
1386-жылы жаш Ладиславга мураска калган мамлекеттин абалы чындап эле аянычтуу жана канга боёлгон эле. Анын атасы, дымактуу Карл III трагедиялуу түрдө каза болгондон кийин Неаполдун тактысы толук кыйроо коркунучуна кабылган. Жаңы король али жаш болгондуктан, бөлүнүп-жарылып жаткан өлкөнү башкаруунун өтө оор түйшүгүн анын энеси, жесир ханыша Маргарита Дураццо өз мойнуна алган. Королдук үй-бүлөнүн абалы каргашалуу көрүнгөн: аларга Улуу чиркөө ажырымы доорундагы эки понтифик тең — Римдеги Урбан VI жана Авиньондогу Климент VII каршы турушкан. Династиянын мыйзамдуулугун тааныбаган алардын ар бири королдук үй-бүлөгө анафема жарыялап, чиркөөдөн четтеткен. Абалды ички көйгөйлөр да ого бетер оорлоткон. Неаполдун таасирдүү ак сөөктөрүнүн олуттуу бөлүгү Карл IIIнүн мамлекеттик төңкөрүшүн дагы эле кечире албай, күчтүү ички оппозицияны түзүшкөн.

Бирок эң чоң коркунуч сырттан келген. Неаполдун үстүнөн эски кандуу кастыктын көлөкөсү кайрадан пайда болгон. Бул коркунуч Ладиславдын атасы айыгыша күрөшкөн Людовик Iнин уулу — Людовик II Анжуйскийден чыккан. 1390-жылы бул династиялык атаандаш мыкты куралданган жалданма армиянын башында Неаполдун жээгине келип түшкөн. Анын басып кирүүсү өтө тез жана кыйратуучу болгон. Людовик эч кыйынчылыксыз борбор шаарды ээлеп, жээктеги бир катар стратегиялык маанилүү провинцияларды басып алган. Жеңилүүгө учураган жаш Ладислав менен анын энеси Маргарита өз сарайынан качууга аргасыз болушкан. Алар акыркы башпаанегин Гаэта чебинин кубаттуу дубалдарынын артынан табышкан.

Ошол учурдан тартып Ладислав менен Людовик IIнин тарапкерлеринин ортосунда он жылга созулган тынымсыз жана алсыратуучу согуш башталган (1390–1400-жылдар). Гаэтада турган, бара-бара эр жетип бараткан Ладислав багынган эмес. Тескерисинче, ал өч алып, бийлигин кайра кайтарып алуу үчүн ырааттуу жана максаттуу түрдө даярданган. Бийликти кайтарып алуу жолундагы эң маанилүү кадамдардын бири кылдат дипломатиялык чечим — Сицилиянын кубаттуу адмиралы Кьярамонтенин кызы Констанцияга ийгиликтүү үйлөнүүсү болгон. Эсеп менен түзүлгөн бул нике Ладиславга эбегейсиз каржылык пайда алып келген. Констанциянын ири сеп мүлкү королду аскерлердин акысын төлөө үчүн өтө зарыл болгон алтын менен камсыз кылган.
Ошол эле учурда Ватикандагы саясий кырдаал да өзгөргөн. Элдешкис Урбан VIнын ордуна жаңы Рим папасы Бонифаций IX келген. Туулган жери Неаполь болгондуктан, ал сүргүндөгү королго жылуу мамиле көрсөткөн. Бонифаций Ладиславды чиркөөдөн четтетүү чечимин салтанаттуу түрдө жокко чыгарып гана тим болбостон, ага түздөн-түз аскердик жардам да берген. Мындан тышкары, понтифик эбегейсиз жана сабырдуу дипломатиялык иштерди жүргүзүп, көтөрүлүшкө чыккан Неаполдун ак сөөктөрүн мыйзамдуу монархы менен кадам сайын элдештирген. Биргелешкен аракеттер өз жемишин берген. 1400-жылга карата Людовик IIнин аскерлери королдуктун аймагынан биротоло сүрүлүп чыгарылып, эр жеткен Ладислав Неаполго жеңиш менен салтанаттуу түрдө кайтып келген.

