Карл I Анжуйский Европа тарыхына XIII кылымдагы эң дымактуу, катаал жана кубаттуу башкаруучулардын бири катары кирген. Ал 1226-жылдын аягында же 1227-жылдын башында, атасы — Франциянын королу Людовик VIII Арстандын көз жумганынан бир нече ай өткөндөн кийин төрөлгөн. Анын энеси Кастилиянын монархы Альфонсо VIIIнин кызы, атактуу Бланка Кастильская болгон. Жашы жете элек король Ыйык Людовик IXнун тушунда регенттик милдетти өз мойнуна алган Бланка баш ийбеген француз аристократиясы менен тынымсыз күрөшүүгө аргасыз болгон. Ушундай оор саясий күрөштүн шартында анын кенже уулун тарбиялоого дээрлик убактысы калган эмес. Карл падыша сарайынын көңүл кош мамилесинде чоңоюп, бул жагдай анын эрте өз алдынча болуусуна жана өз күчүнө гана таянууга көнүшүнө шарт түзгөн. Ал табиятынан эле сүрдүү келбетке ээ болгон: бою узун, дене түзүлүшү чымыр, териси кара тору жана өзүн чыныгы падышага мүнөздүү салабаттуулук менен алып жүргөн. Ошол эле учурда Карл өз доору үчүн эң мыкты билим алып, поэзияны жана көркөм өнөрдү чын жүрөктөн баалаган. Ал улуу агасы Людовик сыяктуу эле терең, кээде фанатизмге чейин жеткен динчилдиги менен айырмаланган. Согуш талаасында эр жүрөк жана каарман рыцарь болсо, саясатта сейрек кездешүүчү кыраакылык, сабырдуулук, чечкиндүүлүк жана көрөгөчтүк көрсөткөн. Бирок бул талашсыз жакшы сапаттарына анын бийликке болгон чексиз умтулуусу, ач көздүгү жана душмандарына карата ырайымсыз катаалдыгы көлөкө түшүргөн.
Людовик VIIIнин керээзине ылайык, королдук домендин жерлерин анын төрт улуу уулу мурастап, кенже уулдары диний кызматка өтүшү керек болчу. Бирок 1232-жылга чейин бир туугандары Жан менен Филипптин мезгилсиз дүйнөдөн кайтышы бул пландарды өзгөрткөн: француз королунун төрт уулу гана тирүү калган. Натыйжада Карлга башында үчүнчү уулу Жанга арналган үлүштү берүү чечими кабыл алынган. Анын карамагына бай Анжу жана Мэн графтыктары, ошондой эле аларга баш ийген бардык феодалдык жерлер, анын ичинде Турень өткөн. 1246-жылы Мелён шаарында Карл салтанаттуу түрдө рыцардык наам алып, Франциядагы өзүнө бөлүнгөн мурастык ээликтерге расмий түрдө ээлик кыла баштаган.
Ошол эле 1246-жылы энеси Бланка Кастильскаянын мыкты саясий стратегиясынын аркасында Карл Прованс жана Форкалькье графы Раймунд Беренгер Vнин кенже кызы Беатриса Прованскаяга үйлөнгөн. Бул нике кенже ханзааданы дароо эле Түштүк Европадагы эң таасирдүү ири феодалдардын бирине айландырган. Бирок ошол эле учурда көп жылдарга созулган династиялык чыр-чатактардын негизин түзгөн. Беатрисанын үч эжеси буга чейин эле Европанын падышалык үй-бүлөлөрүнө турмушка чыгышкан: Маргарита 1234-жылы Франциянын королу Ыйык Людовик IXнун жубайы болгон, Элеонора 1236-жылы Англиянын королу Генрих IIIгө турмушка чыккан, ал эми Санча 1243-жылы англиялык монархтын иниси, кийин Германиянын королу болгон Ричард Корнуэльскийге турмушка чыккан. Уулдары жок болгондуктан, Раймунд Беренгер V феодалдык укук боюнча жерлерин бардык кыздарына бөлүп берүүгө тийиш эле. Бирок улуу кыздары буга чейин эле өтө чоң сеп алышкан деп эсептеген жана өз ээликтеринин бүтүндүгүн сактоону каалаган граф Прованс менен Форкалькьени Беатрисага гана мураска калтырган. Улуу эжелерине убада кылынган сеп толугу менен берилбегендиктен, алар өздөрүн адилетсиздикке кабылгандай сезишкен. Ошол учурдан тартып Франциянын ханышасы Маргарита Прованская Карл Анжуйскийди жек көрүп калган. Карлдын кайненеси, жесир графиня Беатриса Савойская менен урушуп кетиши абалды ого бетер курчуткан. Ал Форкалькье графтыгын жесирлик үлүшү катары өзүнө берүүнү талап кылган.
Ошол мезгилде Прованс графтыгы байыркы Бургундия (Арелат) королдугунун курамындагы аймак катары Ыйык Рим империясына вассалдык көз карандылыкта болгон. Карл Анжуйский текебердик көрсөтүп, император Фридрих II Гогенштауфенге вассалдык ант берүүдөн кескин баш тарткан. Ички башаламандыктар жана Италиядагы согуш менен алек болгон император өзүнүн сюзерендик укуктарын куралдуу күч менен коргоого аракет кылган эмес. Прованстын мурдагы графтары жергиликтүү шаарларга жана ак сөөктөргө салт боюнча кеңири автономия беришкен. Бирок Карл өз бийлигинин чектелишине макул болууну каалаган эмес. Прованска келгенде ал өзү менен кошо француз юристтеринин жана эсепчилеринин чоң тобун алып келип, алар дароо графтын укуктарын, салыктарды жана артыкчылыктарды толук текшерүүгө киришкен. Бул жергиликтүү аристократиянын катуу нааразылыгын жаратып, Барраль де Бо жана Бонифаций де Кастеллан башында турган ири көтөрүлүшкө алып келген. Көтөрүлүшчү ак сөөктөргө Беатриса Савойская, ошондой эле өз алдынчалыгынан ажырап калуудан олуттуу чочулаган ири соода жана кол өнөрчүлүк борборлору — Марсель, Арль жана Авиньон кошулган. 1247-жылы Карл Анжу менен Мэнди расмий башкарууга алуу үчүн Прованстан убактылуу кетүүгө аргасыз болгондо, бул шаарлар Барраль де Бонун жетекчилиги алдында күчтүү коргонуу союзун түзүшкөн.
