Жумгал, Кочкор жана Ат-Башыга чейин жая алды. Ормон бугулардын чапкындарын токтотуу менен гана чектелбестен, аларды өз бийлигине баш ийдирип, белгилүү колбашчы Балбай баатырды туткунга алган.
1840-жылдардын башында отуздар чамасындагы Ормон-манап сарыбагыш жана саяк урууларына жетекчилик кылып, солто, черик, чоңбагыш, кушчу сыяктуу түндүк кыргыз урууларынын башын кошууга умтулган. Анын бедели буга чейин кыргыз жерлерине басым жасап келген Кокон жана Цин аскерлерине катуу жеңилүүлөрдү жашаткандан кийин кескин өскөн.
Бул маалга келгенде Кокон хандыгы Ормонду башкаруучу катары тааныганы менен, ички сарай төңкөрүштөрү жана Бухара хандыгы менен Цин империясы менен тирештеринен алсырап турган. Бул жагдай көз карандысыз кыргыз мамлекетин түзүү идеясына ыңгайлуу шарт жараткан.
1842-жылдын жайында Ысык-Көлдүн батыш жээгиндеги Кутмалды деген жерде Ормон улуу курултай чакырып, ага бүт кыргыз төрөлөрү жана Кокон хандыгынын элчилери келишкен. Жыйында Ормон-манап кыргыздарды сырткы коркунучтарга жана Кокондун кысымына каршы бириктирүү зарылдыгын көтөргөн. Курултайдын катышуучулары бир добуштан биримдик идеясын колдоп, таасирдүү манаптар Жантай менен Качыкенин сунушу боюнча Ормонду бардык кыргыздардын ханы деп шайлашкан.
Салтанат маалында байыркы жөрөлгөгө ылайык, Ормонду ак кийизге отургузуп, ак бээни союп, хандык бийликтин белгиси катары башына кызыл төбөлүү тебетей кийгизишкен. Курултай жаңы хандыктын туу (знамясы), мөөрү, бийлик түзүмү жана катаал жазаларды күбөлөгөн мыйзамдар жыйнагын бекиткен. Өзгөчө «Жарлыкта» кызыл төбөлүү тебетейди кийүүгө укук жалгыз Ормон-ханда гана экени жарыяланган.


Хандык жарыялангандан кийин Ормон-хан Коконго каршы активдүү аскерий кампания баштаган. 1842–1844-жылдары анын колу Чүй, Талас, Нарын жана Ысык-Көл аймактарындагы Пишпек, Токмок сыяктуу кокон чептеринин баарын алышып же талкалашкан. Бул аракеттер Ормон-хандын мындан ары Кокондун вассалы болбостугун ачык көрсөткөн.

Кийинки олуттуу сыноо — казак ханы Кенесары Касымов менен болгон согуш болду. Ал да Орус империясына каршы казактарды бириктирүүгө умтулган. Орус аскерлеринен жеңилгенден кийин Кенесары 1845–1846-жылдары Жетисуу аркылуу кыргыз жерлерине басып кирген. Кыргыз манаптары анын бийлигин таануудан баш тарткандан кийин, ал тонолор менен кыргыны көп чабуулдарга өткөн. Жалпы коркунуч алдында кыргыз уруулары Ормон-хандын төбөсүнө биригишти. 1847-жылдын апрелинде Майтөбөдөгү чечүүчү салгылашта Ормон-хандын аскери Кенесарынын колун талкалайт. Кенесары өзү жана 32 султаны туткунга алынып, бир нече ай камакта кармалгандан кийин жазаланган.

Бул жеңиш Ормонго абдан чоң аброй жана таанылууну алып келди. Кенесарыны ымырага келбес душман көргөн Орус өкмөтү анын жеңилгенине ыраазы болуп, Ормон-ханды жана башка кыргыз жетекчилерин алтын медалдар жана чапандар менен сыйлаган
Тышкы саясатта Ормон-хан өз алдынча, көз карандысыз курс кармаган. 1847-жылы анын 10 миңдик колу Цин империясынын 4 миңдик отрядын талкалап, чыгыш чек араларындагы абалын бекемдеген. Бирок Улуу жүздүн аймагындагы казак жерлерине таасирин кеңейтүү аракети Орус империясы менен тирешке алып келген. 1852-жылы орус бийлиги анын аракеттерин өз кызыкчылыктарына коркунуч катары баалап, аскердик басым менен Ормон-ханды өз ээликтерине кайтууга мажбур кылган.
1854-жылы Ормон-хан ички тиреш маалында туткунга түшөт. Ал бир нече убакыт Боромбай бийдин колунда «урматтуу туткун» катары кармалып, Боромбай аны бошотууну да ойлогон экен; бирок көп жылдык каршылашы Балбай баатыр Ормон-ханды өлтүргөн. Ормон-хан 1854-жылы каза болгондон кийин жаңыдан бекемделе элек Кыргыз хандыгы таркап кеткен. Бир нече жылдан соң, 1860-жылы, орус аскери Пишпек менен Токмок чептерин ээлеп, түндүк кыргыз урууларынын жерлерине өз бийлигин жайган.