Бирок таажысын кайра кайтарып алуу өлкөгө тынчтык алып келген эмес. Ладислав башкаруусунун калган бардык жылдарын Түштүк Италиянын үстүнөн толук көзөмөл орнотуу үчүн тынымсыз жана агрессивдүү согуштарга арнаган. Анын дымактары Неаполдун чегинен алда канча алыска созулган. 1407-жылы жаңы Рим папасы Григорий XII менен нааразы болгон Рим шаардыктарынын ортосундагы курч жаңжалдан чеберчилик менен пайдаланган Ладислав өз аскерлерин Түбөлүк шаарга карай жөнөткөн. Курчоо толук ийгилик менен аяктаган. Король күч колдонуу аркылуу текебер римдик ак сөөктөрдү аны Римдин толук укуктуу башкаруучусу катары таанууга мажбурлаган. Мындан тышкары, ал шаарды башкаруу үчүн сенаторду жеке өзү дайындоого өзгөчө укук алган. Бул чоң жеңиш болгон. Борбор шаар кулагандан кийин бүтүндөй Папа облусу Ладиславга каршылыксыз багынган. Ал эми Рим папасы Григорий XII Неаполь монархынын кудуретине моюн сунууга аргасыз болгон.

Бирок Ладиславдын үстөмдүгү көпкө созулган эмес. 1409-жылга карата бири-бирине каршы турган эки тараптын — Рим менен Авиньондун — европалык кардиналдары отуз жылдан бери созулуп келе жаткан чиркөө ажырымынан биротоло чарчашкан. Пизада өткөн тарыхый чиркөө жыйынында алар мурда болуп көрбөгөн кадамга барышкан. Эки мурдагы папаны тактыдан түшүрүлгөн деп жарыялап, үчүнчү папа Александр Vни шайлашкан. Александр V жана андан кийинки анын мураскору Иоанн XXIII Франциянын жана кубаттуу Флоренциянын толук саясий жана каржылык колдоосуна ээ болушкан. Ладиславды туруктуулукка эң чоң коркунуч катары эсептеген алар анын эски душманы Людовик II Анжуйскийди кайрадан жардамга чакырып, кеңири масштабдагы согушту башташкан.

Бул чоң коалициянын соккусу кыйратуучу болгон. 1409–1410-жылдары Неаполдун аскерлери душмандын кысымына туруштук бере албай, Папа облусунун аймактарынан толугу менен сүрүлүп чыгарылган. Ал эми 1411–1412-жылдары согуштун жалыны Неаполдун өз жерлерине чейин жеткен. Аскердик кампаниянын эң чечүүчү учуру 1412-жылдын майында Роккасекканын жанында болгон өтө оор салгылашуу эле. Ладиславдын армиясы толугу менен талкаланган. Король өзү болсо качып кетүү аркылуу гана басынтуучу туткундан керемет менен аман калган.
Мунун баары Ладиславдын бийлигинин аягы сыяктуу сезилген. Бирок ошол эле 1412-жылы тагдыр ага күтүлбөгөн белек тартуулаган. Жеңишке мас болгон жеңүүчүлөр өз ара катуу урушуп, биротоло келишпей калышкан. Көңүлү калган Людовик II армиясын таштап, Францияга биротоло кетип калган. Ал эми иш жүзүндөгү пайданы көздөгөн Рим папасы Иоанн XXIII Ладислав менен тынчтык келишимин түзүүнү туура көргөн. Бирок мындай куткарылуу үчүн король өтө чоң баа төлөөгө аргасыз болгон: ал Римдин үстүнөн болгон эгемендик укуктарынан расмий түрдө баш тарткан.
Ошентсе да Ладислав эч качан өзүнө таңууланган келишимдерге берилгендиги менен айырмаланган эмес. Күчүн жаңыдан топтогон соң, 1413-жылы эле ал тынчтык келишимин чыккынчылык менен бузуп, чагылгандай тез чабуул жасап, Римди кайрадан басып алган. Анын жеңишке жеткен аскерлери түндүктү көздөй токтоосуз жылып, Перуджага чейин жетишкен. Бүт Италия анын кийинки басып алууларын күтүп, демин ичине катып турган. Дал ошол учурда күтүлбөгөн окуя болгон.
Перуджада жүргөндө атак-даңкынын туу чокусуна жеткен король күтүүсүздөн катуу ооруп калган. Падыша сарайында дароо эле караңгы ушактар тарай баштаган. Эл арасында жеңилбес монархты жергиликтүү дарыканачы ууландырган деген сөздөр айтылган. Анткени Ладислав ал дарыканачынын сулуу кызын өтө өжөрлүк менен артынан түшүп, өзүнө тартууга аракет кылып жүргөн имиш. Бул чындык беле же жокпу — белгисиз. Бирок башкаруучунун ден соолугу тездик менен начарлай берген. Катуу ооруп, өмүрү өчүп бараткан Ладиславды шашылыш түрдө Неаполго кайтарып келишкен. Ал жерде 1414-жылдын августунда король чыдагыс азаптардын ичинде дүйнөдөн кайткан.
Ошентип, өз доорунун эң дымактуу жана согушчул башкаруучуларынын биринин өмүрү соңуна чыккан. Анын ысымы ондогон жылдар бою Неаполдун басып алуу саясатынын жана аймактык экспансиясынын символу болуп калган.