1248-жылы Карл Анжуйский король болгон агасы Людовик IX жана жубайы Беатриса менен бирге Египетке багытталган Жетинчи крест жортуулуна аттанган. Жолго чыгар алдында ал кайненеси менен убактылуу дипломатиялык мунасага келип, талаштуу Форкалькье графтыгын ага өткөрүп берген. Нил дарыясынын жээгиндеги салгылашууларда Карл өзүн коркпогон жана чебер жоокер катары көрсөткөн. Бирок мекениндеги көтөрүлүштүн күчөп жатканы тууралуу кабарлар аны жортуулун токтотууга мажбур кылган. 1250-жылы Ыйык жерде калууну чечкен Людовик IX Карлды жана дагы бир иниси Альфонс де Пуатьени ханыша-эне Бланкага маанилүү билдирүү жеткирүү үчүн Францияга жөнөткөн. 1250-жылдын октябрында өз ээликтерине кайтып келген Карл катуу аскердик кысымды кылдат дипломатия менен айкалыштырган. 1252-жылдын августуна карата ал көтөрүлүш чыгарган шаарларды толугу менен баш ийдирүүгө жетишкен. Көтөрүлүштүн жетекчилерине күтүүсүз айкөлдүк көрсөткөн Карл Барраль де Бону өзүнүн ишенимдүү өнөктөшүнө айландырган. Ал эми Марсель, Арль жана Авиньон шаарлары аны расмий түрдө өз сюзерени катары таанууга аргасыз болушкан.
1252-жылдын ноябрында Бланка Кастильская дүйнөдөн кайткан. Карл шашылыш түрдө Парижге жөнөп, Альфонс де Пуатье менен биргеликте король жок мезгилде Франциянын регенттик башкаруусун колго алган. Дал ушул мезгилде Гогенштауфендер династиясына каршы тура ала турган күч издеп жаткан Рим папасы Александр IV Карлга биринчи жолу Сицилия королдугунун таажысын сунуштаган. Альфонс де Пуатье бул кооптуу ишке кескин каршы чыккан. Ал эми көп өтпөй Ыйык жерден кайтып келген Людовик IX түз буйругу менен инисине папанын сунушун кабыл алууга тыюу салган.
Көңүлү калган Карл өзүнүн ташкындаган күчүн Фландрия менен Геннегауда (Эно) жүрүп жаткан династиялык согушка багыттаган. Өз уулу Жан д’Авенге каршы айыгышкан күрөш жүргүзүп жаткан Фландрия графинясы Маргарита Карл Анжуйскийге аскердик жардамдын ордуна Эно графтыгын жана Фландриянын регенти кызматын сунуштаган. Карл дароо өз аскерлерин бул аймакка жөнөткөн. Бирок 1254-жылы Людовик IX Францияга кайтып келген. Инисинин өз алдынча аракеттерине каарданган король Карлды Парижге чакырып, Эного болгон дооматынан токтоосуз баш тартууну талап кылган. Кетирген чыгымдарынын ордун толтуруу үчүн Фландриялык Маргарита Карлга өтө чоң акчалай компенсация төлөгөн. Ал эми талаштуу Эно графтыгын король Людовик 1256-жылы Жан д’Авенге ыйгарган.
Карл түндүктөгү иштер менен алек болуп жүргөндө, Прованста Бонифаций де Кастеллан жана тынбаган Беатриса Савойская жетектеген ак сөөктөрдүн жаңы көтөрүлүшү башталган. Түштүккө кайтып келген Карл каршылаштарын бирден талкалоо тактикасын колдонгон. Француз королунун ортомчулугу менен 1256-жылдын ноябрында Беатриса Савойская ири акчалай төлөм жана өмүр бою берилүүчү пенсиянын ордуна Форкалькьеге болгон укуктарынан биротоло баш тарткан. Бул төлөмдөрдү Людовик IX өз мойнуна алган. Ошол эле жылы Карл Марселдин каршылыгын темирдей катуулук менен баскан. Көтөрүлүштөрдүн кайталанышына жол бербөө үчүн ал башкарууну борборлоштуруп, өзү дайындаган башкаруучулар — графтык вигьелер институтун киргизген. Мындай башкаруучулар Арль менен Авиньондо 1251-жылы, Тараскондо 1256-жылы жана Марселде 1257-жылы дайындалган.
Тынчтандырылган Прованска таянган Карл коңшу аймактарга карата тездик менен экспансия жүргүзө баштаган. 1257-жылы ал Вьенн дофининен Альпы тоолорундагы бир нече маанилүү сеньорияны сатып алган. Ал эми Оранж ханзаадасы Раймунд де Бодон Арелат королдугунун регенттик укуктарын алган. 1258-жылы таасирдүү Вентимилья графы өзүн анын вассалы катары тааныган. Экспансия Түштүк Пьемонтто да уланган. Ал жерде Карл 1259-жылы Кунео, Альба жана Кераско шаарларынын үстүнөн сюзерендик бийлик орнотуп, 1260-жылы Мондови, Чева жана Салуццодогу Биандрате сеньорияларын өзүнө баш ийдирген.
1262-жылдын башында Карлдын кезектеги жоктугунан пайдаланган Бонифаций де Кастеллан кубаттуу Генуя республикасынын жана Арагон королу Жайме I Басып алуучунун уулдарынын колдоосуна таянып, жаңы көтөрүлүш чыгарган. Наместник болуп калган Барраль де Бо өз сюзеренине берилгендигин көрсөтүп, көтөрүлүшчүлөрдүн чабуулун токтото алган. Мында козголоңго анын өз бөлөсү Гуго де Бо да катышканына карабастан, ал Карлга ишенимдүү бойдон калган. Шашылыш кайтып келген Карл Анжуйский генуялыктарга жээктеги жерлерди берип, аймактык жеңилдиктерге барган. Андан соң Бонифаций де Кастеллан менен Гуго де Бону обочолондуруп, качууга мажбур кылган. Арагон королунун ортомчулугу менен Карл Марсель шаары менен жаңы келишим түзгөн. Прованс биротоло тынчтандырылып, Карлдын бийлигинин аягына чейин эч каршылыксыз ири киреше алып келген аймак бойдон калган. Бул кирешелер анын кийинки бардык басып алуу жортуулдарын каржылаган.
Рим папасынын тактысы ондогон жылдар бою Гогенштауфендер династиясын биротоло жок кылууга багытталган аёосуз күрөш жүргүзүп келген. 1258-жылы император Фридрих IIнин никесиз төрөлгөн уулу Манфред өзүн Сицилиянын королу деп жарыялаган. Ыйык Так Манфредди талкалай ала турган светтик башкаруучуну жан үрөп издеп, Карл Анжуйскийдин талапкерлиги кайрадан күн тартибине чыккан. 1262-жылы Рим папасы Урбан IV француз падыша сарайы менен жашыруун сүйлөшүүлөрдү кайра баштаган. Бул жолу, 1263-жылдын майында, Гогенштауфендердин Италиядагы экспансиясынан тажаган Людовик IX инисине Рим менен келишим түзүүгө расмий уруксат берген. Июнь айында келишим түзүлгөн. Папа Карлга өтө катуу чектөөлөрдү койгон: ага чиркөөнүн иштерине кийлигишүүгө, Ыйык Рим империясынын императору наамына талапкер болууга, ошондой эле Папа облусунда жана Түндүк Италияда кандайдыр бир кызматты ээлөөгө тыюу салынган.
