Түштүк Сун империясы Чжурчжэньдердин соккусунан кийин түндүк аймактарын жоготуп, падышалык ордосу Линьан шаарына көчүрүлгөндөн кийин түзүлгөн. Ошондон тартып Түштүк Сун мурдагы жоготулган аймактарын кайра кайтарып алууга аракет кылып келди. XII кылымдын аягында Чыңгызхан бириктирген монголдор тарых сахнасына чыкканда, Сун чжурчжэньдердин Цзинь империясына каршы табигый союздаш болуп калды. Согуш Цзиньдин кыйроосу менен аяктап, сундуктарга сыйлык иретинде Хэнань аймагы убада кылынган.
Бирок үмүттөр тез эле үмүтсүздүккө айланды. Император Ли-цзун өзүнө чоң сыйлык тийиши керек деп ойлоп, Гуаньчжунду да басып алууга аракет кылды. 1234-жылдын жай айында сун аскерлери Лоянга киришти, бирок монголдор бул иш жөнүндө билип калышып, чагылгандай ылдам жана катаал жооп кайтарды. Адегенде алар сун аскерлеринин бир бөлүгүн жок кылышты, андан соң түштүк кытайлык кошуундарды Лояндан чыгууга мажбурлашты. Ошол эле учурда монголдор Хуанхэ дарыясынын дамбаларын бузуп, жасалма сел уюштурушту. Бул кырсыктан Бяньлян жанындагы сун армиясынын дээрлик бардыгы кырылып кетти. Ошентип, Сун бул согуштан тапкан бардык жерлеринен айрылды.
Бул «Кичи согуш» 1234-жылдын күзүндө тутанып, Угэдэй Сычуаньга алгачкы чалгындоо жортуулун жөнөткөн. 1235-жылдагы курултайда Түштүк Кытайды империянын кийинки кеңейишинин планына расмий кошушту. 1235-жылдын жазында эки монгол кошууну чабуул баштады: бири Кодан башчылыгында Хэнанга бет алды, экинчиси Кучу менен Шиги-Хутухунун жетекчилигинде Хубэйге кирип барды. Монголдор Сянъян аймагын талкалап, Цзаоянды кыйратып, Инчжоу шаарын курчоого алышты. Бирок катаал каршылыкка туш болуп, артка чегинүүгө мажбур болушту.
1236-жылдан тартып монголдор чарчатуу тактикасына өтүштү. Февралда алар Мяньчжоу менен Даанга сокку урду, апрелде болсо Сянъянды жана Хубэйдеги башка аймактарды багындырышты. Күзүндө алар түштүк Хэнаньга, борбордук Хубэйге жана түштүк Шэньсиге жортуул жасашып, Сычуандын борбору Чэндүгө чейин жетишти. 1237-жылдын күзүндө дагы жортуулдар болду, бирок Хуанчжоу менен Аньфэн сыяктуу бекем шаарларды алыша алышкан жок.
Арыктап калган Сун тынчтык сурап, 1238-жылдын башында келишимге кол коюлду: Сун жыл сайын 200 миң күмүш куймасын жана 200 миң жибек кездемесин алым катары берүүгө милдеттенди.
1240-жылдары Монголь империясы так талашуу жана ички маселелер менен алек болуп, Түштүк Сунга убактылуу тыныгуу берди. Айрым жергиликтүү монгол колбашчылары 1242, 1245 жана 1246-жылдары чабуул жасашканы менен, ири басып кирүүлөр болгон жок.
Бирок бул тыныгуу узакка созулган жок. 1251-жылдагы курултайда жаңы улуу хан болуп Мунке шайланып, дароо эле чоң пландарды ишке ашырууга киришти. Анын негизги максаттарынын бири Түштүк Сун болчу. Түздөн-түз чабуулга өтүү өзүн-өзү өлтүрүү менен барабар болмок, ошондуктан Мунке бир нече тараптан чабуул жасоону чечти. Алгач ал азыркы Юньнань аймагында жайгашкан Дали мамлекетин багынтып, чабуул үчүн плацдарм түзүшү керек эле. 1252-жылы ал иниси Хубилайды Далиге аттандырып, 1253-жылы жортуул ийгиликтүү аяктады.
