
Абу Мухаммад Муса Ирандагы Рей шаарында төрөлгөн. Ал келечектеги халиф аль-Махдинин жана легендарлуу Хайзурандын улуу уулу болгон. Хайзуран — мурдагы күң, бирок өзүнүн эрки жана акылмандыгынын аркасында башкаруучунун мыйзамдуу жубайы болуп, Чыгыштагы эң таасирдүү аялдардын бирине айланган. Мусанын Муаза ибн Муслим аттуу көрүнүктүү аскер башчынын уулу болгон Хусейн деген асыранды агасы бар эле, бирок тактыга даярдык көрүүдө дал ушул Муса менен анын кичүү иниси Харун бала кезинен тартып өзгөчө тарбияланган.
Так мураскерлигинин чыныгы сыноосу 775-жылы болду. Жаш Муса өзүнүн чоң атасы — улуу аль-Мансур менен акыркы ажылык сапарына кошо барган. Меккенин жанында кары халиф каза болгондо, хаджиб Раби ибн Юнус башаламандыкты болтурбоо үчүн айлакерликке барды. Ал башкаруучунун өлүмүн жашырып, жогорку сановниктерди чогултуп, Мусаны урматтуу орунга отургузду. Маркумдун осуятын окуп жатып, Раби сарайдагыларды Мусанын атасы аль-Махдиге берилгендик антын берүүгө мажбур кылды, ошол эле учурда аларды жаш ханзаадага алып келип, аны легитимдүүлүктүн тирүү кепилине айлантты. Бийликтин бул тынч өтүшү Муса үчүн маанилүү сабак болду.
Эр жеткенден кийин ал башкарууга активдүү катыша баштады: Журжанда козголоңчуларды басып, 780-жылдын март айында, атасы менен иниси Византияга каршы согушуп жатканда, империянын жүрөгүндө — Багдадда наместник болуп калды.

785-жылдын апрелинде атасынын өлүмү Мусаны Журжанда жүргөндө кабар алды. Бул өтө кооптуу учур эле: аль-Махди Хайзурандын таасири менен улуу уулун тактан баш тарттырууга, тактыны энесинин сүймөнчүгү Харунга берүүгө көндүрүү үчүн жолго чыккан. Бирок халифтин күтүүсүз жана табышмактуу өлүмү баарын өзгөрттү. Муса укмуштай аракетчилдик көрсөтүп, 20 күндө Багдадга жетип келип, аль-Хади деген ат менен такка отурду.
Аны борбордо тартипти кармап турган үчтүк тосуп алды: апасы Хайзуран, хаджиб Раби ибн Юнус жана акылман Яхья Бармакид. Бирок жаңы халиф куурчак болууну каалаган жок. Алгач эле өкмөттү жаңылап, Али ибн Иса ибн Маханды гвардиянын башчысы кылып дайындап, эски Рабиге ишенбестигин көрсөттү. Ал резиденциясы катары Исабаддагы сарайды тандап, апасынын покойлорунун таасиринен алыстоого аракет кылды.
Аль-Хадинин башкаруусундагы негизги жаңжал — мураскерлик тартибин өзгөртүү аракети болду. Харун ыктыярдуу түрдө агасынын бийлигин тааныса да, аль-Хади аны тактыдан ажыратып, анын ордуна жашы жете элек уулу Джафарды мураскер кылгысы келди. Аскерлер Харундун айланасындагылардын күчтөнүшүнөн коркуп, бул чечимди колдошту, бирок Хайзуран менен Яхья Бармакид буга чечкиндүү каршы чыгышты. Яхья атүгүл тайманбастыгы үчүн зынданга салынды, бирок акыры халиф артка чегинүүгө аргасыз болду: ал атасы тирүү кезинде Харунга берген антын ачык бузуп коюудан жана апасынын өжөрлүгүнөн коркту.

Хайзуран менен болгон мамиле акыры ачык кастыкка айланды. Мамлекеттик ишти чечүү үчүн чиновниктер анын үйүнө «таазим кылып» барып турушу халифти ачууландырды. Чукул мүнөздүү аль-Хади сановниктердин алдында апасын эл алдында кемсинтип, ага ийик же Куран менен алектенүүнү кеңеш кылды жана анын үйүнүн босогосун аттаган ар бир адамдын башы алынарын коркутуп айтты. Бул көшөгөнүн артынан империяны башкарууга көнгөн аялга түздөн-түз чакырык эле.
Үй-бүлөлүк чатактардын фонунда Алиддердин көтөрүлүшү тутанды. Мединада имам Хасандын тукуму Хусейн ибн Али Аббасид наместниги анын туугандарын кыйноого алгандан кийин көтөрүлүш баштады. Козголоңчулар шаарды ээлеп алышты, бирок аль-Хадинин жазалоочу аскерлери аларды 786-жылы Меккенин жанында тез эле талкалашты. Ошол учурда Идрис ибн Абдуллах Магрибге качып барып, кийинчерээк Идрисиддер династиясын негиздеген.
Алиддерге каршы жүргүзүлгөн жазалоо өтө ырайымсыз болгондуктан, халифтин образын дагы караңгылатты. 786-жылдын сентябрынын ортосунда, болгону 15 ай башкаргандан кийин, аль-Хади капысынан каза болду. Расмий версия боюнча — оорудан, бирок сарайдагы шыбыр башкача нерсени айтчу. Айтымдарга караганда, Харундун өмүрүнөн кооптонуп жана улуу уулунун жоруктарынан тажаган Хайзуран күңүнө аны жаздык менен муунтуп өлтүрүүнү буйруган. Кандай болбосун, анын өлүмүнөн кийин апасынын таасири дароо калыбына келди.
Сырткы келбети сулуу жана сымбаттуу болгону менен, аль-Хадинин тубаса кемчилиги — коён эрин (жарака) бар эле. Ошондуктан оозу көп учурда ачык болуп, бала кезинде аны «Муса-оозуңду-жап» деп шылдыңдашкан. Балким, дал ушул бала кездеги травма анын мүнөзүн чыр-чатактуу жана туруксуз кылгандыр. Анын маанайы инисине болгон мээримден жырткычтык жек көрүүгө чейин бат-бат өзгөрүп турчу.
Халифтин ырайымсыздыгы тууралуу уламыштар көп эле. Бир жолу ал эки наложницасын бир төшөктө жаткан жеринен кармап алган. Бир ооз сөз айтпай чыгып кетип, бир нече мүнөттөн кийин катуу дем алып кайра кирген. Артынан кызматчы эки сулуу аялдын кесилген баштары салынган табакты көтөрүп келди. «Мен аларды кылган иши үчүн өлтүрдүм», — деп муздак үн менен айтып, андан ары эч нерсе болбогондой сүйлөшүүсүн уланткан.
Аль-Хадинин күңдөрүнөн төрөлгөн тогуз баласы болгон. Тактыга мураскер кылууну самаган сүйүктүү уулу Джафар атасы каза болгон түнү дароо камакка алынып, анын тагдыры тарыхта белгисиз бойдон калды. Такка Харун ар-Рашид отуруп, кийин «Исламдын Алтын доору» деп аталган доор башталды. Бирок ал доор Муса аль-Хадинин катаал жана кыска прелюдиясы болбосо мүмкүн болмок эмес.