Бирок 1263-жылдын күзүндө эле Римдин жарандары Карлды Римдин сенатору кылып шайлашкан. Бул папа менен түзүлгөн келишимди түздөн-түз бузган. Андан кийин узакка созулган сүйлөшүүлөр жана өз ара жеңилдиктер башталып, Карл союзду сактап калуу үчүн сенатордук кызматтан убактылуу баш тартууга макул болгон. 1264-жылдын 2-октябрында Урбан IV дүйнөдөн кайткан. Бирок анын ордуна 1265-жылдын 5-февралында шайланган Климент IV мурдагы саясатты улантып, француз башкаруучусун расмий түрдө Италияга чакырган. Бул мезгилге чейин Карл Ломбардиядагы гвельфтер менен кеңири союздар тармагын түзүп койгон эле. 1265-жылдын 10-майында ал чакан эскадра менен Марселден деңизге чыгып, Сицилия менен Пизанын бириккен флотунан чеберчилик менен качып өткөн. 23-майда Римге салтанаттуу түрдө келип, Латеран сарайын ээлеген. 21-июнда ага сенатордук бийликтин белгилери кайрадан тапшырылган. Ошол эле учурда Карл Сицилияны басып алгандан кийин дароо сенатордук ыйгарым укуктарынан баш тартууга папага ант берген. 1265-жылдын 28-июнунда Карл Анжуйский расмий түрдө Сицилиянын королу деп жарыяланган.
Манфред аскерлерин мобилизациялап, Римге карай жөнөгөн. Бирок Тиволинин жанындагы Карлдын бекемделген лагерин чабуул менен алууга батынган эмес. Бир нече майда кагылышуудан кийин Сицилиянын королу чегинген. Бул анын Анкона маркасындагы жана Тосканадагы кадыр-баркына дароо эле чоң сокку урган. Кыш мезгилинде Карл папанын байланыш каналдарын пайдаланып, эбегейсиз каржы каражатын топтогон. Ал Францияда чогулткан оор куралданган рыцардык аскер 1265-жылдын октябрында Лиондон чыгып, 1266-жылдын январында Римге кирген. 6-январда Ыйык Пётр соборунда Карл менен анын жубайы Беатрисага Сицилия королдугунун алтын таажылары салтанаттуу түрдө кийгизилген.
1266-жылдын 20-январында эле француз аскерлери түштүктү көздөй чабуулга өткөн. Чечүүчү салгылашуу 26-февралда атактуу Беневенто салгылашуусунда болгон. Француз рыцарлары Сицилиянын аскерлерин толугу менен талкалашкан. Жеңилүү сөзсүз экенин түшүнгөн король Манфред өзү салгылашуунун эң кызуу жерине кирип, курман болгон. 7-мартта Карл Анжуйский Неаполго салтанаттуу түрдө кирген. Ошондон тартып Неаполь анын мамлекетинин жаңы борбору болуп калган. Манфреддин үй-бүлөсү — жубайы Елена Эпирская жана жаш балдары — туткунга алынып, караңгы Ночера сепилине камалган. Ханыша Елена көп өтпөй ошол жерде көз жумган. Манфреддин кызы Беатриса гана көп жылдык туткундан кийин, 1284-жылы эркиндикке чыккан.
Алгач Карл мурдагы династиянын тарапкерлерине жалпы мунапыс жарыялап, саясий акылмандыгын көрсөткөн. Бирок анын башкаруусу жергиликтүү калктын көңүлүн тез эле калтырган. Папага болгон карыздарын төлөө жана жалданма аскерлерди кармоо үчүн өтө чоң каражатка муктаж болгон Карл болуп көрбөгөндөй жогорку салыктарды киргизип, аларды аёосуз катуулук менен чогулта баштаган. 1266-жылдын майында ал папага берген убадасын аткарып, Римдин сенатору кызматынан кеткен. 1267-жылдын июнунда бул кызматты Кастилиянын королу Даанышман Альфонсо Xнун иниси Энрике Кастильский ээлеген. Ыраазычылык иретинде Климент IV Карлга Түндүк жана Борбордук Италияда эркин аракеттенүүгө мүмкүнчүлүк берген. 1266-жылдын аягына карата бүт Ломбардия Анжуй династиясынын таасирине өткөн. 1267-жылы Карлдын аскерлери Флоренцияга жакындаган. Бул шаарды башкарып турган гибеллиндердин качып кетишине жана радикалдуу гвельфтер партиясынын жеңишине алып келген. Карл Анжуйский Флоренциянын подестасы болуп шайланып, бул кызматты 13 жыл бою ээлеген жана республиканын тышкы саясатын толугу менен көзөмөлдөгөн. Ошол эле учурда папа аны Тоскананын башкы викарийи кылып дайындаган. Бул кызматтан пайдаланып, Карл гибеллиндер башкарган коммуналарга каршы ырааттуу чабуулдарын баштаган. Поджибонсини курчоого алуу жүрүп жаткан маалда, 1267-жылдын июлунда, Карлдын ишенимдүү жубайы, ханыша Беатриса Прованская Ночерада дүйнөдөн кайткан.
Карл Анжуйскийдин бийлигине эң чоң коркунуч Германиядан чыккан. Ал жактагы Баварияда маркум император Конрад IVнүн уулу жана Фридрих IIнин мыйзамдуу небереси жаш Конрадин чоңоюп жаткан. Швабиялык ак сөөктөр аны өздөрүнүн герцогу катары таанышкан. Ал эми Иерусалим королдугунун барондору аны сыртынан эле өз монархы деп жарыялашкан. Анын сарайына Италиядан сүргүнгө айдалган көптөгөн гибеллиндер чогула баштаган. Кооптонгон Рим папасы Климент IV бул талапкерди колдогондордун баарын чиркөөдөн четтетүү коркунучу камтылган папалык булла чыгарган. Ошого карабастан, 1267-жылдын күзүндө Сицилияда Гогенштауфендерди колдогон ири көтөрүлүш тутанган. Ал эми Конрадин күчтүү аскердин башында Альпы тоолорун ашып, Италияга кирген. Күтүлбөгөн жерден Римдин сенатору Энрике Кастильский да жаш талапкер тарапка өткөн. Ал Карл Сицилия королдугун басып алгандан кийин ага жер ээликтерин берүүдөн баш тартканы үчүн кек сактап жүргөн.