Кытай шаарлары чыңдалган чептер экенин түшүнгөн монголдор осадалык машиналарды жасоо үчүн кытай жана мусулман инженерлерин жалдашты. Мунке өз аскерин төрт кошуунга бөлдү: бирин өзү баштап Сычуаньга, экинчисин Хубилай баштап Янцзы дарыясынан өтмөк, үчүнчүсүн Урянхадай Далиден баштамак, ал эми төртүнчү кошуун Сянъян тарапка жөнөтүлмөк.
1258-жылдын март айына чейин Мункенин аскерлери Чэндү шаарын алышты, бирок Хэчжоу алдында каршылыкка кабылып, беш ай бою курчоодо турушту. 11-август 1259-жылы Мунке оорудан (жарааттан же дизентериядан, холерадан) каза болду. Анын өлүмү бурулуш учур болуп, монголдор согушту токтотушту.
Ошол маалда Хубилай өз жортуулун улантып, 1259-жылдын августунда Хуайхэ дарыясынан өтүп, Янцзынын түндүк жээгине жетти. Бирок он күндөн кийин ага Мункенин өлүмү жөнүндө кабар жетти. Согушту улантууга аракет кылганы менен, иниси Ариг-Буга менен так талашуу аны Эчжоудан көбүнчө аскерлерин чакырып алууга аргасыз кылды.
1260-жылы эки курултай болуп, биринде Хубилай, экинчисинде Ариг-Буга хан деп жарыяланып, монголдордун ич ара согушу тутанды.
Сун канцлери Цзя Сыдао бул учурду пайдаланып, монголдорго кол салды. Монголдор артка сүрүлүп, Цзя бул жеңишти ашкере чоңойтуп көрсөтүп, сарайды каршы турууга шыктандырды.
1268-жылы Сянъян шаарынын курчоосу башталды. Бул шаар менен Фаньчэн Янцзыга барчу жолду тосуп турган маанилүү чептер эле. Монголдор шаарды ачка кармап багындырууну чечип, Ханьшуй дарыясынын соодасын токтотушту.
1269-жылы кошумча 20 миң аскер жөнөтүлдү. Бирок натыйжа чыкпады. Ошондо Хубилай Персиядагы ильхан Абаканын жардамына кайрылып, 1271-жылы мусулман инженерлери Исмаил менен Ала-ад-Дин чоң таш ыргытуучу машиналарды курушту. Фаньчэн бир нече күндө кулады, андан кийин Сянъян да багынды.
1273-жылы жогорку башчы болуп Баян дайындалды. 1274–1275-жылдары ал Сунга кирип, күчтүү катапульталарды колдонду. Динцзячжоудагы салгылашта Цзя Сыдаонун аскерлери жеңилди. Цзя кызматынан алынып, сүргүнгө айдалып бара жатып өлтүрүлдү.
1274-жылдын августунда император Ду-цзун каза болуп, төрт жаштагы уулу Сянь такка чыкты. Чыныгы бийлик жесир императрица Сенин колуна өттү.
1275–1276-жылдары Баян Линьаньга жакындап барганда, императордук сарай тынчтык сурады, бирок Баян баш тартты. Январь айында император Хубилайдын вассалы экенин мойнуна алгандан кийин гана Сун капитуляция кылды.
Бирок каршылык уланды. 1276-жылы лоялисттер жетимиш жаштагы Чжао Шини император көтөрүштү. Бирок бөлүнүү жана ички чатак элдин ишенимин кыйратты. Көптөгөн чиновниктер монголдорго өтүштү.
1277–1278-жылдары монголдор түштүктү да басып алышты. 1278-жылы император Чжао Ши кемеде кырсыктан каза болду.
1279-жылы Яншань аралында калган сун аскерлери акыркы каршылык көрсөттү. 19-мартта Ямынь деңиз салгылашында монголдор толук жеңишке жетишти. Императордун кемеси чөгүп баратканда, кеңешчи Лу Сюфу жаш император Чжао Бинди көтөрүп, аны менен бирге деңизге секирди.
Ошентип, Түштүк Кытай деңизинин толкундарында акыркы акт заволжу: Сун династиясы түбөлүк жоголуп, анын бардык жерлери Монгол империясынын курамына кирип, кийин Юань династиясын түздү.
