Марк Кокцей Нерва атактуу, бирок анчейин байыркы эмес үй-бүлөдөн чыккан. Анын ата-бабалары белгилүү юристтер жана саясатчылар болгон, үй-бүлөсү Юлий-Клавдийлер династиясы менен тыгыз байланышта эле. Нерва өзү Нарни шаарында, болжол менен биздин замандын 35-жылында, 8-ноябрда туулган.
Анын жашоосунун башындагы карьерасы тууралуу көп маалымат жок, бирок 65-жылы ал Неронго Пизондун кутумун ачууга жардам берип, өзгөчө айырмаланган. Бул кызматы үчүн ал триумфалдык белгилерге жана форумга коюлган айкелге ээ болгон — бул абдан өзгөчө сыйлык болчу. Ал Нерондун, ошондой эле Веспасиандын жакын досу болуп калган. Балким, Веспасиан Иудеяга согушка кетер алдында Нерваны кичүү уулу Домициандын камкордугуна дайындагандыр.
Нерва 69-жылы болгон «Төрт императордун жылынын» күбөсү болгон, бирок бул окуялардагы анын ролу так белгисиз. Ал 71-жылы Веспасиан менен бирге консул болуп шайланган бул чоң урмат болчу. 91-жылы ал кайрадан консул болуп дайындалган, бул жолу Домициан менен бирге. Балким, бул ага Сатурниндин көтөрүлүшү маалында көрсөткөн берилгендиги үчүн берилген сыйлык эле. Бирок 93-жылы Домициан анын гороскопунан жаман белги көрүп, Нерваны кутумга катышкан деп айыптап, сүргүнгө айдаган.
96-жылдын 18-сентябрында Домициан өлтүрүлдү. Сенат шашылыш жыйын өткөрүп, Нерваны жаңы император деп жарыялады. Анын кары жашы жана уулунун жоктугу аны Сенат үчүн идеалдуу компромисстик фигура кылган. Ал Веспасиандын досу болгондуктан, ишеним жараткан жана анын шайланышы жарандык согуштун алдын алган. Балким, ал кутум тууралуу алдын ала билгендир.
Нерва сенаторлорду өлүм жазасына тартпайм деп ант берген жана убадасын аткарган. Ал «мамлекеттик улуулукту кордоо» деген айып менен жүргөн сот иштерин токтоткон, айыпталгандарды кечирген жана конфискацияланган мүлктөрдү ээлерине кайтарган. Ошондой эле ал Домициандын тушунда гүлдөгөн доносчуларды жазалаган.
Сенат болсо, жооп иретинде Домициандын эстелигин жок кылып, анын атын бардык расмий документтерден өчүрүү тууралуу токтом чыгарган башкача айтканда, анын «эстелигин каргаган» (damnatio memoriae).
Эл менен армиянын колдоосуна ээ болуу үчүн Нерва элге жагымдуу реформаларды жүргүздү. Ал шаар плебстерине акча үлөштүрүүнү (конгиарий) көбөйттү, балким, жоокерлер үчүн да донативдерди жогорулаткан. Ал ошондой эле социалдык программаларды киргизди: жакырларга жер бөлүп берүү, муктаж балдар үчүн атайын фонд түзүү сыяктуу. Ал адилетсиз еврей салыгын жойгон жана элге түшкөн салык жүгүн азайткан.
Бул чыгымдарды жабуу үчүн ал мамлекеттик сарптоолорду кыскарткан, айрым майрамдарды токтоткон жана Домициандын мүлкүн сатууга чыккан.
Популярдуу чараларга карабастан, Нерванын бийлиги абдан алсыз эле. Ал армиянын жана преториан гвардиясынын колдоосуна ээ эмес болчу. Гвардия дагы эле Домицианга берилген бойдон калган. 97-жылы префект Касперий Элиандын жетектөөсү менен преторианцы көтөрүлүш жасап, сарайды курчоого алышты жана Домициандын өлтүрүүчүлөрүн өткөрүп берүүнү талап кылышты. Нерва мажбур болуп макул болгон. Кутумчулар, анын ичинде мурунку преториан префекти Тит Петроний Секунд, өлүм жазасына тартылган.
Бул окуя Нерванын жалгыз бийликти сактап кала албай турганын көрсөттү. Ага армия сыйлаган мураскер керек эле. Ал туугандарын четке кагып, Жогорку Германиянын губернатору Марк Ульпий Траянды тандаган. Траян жоокерлер арасында абдан кадырлуу, күчтүү армиянын башчысы жана салыштырмалуу жаш болчу.
97-жылдын 25-октябрында Нерва Траянды расмий түрдө асырап алып, ага Цезарь титулун, теңимператорлук жана мураскерлик укугун берген. Бул чечим менен ал империядагы туруктуулукту камсыздап, Антониндер династиясынын башатын салган.
Нерва 98-жылдын 25-январында безгектен каза болгон. Сенат аны кудай деңгээлине көтөрүп (дивинизациялап) урматтаган. Бийлик Траянга эч кандай каршылыксыз өткөн.