Тоскана шаарларын курчоого алуу менен алек болгон Карл папага жардамга 1268-жылдын майында гана чыга алган. Витербо шаарында ал Климент IV менен жолугуп, андан Ломбардиядагы императордук наместник кызматын алган. Андан соң көтөрүлүшкө чыккан сарациндер бекемделген Лучерага карай жөнөгөн. Ошол эле учурда 1268-жылдын 24-мартында Конрадин шаардыктардын кубанычтуу тосуп алуусу менен Римге салтанаттуу кирген. 14-августта италиялык гибеллиндердин эсебинен аскеринин санын кыйла көбөйткөн Конрадин Неаполду басып алуу үчүн Римден чыккан. Бул кабарды уккан Карл Лучеранын курчоосун дароо токтотуп, душмандын жолун тосуу үчүн аскерлерин тездетилген жүрүшкө алып чыккан.
Италиянын тагдырын чечкен башкы салгылашуу 1268-жылдын 23-августунда Тальякоццодо болгон. Карл Анжуйский менен анын маршалы Эрар де Сиринин мыкты тактикалык айла-амалынын аркасында Конрадиндин жеңишин майрамдап жаткан аскерлери күтүүсүз чабуулга кабылып, толугу менен талкаланган. Карл менен анын маршалы оор куралданган тандалма атчан аскер бөлүгүн буктурмага жашырып коюшкан эле. Жаш Конрадин ажырагыс досу Фридрих Баденский менен бирге салгылашуу талаасынан качкан. Алар Сицилияга сүзүп кетүүгө үмүттөнүп, Астура аттуу чакан деңиз портуна жетишкен. Бирок жергиликтүү феодал аларды кармап, ким экенин аныктап, Карл Анжуйскийге өткөрүп берген. 1268-жылдын 29-октябрында Конрадин менен Фридрих Баденскийдин баштары Неаполдун базар аянтында эл алдында алынган. Улуу Гогенштауфендер үйүнүн акыркы мыйзамдуу тукумунун мындайча өлүм жазасына тартылышы бүт христиан Европасын терең нес кылган.
Конрадинди талкалагандан кийин Карл Тоскананы баш ийдирүүнү аяктаган. 1269-жылдын 17-июнунда Колле-ди-Валь-д'Эльса салгылашуусунда Флоренция менен Франциянын бириккен аскерлери Сиена жетектеген гибеллин коммуналарынын күчтөрүн кыйратуучу жеңилүүгө учураткан. Сиенада, Пизада жана Тоскананын башка шаарларында бийликке Неаполдун толук көзөмөлүндөгү гвельфтердин көз каранды өкмөттөрү келген. Түштүк Италияда үстөмдүк орнотуп, Ломбардия менен Тоскананын гвельфтеринин башкы коргоочусуна айланган жана Анжу, Мэн, Провансты өз колунда сактап калган Карл Анжуйский Европадагы эң кубаттуу жана таасирдүү монархка айланган.
Конрадин өлүм жазасына тартылгандан көп өтпөй Карл Франциянын түндүгүндөгү позициясын бекемдөө максатында Маргарита Бургундскаяга экинчи жолу үйлөнгөн. Маргарита сеп катары бай Тоннер, Невер жана Осер графтыктарынын үчтөн бир бөлүгүн, ошондой эле бир нече чакан сеньорияны — Монмирай, Аллюе, Ториньи жана Брюньини алып келген. Бул никеден төрөлгөн жалгыз кыз наристе кезинде эле чарчап калгандыктан, Маргарита өлгөндөн кийин аталган жерлер анын Бургундиядагы туугандарына кайтарылган.
1268-жылдын 28-ноябрында Рим папасы Климент IV дүйнөдөн кайткан. Папалык курияда тарыхтагы эң узак конклав башталып, ал 1271-жылдын күзүнө чейин созулган. Мыйзамдуу папа жок мезгилде Карл Анжуйский Италиянын дээрлик чексиз бийликке ээ башкаруучусуна айланган. Римдиктер аны кайрадан сенатор кылып шайлашкан. Ал ошондой эле жарым аралдагы императордук наместниктерди дайындоо укугун өз алдынча ээлеп алган. 1270-жылдын жазында Карл Сицилия аралындагы узакка созулган көтөрүлүштү өтө ырайымсыздык менен баскан. Фридрих II жана анын мураскорлору чиркөөдөн четтетилгенден кийин жасаган бардык мурдагы жер белектери жараксыз деп жарыяланган. Карл бул эбегейсиз ээликтерди конфискациялап, өзүнүн француз жана прованстык рыцарларына бөлүштүрүп берген.
Башкаруу жагынан анын бийлиги өзгөчө натыйжалуу болгон: мамлекетте катуу тартип жана мыйзамдуулук орногон. Бирок бул режим оппозиция жетекчилерин коркутууга жана өлүм жазасына тартууга негизделген. Бардык негизги административдик, аскердик жана соттук кызматтарды Франция менен Прованстан келген адамдар ээлешкен. Карл Готвильдер династиясынан чыккан норманн королдору түзгөн жана Фридрих II өркүндөткөн Сицилия королдугунун мурдагы борборлоштурулган бюрократиялык системасын ырааттуу түрдө жоюп, анын ордуна феодалдык коомдун классикалык француз моделин киргизген. Жерлерди кеңири бөлүштүрүү аркылуу ал жаңы француз барондоруна өзгөчө кеңири иммунитеттик укуктарды берген. Карл мураскорсуз калган лендерге таажынын укуктарын кыйла чектеп, вассалдын туугандарынын арасынан мураска ээ боло ала тургандардын чөйрөсүн кескин кеңейткен. Ак сөөктөрдүн үйлөнүшү үчүн королдун уруксатын алуу талабы жоюлган. Ошондой эле ленди мурастоодо королго төлөнүүчү рельеф деп аталган алымдын көлөмүнө катуу чектөө коюлган. Рыцарларга жасалган бул жеңилдиктердин баары жөнөкөй калкка жүктөлгөн өтө оор салыктык басымдын эсебинен ишке ашырылган. Бул италиялыктар менен сицилиялыктардын арасында сыртынан билинбеген, бирок күчтүү нааразылыкты жараткан.
Эгемендүү башкаруучу катары Карл акча жүгүртүү системасын реформалоого чоң көңүл бурган. 1278-жылы ал жаңы мамлекеттик тыйынды иштеп чыгуу долбоорун жеке өзү жетектеп, бул ишке Бриндизи жана Мессинадагы тыйын чыгаруучу жайлардын мыкты усталарын чакырган. Тыйындар эки түрдө чыгарылган: алтын тыйындар — салюто д’оро жана күмүш тыйындар — салюто д’аргенто. Тыйын чыгаруу ишине тажрыйбалуу флоренциялык усталар Франческо Формики жана Джованни Фортино жалпы жетекчилик кылышкан. Кийинчерээк бул кооз тыйындарды чыгарууну анын уулу Карл II жана небереси Роберт улантышкан. Нумизматика тарыхында алар карлино деген ат менен белгилүү болуп калган.
Карл Анжуйскийдин тышкы саясаттагы эң чоң кыялы кайра калыбына келтирилген Византия империясын талкалоо, Константинополду басып алуу жана Латын империясын кайра орнотуу болгон. Ушул максатта 1267-жылдын майында папанын ортомчулугу менен Карл сүргүндөгү латын императору Балдуин II де Куртене менен атактуу ВИТЕРБО КЕЛИШИМИНЕ кол койгон. Балдуин Карлга Ахея княздыгынын, Эгей деңизиндеги аралдардын көпчүлүгүнүн, Эпирдин жана Корфунун үстүнөн жогорку сюзерендик бийликти өткөрүп берген. Союз Балдуиндин уулу Филипп Куртене менен Карлдын кызы Беатриса Анжуйскаянын кудалашуусу аркылуу бекемделген. Ошондой эле Филипп тукумсуз калса, Константинополь тактысына болгон бардык укуктар Карлга жана анын мураскорлоруна өтөрү каралган. Ошол эле учурда Карл күчтүү коргоочуга абдан муктаж болгон Ахея князы Гильом II де Виллардуэнди өзүнө баш ийдирген. Балкандагы союздар тармагын кеңейтип, Карл Венгриянын королу Бела IV менен келишим түзгөн. Ал өз кызы Изабелланы венгр ханзаадасы Ласлого — келечектеги король Ласло IVгө — турмушка берген. Ал эми венгр ханбийкеси Марияны өз уулу жана мураскору, келечектеги Карл IIге үйлөнткөн. Бул династиялык никелер кийин Анжуй династиясынын Венгриянын тактысына келишине шарт түзгөн. Тальякоццодогу жеңиштен кийин Карл Гильом Виллардуэнди улуу кызы жана мураскору Изабелланы өзүнүн экинчи уулу Филипп Анжуйскийге турмушка берүүгө мажбурлаган. Келишим боюнча, эгер бул никеден бала төрөлбөсө, Ахея княздыгына болгон укуктар Анжуй үйүнө өтмөк. 1271-жылы үйлөнүү тою өткөндөн кийин дал ушундай болгон.
1268-жылга пландалган Византияга каршы кеңири масштабдагы жортуул Конрадиндин басып кирүүсүнөн улам үзгүлтүккө учураган. Карл күчтөрүн жаңыдан калыбына келтиргенде эле, анын агасы Людовик IX Сегизинчи крест жортуулунун башталганын жарыялап, Карлдын жеке катышуусун талап кылган. Карл баш тартууга батына алган эмес, бирок тактикалык айлакерлик көрсөткөн: ал агасын кресттүүлөрдүн негизги соккусун Туниске багыттоого көндүргөн. Тунистин эмири Мухаммад I аль-Мустансир Манфред менен Конрадинге акчалай активдүү жардам берип, качкын италиялык гибеллиндерди өз жеринде жашырып турган.
1270-жылдын жайында кресттүүлөр Африканын жээгине түшүп, байыркы Карфагендин урандыларын басып алышкан. Бирок олуттуу кечигүүлөрдөн улам аскер лагеринде дизентерия же чума илдетинин кыйратуучу эпидемиясы башталган. Алгач жаш ханзаада Жан-Тристан көз жумган, ал эми 1270-жылдын 25-августунда король Людовик IX өзү да дүйнөдөн кайткан. Карл Анжуйскийдин флоту Африка жээгине агасы каза болгондон бир нече саат өткөндөн кийин гана жеткен. Карл дароо демилгени өз колуна алып, эки айыгышкан салгылашууда Тунис аскерлерин талкалаган. 30-октябрда ал эмирди Неаполь үчүн өтө пайдалуу тынчтык келишимине кол коюуга мажбурлаган. Келишимде ири өлчөмдө алым төлөө каралган. Бирок кайтып келе жатканда экспедиция чоң кырсыкка кабылган: эпидемия рыцарлардын арасын кыйратууну уланткан. Анын кесепетинен Наварранын королу Тибо II да каза болгон. Ал эми деңиздеги катуу бороон Карлдын кемелеринин көпчүлүгүн чөктүргөн.
Людовик IXнун өлүмү Сицилиянын королу үчүн өтө оор сокку болгон. Людовик инисинин агрессивдүү аракеттерин көп учурда чектеп турганы менен, ал Карлдын ишенимдүү калканы бойдон калган. Франциянын тактысына эрки алсыз Филипп III отурган. Ал Карлды мурдагыдай эле өлөрчө жек көргөн энеси Маргарита Прованскаянын таасиринде болгон. Ошого карабастан, Карл бул трагедиядан мүмкүн болушунча чоң пайда табууга аракет кылган. Ал агасынын сөөгүн Сицилия королдугуна коюуну сунуштаган. Людовиктин келечекте сөзсүз ыйыктардын катарына кошулары күтүлгөндүктөн, мындай кадам Анжуй үйүнүн кадыр-баркын кескин жогорулатмак. Бирок Франциянын жаңы королу Филипп III атасын Сен-Денидеги падышалык күмбөзгө коюуну талап кылган. Акыры тараптар мунасага келишкен: Людовик IXнун денесинин жумшак ткандары жана ички органдары Палермонун жанындагы Монреале соборуна коюлган, ал эми сөөктөрү Францияга жөнөтүлгөн. Көп жыл өткөндөн кийин, 1282-жылы, Карл Людовик IXну ыйык деп таануу боюнча расмий процесстин жүрүшүндө кардинал Бенедетто Каэтаниге — келечектеги Рим папасы Бонифаций VIIIге — кеңири күбөлүк берген.
Крест жортуулуна катышуу милдетинен бошогон Карл чыгышка байланышкан пландарына кайра кайрылган. 1271-жылы шайланган Рим папасы Григорий X гректер менен чиркөөлөрдүн биримдигин түзүүгө үмүттөнүп, Карлга Константинополго кол салууга катуу тыюу салган. Карл баш ийген, бирок өзүнүн активдүүлүгүн Балкан жээктерине багыттаган. Эпир деспотторунан Дураццо шаарын жана жээктеги кеңири жерлерди тартып алып, 1272-жылдын февралында өзүн расмий түрдө Албаниянын королу деп жарыялаган. 1273-жылдын 15-октябрында Филипп Куртене менен Беатриса Сицилийскаянын шаан-шөкөттүү үйлөнүү тою өткөрүлгөн. Бир нече күндөн кийин кары император Балдуин II дүйнөдөн кайтып, Константинополдун латын императору деген титул расмий түрдө Карлдын күйөө баласына өткөн.
Буга жооп катары Византиянын императору Михаил VIII Палеолог өтө чебер дипломатиялык кампания жүргүзгөн. Ал Болгар падышалыгы, Венгрия, Алтын Ордонун кубаттуу темниги Ногой жана Генуя республикасы менен союз түзгөн. 1274-жылы Лион чиркөө жыйынында Рим менен чиркөөлөрдүн биримдигин кабыл алганын расмий жарыялаган. Муну менен Михаил Карлдын мыйзамдуу согуш баштоосуна негиз боло турган шылтоону толугу менен жок кылган. 1275-жылы Рим папасы Григорий X Карл Анжуйский менен жаңы шайланган Германиянын королу Рудольф I Габсбургдун ортосунда достук келишиминин түзүлүшүнө жетишкен. Союз Карлдын улуу небереси Карл Мартелдин Рудольфтун кызы Клеменция Габсбург менен кудалашуусу аркылуу бекемделген. Рудольф Романья жана Анкона маркасына болгон бардык империялык дооматтарынан расмий түрдө баш тарткан. Көп өтпөй, 1276-жылдын 10-январында, Рим папасы Григорий X дүйнөдөн кайткан.
1272-жылдын ноябрынан тартып Карл Генуяга каршы алсыратуучу согуш жүргүзүп келген. 1275-жылга карата бул согуш кайра жанданган гибеллиндер лигасы менен оор тирешүүгө айланган. Пьемонттогу аскердик кампания Карл үчүн чоң кырсык менен аяктаган. 1276-жылдын жайына карата ал аймактагы дээрлик бардык таяныч пункттарынан ажырап, үч чакан шаарды гана — Кунео, Кераско жана Савильянону — сактап калган. 1276-жылдын 22-июнунда Рим папасы Иннокентий Vнин ортомчулугу менен тынчтык келишимине кол коюлган. Кийинки папа Иоанн XXI да Карлга жакшы мамиле жасаган. Бирок 1277-жылдын 25-ноябрында папалык тактыга Николай III келгенде абал кескин өзгөргөн.
Жаңы папа көз карандысыз саясат жүргүзө баштап, 1278-жылдын 24-майында Карлды Римдин сенатору катары ыйгарым укуктарынан биротоло баш тартууга мажбурлаган. Николай III ошондой эле Прованс графтыгына байланыштуу Карл менен Рудольф Габсбургдун ортосундагы кооптуу талашты чечүүгө аракет кылган. Людовик IXнун жесири Маргарита Прованская Англиянын королу Эдуард Iнин колдоосу менен Рудольфко кайрылып, формалдуу түрдө империянын курамына кирген Провансты өзүнө өткөрүп берүүнү суранган. 1278-жылдын жайында үч тараптуу союз түзүлгөн. Ага ылайык, Рудольфтун улуу уулу Гартман Эдуард Iнин кызына үйлөнүп, атасынын таажы кийүү аземинен кийин Рим королу деген титулду жана Провансты камтыган Арелат королдугунун үстүнөн бийликти алышы керек болчу. 1278-жылдын августунда Рудольф Габсбург Моравия талаасындагы салгылашууда Чехиянын королу Пржемысл Оттокар IIни талкалап, Италияга жортуул жасоого мүмкүнчүлүк алган. 1280-жылдын майында гана Николай III тараптарды элдештирүүгө жетишкен. Карл Тосканадагы императордук наместник кызматынан баш тарткан. Бирок анын ордуна Арелат королдугу келечекте небереси Карл Мартел Клеменция Габсбургга үйлөнгөндөн кийин ага өтүшү керек деген келишимге жетишкен.
1278-жылы Ахея князы Гильом II де Виллардуэн дүйнөдөн кайткан. Мурда түзүлгөн келишимдин шарттарына ылайык, княздык Карлдын уулу Филиппке жана анын жубайы Изабеллага өткөн. Бирок Мореяны иш жүзүндө башкарууну Карл өз колуна алган. 1280-жылдын 22-августунда Рим папасы Николай III дүйнөдөн кайткан. Карл Анжуйский узакка созулган папалык шайлоолорго эч тартынбастан кийлигишкен. Натыйжада 1281-жылдын 22-февралында анын берилген досу Мартин IV деген ысым менен папалык тактыга отурган. Карл дароо Римдин сенатору наамына кайрадан дайындалган. Папанын колдоосуна таянып, Пьемонттогу жеңилүүлөр үчүн өч алууга жасаган аракети ийгиликсиз аяктаган. 1281-жылдын майында Борго-Сан-Дальмацодогу салгылашууда анын аскерлери Салуццонун маркграфы тарабынан толугу менен талкаланган. Мындан кийин Анжуй династиясынын Ломбардияга болгон көзөмөлү биротоло жоголгон.
Ошого карабастан, Карлдын түздөн-түз кысымы астында Рим папасы Мартин IV Византия менен бардык сүйлөшүүлөрдү расмий түрдө токтотуп, чиркөөлөрдүн биримдиги бузулганын жарыялаган. Ошентип, Карл Константинополго чабуул жасоого акыры эркин мүмкүнчүлүк алган. Анын Балкандагы аскерлери 1280-жылы эле Бутринтини басып алып, стратегиялык маанилүү византиялык Берат чебин курчоого алышкан. Бирок 1281-жылы жардамга келген Византиянын үзгүлтүксүз аскерлери француздарды оор жеңилүүгө учураткан. Натыйжада Михаил VIII Ички Албания менен Түндүк Эпирге болгон көзөмөлүн калыбына келтирген. Карлдын колунда жээктеги шаарлар гана калган. Ошол эле 1281-жылы Карл Венеция республикасы жана титулдук император Филипп де Куртене менен атактуу ОРВЬЕТО КЕЛИШИМИНЕ кол койгон. Папа расмий түрдө батасын берген бул келишимде деңиз жортуулунун, Константинополду кайра басып алуунун жана православ чиркөөсүн күч менен Римге баш ийдирүүнүн кеңири планы камтылган. Эбегейсиз флоттун жортуулга чыгышы 1282-жылдын жазына белгиленген.
1282-жылдын башында Карл Анжуйский өзүнүн улуулугунун туу чокусуна жетип, Европа саясатындагы талаш маселелерди чечкен негизги күчкө айланган. Бирок ал душмандарын жетиштүү баалаган эмес. Сицилиядан сүргүнгө айдалган көптөгөн адамдар жана Гогенштауфендердин тарапкерлери Арагон королу Педро IIIнүн сарайынан ишенимдүү башпаанек табышкан. Педро өлтүрүлгөн Манфреддин кызы жана талкаланган немис династиясынын жалгыз мыйзамдуу мураскору Констанцияга үйлөнгөн эле. Сицилиялык жашыруун каршылык кыймылы мыкты кутумчу, граф Джованни Прочиданын айланасына бириккен. Бул адам Константинополго, Римге жана Сарагосага жашыруун барып, француздарга каршы ири кутумдун бардык байланыштарын бириктирген. Византиянын императору Михаил VIII Палеолог Константинополду өлүмгө тете коркунучтан кандай жол менен болсо да сактап калууга умтулуп, Арагондун аскердик флотун даярдоону берешендик менен каржылаган. Ал эми Сицилиянын өзүндө көтөрө алгыс салыктардан, француз гарнизондорунун ырайымсыздыгынан жана жаңы ак сөөктөрдүн текебердигинен чарчаган калктын арасында катуу нааразылык бышып жетилген.
Көтөрүлүш кутумчулар белгилеген мөөнөттөн эрте башталган. Пасха майрамында, 1282-жылдын 29-мартында, Палермонун четиндеги Ыйык Рух чиркөөсүнүн жанында француз жоокерлери менен жергиликтүү тургундардын ортосунда жаңжал чыккан. Ал заматта кандуу кыргынга айланган. Бир күндүн ичинде Палермодо эки миңге жакын француз аёосуз өлтүрүлгөн. Бул окуя тарыхта Сицилиялык кечки сыйынуу деген ат менен түбөлүккө калган. Көтөрүлүштүн жалыны бүт аралга тездик менен тараган. 28-апрелде козголоң Карлдын негизги аскердик-деңиз базасы болгон Мессинада да тутанган. Ал жерде Византияга каршы жортуулга даярдалган флот жана Герберт Орлеанскийдин командачылыгындагы күчтүү гарнизон жайгашкан эле. Француз жоокерлери шаардын цитаделине жашынышкан. Бирок алардын мыкты флоту түз эле портто өрттөлгөн. Кийинчерээк Герберт Орлеанский аралдан тоскоолдуксуз чыгып кетүү шарты менен багынып берген.
Көтөрүлүштү басуу үчүн Карл Анжуйский өзүнүн бардык эбегейсиз ресурстарын мобилизациялаган. 1282-жылдын июнунда ал аскерлерин Мессина кысыгы аркылуу өткөрүп, августта Мессинаны кургактыктан жана деңизден курчоого алган. Жалгыз өздөрү француздардын үзгүлтүксүз аскерлеринин чабуулуна туруштук бере албасын түшүнгөн сицилиялык көтөрүлүшчүлөрдүн жетекчилери Арагондук Педрого элчилерин жөнөтүшкөн. Анын флоту буга чейин эле Африканын жээгинде турган. Педро III сунушту дароо кабыл алып, Сицилиянын таажысына ээ болууга макул болгон. 1282-жылдын 30-августунда арагондук аскерлер Трапани шаарына келип түшкөн. Сицилиялыктар боштондукка чыгаруучуларды зор кубаныч менен тосуп алышкан. Ал эми 4-сентябрда Палермодо Педро III расмий түрдө Сицилиянын королу деп жарыяланган. Ошентип, Европанын алдыңкы державалары катышкан узакка созулган Сицилиялык кечки сыйынуу согуштарынын доору башталган.
1282-жылдын сентябрь жана октябрь айларында Арагон королу өз ийгилигин бекемдеген. 2-октябрда ал Мессинага салтанаттуу түрдө кирген. Карл Анжуйский шаарды курчоону шашылыш токтотуп, моралдык жактан алсыраган аскерлерин королдуктун материктик бөлүгүнө эвакуациялоого аргасыз болгон. 1282-жылдын 14-октябрында Никотеранын жанындагы ири деңиз салгылашуусунда таланттуу адмирал Руджеро ди Лауриа башкарган арагондук флот неаполдук кемелерди толугу менен талкалаган. Сицилия жана ага жакын деңиз жолдору толугу менен Арагондун көзөмөлүнө өткөн. Кийинки айларда Руджеро ди Лауриа гвельфтердин айрым эскадраларын биринин артынан бирин жок кылган. 1283-жылдын февралына карата Педро III Калабриянын жээк аймактарынын олуттуу бөлүгүн басып алып, Реджодо жайгашкан Карлдын аскерлерин материктин калган бөлүгүнөн дээрлик ажыратып салган.
Кышында Перуджада гибеллиндердин күчтүү көтөрүлүшү башталып, абал ого бетер оорлошкон. Натыйжада Умбриянын көпчүлүк бөлүгү Анжуй династиясынын көзөмөлүнөн чыккан. Түндүк Италиянын башка шаарларында да козголоңдор тутанып, Карлдын союздаштарынын күчтөрүн өзүнө байлап койгон. Бирок түндүктөгү гибеллиндер Арагондук Педрого иш жүзүндө олуттуу аскердик жардам көрсөтө алышкан эмес.
Карлдын эң негизги жана эң ишенимдүү союздашы анын жээни — Франциянын королу Эр жүрөк Филипп III бойдон калган. Таякесинин биринчи чакырыгы менен эле ал Италияга күчтүү аскер бөлүктөрүн жөнөткөн. Аларга өзүнүн иниси, Алансон графы Пьер жана бөлөсү, Артуа графы Роберт II жетекчилик кылышкан. Бирок аралыктын өтө алыстыгынан бул жардам жалданма аскер бөлүктөрүн жөнөтүү менен гана чектелген. Карлга Рим папасы Мартин IV да толук колдоо көрсөткөн. Ал көтөрүлүшкө чыккан Сицилияга диний интердикт жарыялап, 1282-жылдын 18-ноябрында Арагон королу Педро IIIнү расмий түрдө чиркөөдөн четтеткен.
1282-жылдын аягында Карл Анжуйский кан төгүүнү токтотуп, талашты жеке эрдиги аркылуу чечүү максатында Арагондук Педрону соттук жекеме-жеке кармашка чакырган. Макулдашууга ылайык, бири-бирине каршы турган эки монарх ар бири өз тарабындагы жүздөн мыкты рыцарды ээрчитип, 1283-жылдын 1-июнунда Бордодо беттешүүгө тийиш болгон. Бордо Англиянын королу Эдуард Iнин юрисдикциясында турган. Бүт Европа демин ичине катып күткөн бул кармаш, бирок, ишке ашкан эмес. Ага өз ара дипломатиялык айыптоолор жана королдордун белгиленген жерге келбей калышы себеп болгон.
Жаңы флот курууга жана кошумча аскерлерди жалдоого каражат топтоо үчүн Карл I Анжуйский 1283-жылдын башында Түштүк Италиядан чыгып, Филипп III менен жеке сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү үчүн Парижге жөнөгөн. Андан соң Прованска барган. Неаполдо чексиз ыйгарым укуктарга ээ наместник катары өзүнүн улуу уулун жана мураскору Карл Салернскийди калтырган. Бул тууралуу 1283-жылдын 12-январында тиешелүү жарлык чыгарган. Король Педро III да Арагонго кайтууга аргасыз болгон. Ал жерде жергиликтүү ак сөөктөр королдук абсолюттук бийликке каршы көтөрүлүш чыгарышкан. Педро Италиядагы арагондук аскерлерге командачылыкты уулу Жаймеге өткөрүп берген.
Папанын чиркөөдөн четтетүү чечими Педро IIIнү саясий жактан обочолонткон. Бул кырдаалдан анын өз бир тууганы, Майорка королу Жайме II пайдаланып калууга шашылган. 1283-жылы ал агасын сатып, Монпелье графтыгы боюнча Франциянын королу Филипп IIIнү өз сюзерени катары тааныган. Ошондой эле Руссильон аркылуу өткөн жолдорду француз армиясы менен флоту үчүн ачып берген. 1284-жылдын майында Рим папасы Мартин IV Педро IIIнүн тактыдан толугу менен түшүрүлгөнүн жарыялап, бош калган Арагон таажысын Франциянын королу Филипп IIIнүн кенже уулу Карл Валуага өткөрүп берген. Арагонго каршы расмий түрдө Крест жортуулу жарыяланган.
Түштүк Италияда Карл Салернский менен Роберт II д’Артуа Калабриядагы арагондуктарга жана жергиликтүү гибеллиндерге каршы оор коргонуу согушун жүргүзүп жатышкан. 1284-жылдын май айынын аягында Карл I Анжуйский Прованста кайра курулган эскадрасы менен түштүккө сүзүп чыккан. Бирок ал кечигип калган эле. 1284-жылдын июнунда адмирал Руджеро ди Лауриа тайманбас айла-амалды ишке ашырган. Ал Неаполго жакындап келип, дүрбөлөңгө түшкөндөй түр көрсөтүп, чегине баштаган. Атасынын флоту жакындап калганын билбеген жаш жана чыдамсыз ханзаада Карл Салернский неаполдук кемелерди Салерно портунан алып чыгып, душмандын артынан кууп жөнөгөн. Неаполь булуңунда башталган деңиз салгылашуусунда француз флоту толугу менен жок кылынган. Ал эми тактынын мураскору Карл Салернский сицилиялыктардын колуна туткунга түшкөн. Сицилиядагы каарданган эл Конрадин үчүн өч алуу максатында ханзааданы дароо өлүм жазасына тартууну талап кылган. Анын өмүрүн ханыша Констанция Гогенштауфендин жеке кийлигишүүсү гана сактап калган.
1284-жылдын 6-июнунда Карл I Анжуйскийдин флоту Гаэтада якорь таштаган. Дал ошол жерде кары король оор кырсык жана уулунун туткунга алынганы тууралуу кабар уккан. Ал дароо Неаполго жөнөгөн. Ал жерде буга чейин эле башаламандыктар башталган болчу. Шаардагы папалык легат аристократиянын нааразылык аракеттерин токтото алган. Ал эми Карл темирдей катуулук менен тартипти толук калыбына келтирген. Уулунан ажырашы анын майтарылбас эркин сындыра алган эмес. Ал папага текеберлик менен жазып, бир адамдын жоголушу өкүнүчтүү экенин, бирок тактыны мурастай турган көптөгөн неберелери чоңоюп жатканын билдирген. Мамлекеттик казына толугу менен бошоп калган. Ошентсе да Карл карызга акча таап, жалданма аскерлердин акысын төлөөгө жетишкен. 1284-жылдын 24-июнунда анын кургактагы аскерлери акыркы жортуулуна чыккан. Ал Реджону кургактыктан да, деңизден да блокадага алууга жетишкен. Бирок колго түшпөс Руджеро ди Лауриа анжуйлуктарды дагы бир жолу алдап кеткен. Анын кемелери тузактан чыгып кетип, француздардын тылына жана камсыздоо жолдоруна кыйратуучу соккуларды ура баштаган. 1284-жылдын 3-августунда Карл курчоону токтотуп, түндүккө чегинүүгө аргасыз болгон. Ал аскердик кампанияны кийинки жылдын жазына жылдырган.
1285-жылдын жазына кеңири масштабдагы жалпы чабуул пландалган. Филипп III эбегейсиз француз армиясынын башында Арагонго басып кириши керек болчу. Ал эми Карл өзү Сицилияга түшүрүлө турган десантка жеке жетекчилик кылууну көздөгөн. Бирок өтө чоң физикалык жана нервдик чыңалуу карып калган монархтын ден соолугун начарлаткан. 1284-жылдын декабрынын аягында ал катуу ооруп калып, 1285-жылдын 7-январында Фоджада дүйнөдөн кайткан. Анын сөөгү Францияга жеткирилип, королдук сый-урмат менен Сен-Дени аббаттыгындагы француз монархтарынын династиялык күмбөзүнө коюлган.
Карл I 1285-жылдын январында дүйнөдөн кайткан учурда, ал түзгөн держава Сицилия королдугунун кеңири материктик бөлүгүн, кийин өз алдынча Неаполь королдугуна айланган аймакты, Франциядагы бай ээликтерди — Анжу, Мэн, Турень жана Тоннерди, ошондой эле империялык жерлерди — Прованс менен Форкалькьени камтыган. Чыгышта ага Корфу, Эгей деңизиндеги бир катар аралдар жана Албаниядагы Дураццо герцогдугу баш ийген. Анын мураскору Карл II 1288-жылы эркиндикке чыккандан кийин бул эбегейсиз мурастын бир бөлүгүн гана сактап кала алган. Ал Сицилиядан биротоло баш тартууга аргасыз болгон, анткени аралды кайра басып алуу аракеттеринин баары толук ийгиликсиз аяктаган. Династиянын негиздөөчүсү көз жумгандан кийин Тоннер графтыгы анын жесири Маргарита Бургундскаянын карамагында калган. Санлис тынчтык келишиминин шарттарына ылайык, Карл II Анжу, Мэн жана Турень аймактарын Карл Валуага турмушка чыккан кызы Маргарита Анжу-Мэнскаянын сеп мүлкү катары берүүгө мажбур болгон. Ошого карабастан, Прованс, Форкалькье жана Албаниядагы Дураццо герцогдугу Анжуй үйүнүн бийлиги астында калган. Карл I Анжуйскийдин көптөгөн урпактары кийинки кылымдар бою Европанын ар түрдүү мамлекеттеринин тактыларын ээлешкен. Ал негиздеген династиялык бутак болсо 1435-жылы баласыз Неаполь ханышасы Джованна IIнин дүйнөдөн кайтышы менен биротоло токтогон.
